fbpx
Membros do Colectivo Capit谩n Gosende a car贸n do petr贸glifo da Granxa do Hospital / Carlos Solla

O legado dos homes pequenos: 18.000 quil贸metros en coche e uns 1.300 a p茅 na procura de petr贸glifos

Tempo de lectura: 4 min.

A finais do ano 2009, a editorial Morgante tirou do prelo a Carta arqueol贸xica do concello de Cerdedo, o volume 8 da colecci贸n Cerdedo in the Voyager. A elaboraci贸n da Carta arqueol贸xica ti帽a por obxectivo recadar e ordenar a bibliograf铆a e documentaci贸n existentes sobre o particular e ofrecer unha visi贸n elemental e realista do estado da cuesti贸n. Posto que 鈥渟贸 se ama o que se co帽ece鈥, coa s煤a publicaci贸n f铆xose por divulgar o inventario arqueol贸xico do municipio (catalogado ou non) en prol da s煤a valorizaci贸n e preservaci贸n, ao tempo que se denunciaba o seu estrago, abandono e indefensi贸n.

Amais de m谩moas, castros, vestixios varios, apuntamentos de mitolox铆a…, a Carta arqueol贸xica tam茅n daba noticia dos gravados rupestres catalogados pola Direcci贸n Xeral de Patrimonio Cultural neste territorio (2001 e 2005) e, as铆 mesmo, dos bens identificados por n贸s nas nosas primeiras excursi贸ns (at茅 2009) e que a铆nda non foran consignados nos rexistros oficiais. Sen outras fontes bibliogr谩ficas das que botar man, a Carta arqueol贸xica do concello de Cerdedo empregouse como documento de referencia 谩 hora de elaborar o PXOM cerdedense, aprobado en 2014.

En 2009, no tocante 谩 arte rupestre, o n煤mero de petr贸glifos catalogados por Patrimonio en Cerdedo ascend铆a a 10. Pola nosa banda, os paseos eventuais polo monte achegaran noticia doutros 6. En conclusi贸n, a nosa Carta arqueol贸xica daba raz贸n da existencia de 16 gravados rupestres en Cerdedo. Este algarismo estableceu o punto de partida do traballo de exploraci贸n que, dende 2012, o colectivo Capit谩n Gosende levou a cabo neste concello.

Debuxo do petroglifo Laxa da Romaxe I, en Cerdedo / A. Santiso

Cinco anos despois, no tocante a petr贸glifos, a angueira non s贸 serviu para actualizar os datos do noso primeiro inventario (con oito anos de vixencia), sen贸n para corroborar que, emulando a iniciativa daquela Sociedad Arqueol贸gica de Pontevedra de comezos do s茅c. XX, este labor exploratorio era absolutamente necesario.

Un traballo de anos de Capita艅 Gosende

Os de Capit谩n Gosende (fil贸logos, historiadores, xe贸grafos, enxe帽eiros, titulados en Belas Artes, autodidactas…) vimos desenvolvendo a nosa actividade de investigaci贸n multidisciplinar e de promoci贸n cultural na comarca de Terra de Montes e, principalmente, no antigo concello de Cerdedo. A salvagarda da arte rupestre 茅 unhas das nosas moitas inquedanzas. Por iso, Capit谩n Gosende enorgull茅cese de figurar na n贸mina de asociaci贸ns ou individualidades que, na Galiza, se botaron ao monte acirrados pola urxencia de dar a co帽ecer e protexer co co帽ecemento o que 茅 patrimonio de todos. En Capit谩n Gosende este quefacer, sempre respectuoso co obxecto de estudo, levouse a cabo de xeito altru铆sta e sen 谩nimo de lucro, empregando a comunicaci贸n directa, os artigos ou notas de prensa, as publicaci贸ns en webs e blogs especializados ou as redes sociais para informar as autoridades e ao pobo en xeral do froito das nosas pescudas.

Malia a inc贸moda alegalidade da nosa misi贸n, sent铆monos moi orgullosos do cami帽o que se emprendeu. Agora, baixo a sombra do labor cumprido, facemos pouso e botamos a vista atr谩s. As mostras de apoio, concretadas na adhesi贸n e na difusi贸n, foron constantes ao longo desta tempada e alentaron o noso esforzo (menci贸n especial merecen Xabier Moure, Xurxo Salgado, Xo谩n Carlos Garrido, a edici贸n comarcal de Faro de Vigo e o meu editor Mois茅s Barcia). Entendemos que plasmar nunha publicaci贸n esta apaixonante aventura 茅 o mellor xeito de agradecer o agarimo recibido, facer perdur谩bel a gozosa lembranza e, por suposto, revelar unha realidade patrimonial que permanec铆a oculta.

Eis, conforme a lenda, O legado dos homes pequenos, o volume n潞 18 da colecci贸n Cerdedo in the Voyager; un libro 煤nico na s煤a especie, posuidor, cando menos, dos atributos da orixinalidade, da frescura e da utilidade. 聽Un libro froito ds tarefas de exploraci贸n efectuadas ao longo do quinquenio 2012-17 que depararon o descrubrimento de 25 novos petr贸glifo. Se os sumamos aos 6 descubertos por membros de Capit谩n Gosende con anterioridade ao per铆odo 2012-17, obtemos a cifra de 31.

Gravado rupestre da Laxa das Filloeiras

A maiores, Capit谩n Gosende achou 4 gravados rupestres no concello da Estrada (parroquia de Sabucedo); 1 gravado rupestre no antigo concello de Cotobade (parroquia de Caroi) e 3 no concello de Forcarei. Daquela, 39 gravados rupestres na nosa conta e na conta do patrimonio arqueol贸xico da Galiza.

O libro

A estrutura que arma os cap铆tulos do presente estudo-inventario 茅 sinxela, emporiso, coidamos que eficaz. Os 41 gravados rupestres rexistrados rep谩rtense por parroquias (Cerdedo (21), Pedre (8), Figueiroa (7), Quireza (3) e Tomonde (2)). Para a s煤a heroica consecuci贸n, 茅 de obriga salientar o traballo encomi谩bel das fotograf铆as de Juan J. Soto, bo e xeneroso. O moito combust铆bel consumido correu sempre pola conta do compa帽eiro Soto. O libro tam茅n se beneficiou dalgunha imaxe cedida xentilmente polos fot贸grafos amigos 脕lex Negreira e Xos茅 Lu铆s Alonso.

Miles de quil贸metros

Esta campa帽a de cinco anos, exenta de subvenci贸ns, levounos a realizar unhas 250 sa铆das ao monte (moitas infrutuosas), 茅 dicir, esixiunos percorrer uns 18.000 qm nun Peugeot 307 SW (teito solar) e uns 1.300 qm a p茅 por fragueiros, toxos e silveiras (media volta ao mundo). Para o noso desprazamento foron precisos uns 1.100 litros de gasoil, un xogo de rodas e un cambio de aceite. Eng谩danse, para a materializaci贸n do proxecto, unha morea de consum铆beis. Pola contra, a nosa presenza contribu铆u 谩 econom铆a local, pois non faltaron caf茅s, refrescos; almorzos, xantares e merendas. T茅帽ase en conta tam茅n a roupa, o calzado e os 煤tiles para montear cunha m铆nima seguranza.

A suma dos gastos superar铆a a cifra dos 8.000 euros (tirando por baixo e sen contar o custo de impresi贸n e publicaci贸n deste material en formato libro). Convida a reflexionar que, a铆nda as铆, a nosa trasfega sa铆se m谩is barata que a colocaci贸n dos sinaladores e paneis 鈥渋nformativos鈥 dos petr贸glifos de Pedre (catro anos despois da s煤a descuberta e cheos de incorrecci贸ns) e a colocaci贸n e pronta retirada dos sinaladores do 鈥淐omplejo romano鈥, derradeiro desatino da alcald铆a cerdedense. De todo isto se deduce que en Capit谩n Gosende non vivimos disto, sen贸n que vivimos para isto. Vai polas 谩nimas.

Escrito por

Profesor, investigador e etn贸logo

Pode que che interese...