Ponte Maceira - Ames
Ponte Maceira, estrutura medieval que une os concellos de Ames e Negreira e que un histórico paso do Camiño de Santiago a Fisterra e Muxía / Galipedia

Elixio Vieites: “Ponte Maceira foi escenario de dúas grandes batallas medievais”

Elixio Vieites, investigador, divulgador e activo integrante de Patrimonio Galego, será o encargado de dirixir a terceira andaina de Rutas de Historia , entre os concellos de Ames e Brión. Un roteiro para coñecer as loitas entre a nobreza e a igrexa na Baixa Idade Media e as importantes batallas que tiveron lugar en Ponte Maceira, obrigado lugar de paso entre Compostela e a Costa da Morte.

Que imos ver na andaina que Rutas de Historia organiza este sábado nos Concellos de Ames e Brión?

A ruta de aproximadamente 11 km. comeza e termina no lugar de Ponte Maceira, situado na marxe esquerda do do río Tambre. A súa ponte une os concellos de Ames e Negreira, polas parroquias de Portor e Agrón.

Durante o percorrido imos ver a  Ponte Maceira, pasaremos por muíños e sendas moi arboradas. Iremos cerca dunha aldea co nome de Suevos. Veremos a igrexa de Trasmonte co seu fermoso campanario, iremos polo antigo camiño real, hoxe convertido nun tramo de estrada no camiño xacobeo de Santiago a Fisterra. Acercarémonos a aldea de Carballo e ao alto do Mar de Ovellas para dirixirnos ás Torres de Altamira. Logo pasaremos polos lugares de Portanxil e Leboráns, donde veremos o pazo dos Caamaño. Camiñaremos cara a Piñor e atravesaremos o interio do seu castro, que domina a marxe esquerda no Tambre, xa moi cerca de ponte Maceira, o noso punto de partida.

Elixio Vieites durante a súa participación na campaña arqueolóxica de Torre dos Mouros, en Carnota / Youtube

Dous dos puntos neurálxicos serán Ponte Maceira e a Torre de Altamira. Por que son tan importantes estes dous puntos para a historia galega?

A Ponte Maceira de trazado medieval, que algúns autores queren vela levantada sobre alicerces romanos, cítase na Historia Compostelana de Xelmirez, redactado entre 1100 e1140, e no libro das Casas e liñaxes do reino de Galicia de Vasco da Ponte do século XV, como escenario de dúas batallas. A que tivo Xelmirez co conde de Traba Pedro Froilaz, en momentos en que loitaban pola supremacía dos seus dominios e dereitos de paso, e a que tivo lugar en 1471 entre os exercitos de Fonseca II e os de López Sánchez de Moscoso, primeiro conde de Altamira, pola conquista desta fortaleza levantada no val Amaía.

 

Falarás das loitas entre a nobreza e a Igrexa na Baixa Idade Media. Eran frecuentes estes enfrontamentos?

Igrexa e nobreza eran os estamentos dominantes na idade media e a loita entre eles pola acumulación de terras e a súa posesión era constante. Iso non era impedimento para coxunturais alianzas entre algunha parte da nobreza e os estamentos eclesiásticos para conseguir loitar contra o enemigo común que sería a masa de desposeídos destes reximes señoriais, como ocurriu despois das Guerras Irmandiñas . Outro punto de loita polo poder dábase tamén nas cidades que estaban a aumentar a súa poboación e o seu desenvolvemento económico, feito este que non escapaba a súa cobiza.

O conselleiro de Cultura, Román Rodríguez, xunto co colaborador de HdG, Elixio Vieites / xunta.gal

E que personaxes destacarías ti desa época comvulsa da nos historia?

Hai moitos persoaxes que foron clave para entender este período da historia de Galicia. Dende o rei García e os seu irmán Alfonso VI, que o tivo na cadea cerca de 20 anos. O bispo Xelmirez co seu apoio a Afonso VII, fillo da raíña Urraca, para nomealo rei na catedral de compostela. Ata destacar xa no século XV nobres galegos como Pedro Madruga ou bispos como Fonseca.

 

O núcleo central desta andaina está no val da Amaía, que máis oculta este val que ocupa toda a comarca de Compostela e que moita xente descoñece?

O val da Amaía era paso dunha vía romana, da cal se conservan dúas pequenas pontes, a que pasa sobre o río Tinto no lugar de Xinzo, entre Brión e o concello de Teo e moi cerca do Castro de Beca, tamén chamado Lupario. A outra sería a de Augapesada que nos vai quedar a pouca distancia da nosa ruta. Hai castros poucos coñecidos como o de Mirás que está levantado sobre un impresionante meandro do río Sar ou o Monte San Marcos cunha fortaleza no seu alto que non parece pertencer a idade do ferro, dado as características das súas estruturas, e dende o cal podemos ver parte da impoñente Depresión Meridiana, unha falla que atravesa Galicia de norte a sur e que nesta zona conforma o Val da Amaía.

 

Elixio Vieites en Vilar de Francos

Ti es un gran defensor e divulgador do noso patrimonio, como ves o seu estado?

Segundo a que patrimonio nos refiramos. En xeral o patrimonio que máis se coida son as igrexas e os elementos que se poden visualizar máis facilmente e teñen maior presencia dentro dun determinado lugar poboado, como cruceiros, fontes, capelas e similares, pero outros que son menos evidentes ao non estar sinalizados e que ademais pouca xente sabe da súa axistencia, son maltratados con plantacións arbóreas como eucaliptos ou outro tipo de labores agrícolas e forestais, como no tema dos castros, mámoas e petróglifos. Ademais soen estar en propiedade privada e mesmo o dono non sabe que están alí.

 

E que recomendacións lle fas á xente que acuda ao roteiro deste sábado?

A xente recoméndolle que disfrute do camiño, que é moi doado de facer, aínda que non deixan de ser 11 qm. Para facer o roteiro circular temos que pisar algún quilómetro de asfalto e mesmo cruzar unha estrada, pero o resto vai por zonas de carballeiras, piñeirais, paisaxes rurais e aldeas.

 

Se atopou algún erro nesta noticia, por favor avísenos seleccionando o texto ou palabra en cuestión e presionando Ctrl+Entrar.

Escrito por

Xornalista, profesor da USC e coordinador do HdG.

Pode que che interese...

1 Resposta

  1. 2 Outubro 2017

    […] Y esta es la imagen idílica antes de pasar por el mismo puente que los peregrinos de decenas de generaciones han atravesado. Este mismo puente que ha vivido cientos de batallas históricas. […]

A %d blogueros les gusta esto:

Informe de erros

O seguinte texto será enviado aos nosos editores: