fbpx
Detalle dun dos motivos pintados coa localizaci贸n da mostra datada (recadro verde). 脕 dereita, calco da pintura datada (en negro) e a figura zoomorfa esquem谩tica infraxacente (vermello) | GEPN-AAT - IPHES

Cova Eir贸s, a catedral da arte rupestre galega, xa 茅 BIC

Tempo de lectura: 4 min.

O Consello da Xunta deu luz verde ao decreto polo que se declara ben de interese cultural (BIC), na categor铆a de protecci贸n de xacemento arqueol贸xico, a Cova de Eir贸s, no termo municipal de Triacastela (Lugo), polo que queda acreditado o seu valor singular.

O Goberno galego lembrou que o expediente foi incoado en abril de 2017 e, no proceso, o Consello da Cultura Galega, a Real Academia Galega de Belas Artes e a Universidade de Santiago de Compostela (USC) emitiron informes favorables a esta declaraci贸n.聽As铆 mesmo, das oito alegaci贸ns recibidas durante o prazo de exposici贸n p煤blica foron estimadas parcialmente sete delas, o que sup贸n un 87,5% de aceptaci贸n. Isto permitiu que a Direcci贸n Xeral de Patrimonio Cultural establecese que a categor铆a apropiada para este ben fose a de xacemento arqueol贸xico en lugar de monumento, tal e como propu帽a o expediente inicial.

As campa帽as arqueol贸xicas realizadas co apoio da Xunta nesta cavidade c谩rstica durante os anos 1993 e no per铆odo 2008-2016 descubriron restos de 贸sos das cavernas e ocupaci贸ns paleol铆ticas que abrangu铆an desde o Paleol铆tico medio (ca. 41.000 BP) ata os momentos finais do Paleol铆tico superior (ca. 12.000 BP) e indicios de presenza dunha serie de motivos e gravados nas paredes da Gran Sala e nunha das galer铆as do interior da cavidade. Destes achados ded煤cese o excepcional valor cient铆fico e patrimonial da Cova de Eir贸s, ao aglutinar un xacemento paleontol贸xico de grande interese no fondo da cova cun xacemento arqueol贸xico cunha dilatada secuencia de ocupaci贸n. A todo isto c贸mpre engadir a localizaci贸n da arte rupestre prehist贸rica, a primeira deste tipo co帽ecida na comunidade aut贸noma galega.

Restos atopados na Cova Eir贸s / USC

脫sos das cavernas

A铆nda que se producen achados arqueol贸xicos e paleontol贸xicos ao longo de toda a cova, a principal concentraci贸n dos primeiros d谩se na s煤a boca, onde se constatan ocupaci贸ns do Paleol铆tico medio e superior, prehistoria recente e medieval. A principal concentraci贸n de 贸sos das cavernas prod煤cese ao fondo da galer铆a leste, no lugar onde se formou o lago artificial. En canto 谩 arte rupestre que se documenta na cova, ata o de agora est谩n identificados un total de 13 paneis con 93 motivos que se concentran na gran sala e na galer铆a leste.

Por todo isto, e en termos de valoraci贸n cultural, a Xunta destaca que o conxunto de Cova Eir贸s 茅 un ben senlleiro do patrimonio cultural galego, que re煤ne valores hist贸ricos, art铆sticos, arqueol贸xicos e paleontol贸xicos singulares que permiten co帽ecer a evoluci贸n dos usos cavernosos ao longo do tempo, entre os cales destaca o testemu帽o 煤nico dun conxunto de mostras de arte rupestre en Galicia.

R茅xime de protecci贸n

O decreto establece un r茅xime de protecci贸n xeral mediante o cal as intervenci贸ns que se pretendan realizar no xacemento, no seu contorno de protecci贸n ou na s煤a zona de amortecemento, as铆 como a realizaci贸n de calquera actividade arqueol贸xica, deber谩n ser previamente autorizadas pola Direcci贸n Xeral do Patrimonio Cultural.

En canto ao r茅xime espec铆fico, este establece que o acceso ao interior da cova estar谩 restrinxido a investigadores, especialistas e persoal de actividades relacionados coa xesti贸n do ben que o precisen, e sempre que o estudo sexa contribu铆r 谩 investigaci贸n cient铆fica da cova ou establecer as medidas que aseguren a s煤a preservaci贸n, mantendo un rexistro do n煤mero de persoas e tempo de permanencia na cova. As铆 mesmo, para a protecci贸n do macizo caldario na vertical da cova, poderanse establecer medidas espec铆ficas adecuadas para manter as condici贸ns ambientais necesarias no seu interior, inclu铆ndo as actuaci贸ns sobre a superficie, no contorno de protecci贸n e na zona deamortecemento, entre outras medidas.

Traballos na Cova de Eir贸s / Asociaci贸n Cultural do Iribio

Prehistoria de Galicia

Os resultados acadados nas campa帽as arqueol贸xicas destes 煤ltimos anos revelan a importancia deste xacemento para o estudo da Prehistoria de Galicia. Os estratos escavados conte帽en vestixios que comezan coas 煤ltimas comunidades de neandertais e seguen cos grupos cazadores do Paleol铆tico superior, os primeiros agricultores do Neol铆tico e chegan ata as comunidades campesi帽as de 茅poca Altomedieval.

As dataci贸ns absolutas confirman o grupo de neandertais ocupante de Cova Eir贸s como un dos 煤ltimos que habitaron no norte peninsular, xusto antes da chegada do Homo sapiens a este territorio. Este feito permite que os investigadores vaian delimitando cada vez mellor as causas da s煤a desaparici贸n e valoren se foi froito dos cambios clim谩ticos ou da nova competencia producida pola arribada da nova especie 谩 rexi贸n.

Por outra banda, o estudo das manifestaci贸ns rupestres e a arte moble de Cova Eir贸s permite acheg谩rmonos 谩 esfera simb贸lica e ritual das culturas dos cazadores do Paleol铆tico superior. Os 煤ltimos traballos levaron a descubrir novos motivos e a afondar no estudo das s煤as caracter铆sticas t茅cnicas e estil铆sticas mediante a aplicaci贸n de novas t茅cnicas, como pode ser a fotogrametr铆a. Ao mesmo tempo, a an谩lise e dataci贸n por carbono 14 permite atribu铆r a unha boa parte destas manifestaci贸ns unha antig眉idade de m谩is de 10.000 anos, xa cando habitaban as 煤ltimas sociedades de cazadores colleiteiros.

Pode que che interese...