Detalle dun dos motivos pintados coa localización da mostra datada (recadro verde). Á dereita, calco da pintura datada (en negro) e a figura zoomorfa esquemática infraxacente (vermello) | GEPN-AAT - IPHES

Cova Eirós, a catedral da arte rupestre galega, xa é BIC

O Consello da Xunta deu luz verde ao decreto polo que se declara ben de interese cultural (BIC), na categoría de protección de xacemento arqueolóxico, a Cova de Eirós, no termo municipal de Triacastela (Lugo), polo que queda acreditado o seu valor singular.

O Goberno galego lembrou que o expediente foi incoado en abril de 2017 e, no proceso, o Consello da Cultura Galega, a Real Academia Galega de Belas Artes e a Universidade de Santiago de Compostela (USC) emitiron informes favorables a esta declaración. Así mesmo, das oito alegacións recibidas durante o prazo de exposición pública foron estimadas parcialmente sete delas, o que supón un 87,5% de aceptación. Isto permitiu que a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural establecese que a categoría apropiada para este ben fose a de xacemento arqueolóxico en lugar de monumento, tal e como propuña o expediente inicial.

As campañas arqueolóxicas realizadas co apoio da Xunta nesta cavidade cárstica durante os anos 1993 e no período 2008-2016 descubriron restos de ósos das cavernas e ocupacións paleolíticas que abranguían desde o Paleolítico medio (ca. 41.000 BP) ata os momentos finais do Paleolítico superior (ca. 12.000 BP) e indicios de presenza dunha serie de motivos e gravados nas paredes da Gran Sala e nunha das galerías do interior da cavidade. Destes achados dedúcese o excepcional valor científico e patrimonial da Cova de Eirós, ao aglutinar un xacemento paleontolóxico de grande interese no fondo da cova cun xacemento arqueolóxico cunha dilatada secuencia de ocupación. A todo isto cómpre engadir a localización da arte rupestre prehistórica, a primeira deste tipo coñecida na comunidade autónoma galega.

Restos atopados na Cova Eirós / USC

Ósos das cavernas

Aínda que se producen achados arqueolóxicos e paleontolóxicos ao longo de toda a cova, a principal concentración dos primeiros dáse na súa boca, onde se constatan ocupacións do Paleolítico medio e superior, prehistoria recente e medieval. A principal concentración de ósos das cavernas prodúcese ao fondo da galería leste, no lugar onde se formou o lago artificial. En canto á arte rupestre que se documenta na cova, ata o de agora están identificados un total de 13 paneis con 93 motivos que se concentran na gran sala e na galería leste.

Por todo isto, e en termos de valoración cultural, a Xunta destaca que o conxunto de Cova Eirós é un ben senlleiro do patrimonio cultural galego, que reúne valores históricos, artísticos, arqueolóxicos e paleontolóxicos singulares que permiten coñecer a evolución dos usos cavernosos ao longo do tempo, entre os cales destaca o testemuño único dun conxunto de mostras de arte rupestre en Galicia.

Réxime de protección

O decreto establece un réxime de protección xeral mediante o cal as intervencións que se pretendan realizar no xacemento, no seu contorno de protección ou na súa zona de amortecemento, así como a realización de calquera actividade arqueolóxica, deberán ser previamente autorizadas pola Dirección Xeral do Patrimonio Cultural.

En canto ao réxime específico, este establece que o acceso ao interior da cova estará restrinxido a investigadores, especialistas e persoal de actividades relacionados coa xestión do ben que o precisen, e sempre que o estudo sexa contribuír á investigación científica da cova ou establecer as medidas que aseguren a súa preservación, mantendo un rexistro do número de persoas e tempo de permanencia na cova. Así mesmo, para a protección do macizo caldario na vertical da cova, poderanse establecer medidas específicas adecuadas para manter as condicións ambientais necesarias no seu interior, incluíndo as actuacións sobre a superficie, no contorno de protección e na zona deamortecemento, entre outras medidas.

Traballos na Cova de Eirós / Asociación Cultural do Iribio

Prehistoria de Galicia

Os resultados acadados nas campañas arqueolóxicas destes últimos anos revelan a importancia deste xacemento para o estudo da Prehistoria de Galicia. Os estratos escavados conteñen vestixios que comezan coas últimas comunidades de neandertais e seguen cos grupos cazadores do Paleolítico superior, os primeiros agricultores do Neolítico e chegan ata as comunidades campesiñas de época Altomedieval.

As datacións absolutas confirman o grupo de neandertais ocupante de Cova Eirós como un dos últimos que habitaron no norte peninsular, xusto antes da chegada do Homo sapiens a este territorio. Este feito permite que os investigadores vaian delimitando cada vez mellor as causas da súa desaparición e valoren se foi froito dos cambios climáticos ou da nova competencia producida pola arribada da nova especie á rexión.

Por outra banda, o estudo das manifestacións rupestres e a arte moble de Cova Eirós permite achegármonos á esfera simbólica e ritual das culturas dos cazadores do Paleolítico superior. Os últimos traballos levaron a descubrir novos motivos e a afondar no estudo das súas características técnicas e estilísticas mediante a aplicación de novas técnicas, como pode ser a fotogrametría. Ao mesmo tempo, a análise e datación por carbono 14 permite atribuír a unha boa parte destas manifestacións unha antigüidade de máis de 10.000 anos, xa cando habitaban as últimas sociedades de cazadores colleiteiros.

Se atopou algún erro nesta noticia, por favor avísenos seleccionando o texto ou palabra en cuestión e presionando Ctrl+Entrar.

Pode que che interese...

Deixa unha resposta

Informe de erros

O seguinte texto será enviado aos nosos editores: