Fragmenos do Livro da Montería, un tratado de cetrería e caza único no mundo

Esta é a fascinante historia dun tratado medieval único no mundo roubado en Monforte

Tempo de lectura: 2 min.

O Ministerio de Cultura e Deporte e a Policía Nacional presentaron hai uns días en Madrid os fragmentos orixinais do ‘Livro da Montaria‘, un tratado do rei João I de Portugal sobre a caza. Estes fragmentos, xunto con outros documentos, foran roubados durante anos do depósito notarial de Monforte de Lemos en 1995 por un investigador. A familia, tras a morte do home, decidíu entregar o material voluntariamente en canto soubo o caso.

“O ‘Livro da Montaria’ é un manual de montería e cetraría escrito por iniciativa de João I, do que xa había referencia con Duarte I, que estuda as presas e técnicas de caza e converteuse nun extraordinario ben cultural. Considerabase que o manuscritos estaba desaparecido ou destruído tras a expulsión das Xesuítas no século XVIII, que custodiaban a peza no colexio da Compañía de Xesús en Monforte de Lemos desde 1600.

A primeira noticia sobre o documento é do 2000 coa publicación do catedrático galego Ramón Lorenzo Vázquez, quen copia unha folla do fragmento; posteriormente, en 2010, Juan-Carlos Conde, da Universidade de Oxford, escribe un artigo sobre esa copia nunha homenaxe en Nova York, onde debate a identidade do autor e denuncia que o manuscrito está en mans privadas.

Tras a recuperación do fragmento do tratado iniciaronse distintas investigacións e conseguironse recuperar outros fragmentos reutilizados como garda en distintos protocolos notariais do século XVIII do Concello de Monforte. Con todo, non se atopou o manuscrito completo. Haberá que esperar a que especialistas e historiadores portugueses terminen as investigacións sobre o libro redactado entre 1415 e 1433.

“É un dos manuscritos medievais máis importantes da cultura portuguesa e garda o interese dos reis ao redor da montería porque era unha forma de prepararse para a guerra”, sinalou en rolda de prensa o subdirector xeral dos Arquivos Estatais, Severiano Hernández Vicente.

As copias

Durante anos, o ‘Livro da Montaria’ só se coñecía por testemuños medievais, entre eles as referencias feitas polo fillo e sucesor de Joâo I, o rei Duarte I, e os inventarios da súa biblioteca, segundo destacaron os expertos.

Ata o achado deste manuscrito, considerábase que tan só existían tres copias, todas elas posteriores á época medieval. A máis antiga, datada en 1626 e realizada a partir do manuscrito de Monforte de Lemos, consérvase hoxe na Fundación Oriente de Lisboa. As duas posteriores elaboráronse en 1844 e en 1897 e áchanse na Biblioteca Nacional de Lisboa e na Biblioteca Xeral da Universidade de Coimbra, respectivamente.

Ademais do fragmento agora recuperado, no Arquivo Provincial de Lugo consérvanse dez pregos enteiros, dez medios pregos e catro fragmentos, maioritariamente do libro primeiro e do terceiro e, en menor cantidade, do libro segundo. Trátase dun texto a dúas columnas, con iniciais adornadas en cores vermello, azul e violeta, prolongándose os ornamentos cara á parte inferior da folla.

O libro entregarase ao Arquivo Provincial de Lugo este xoves nun acto que terá lugar no Parador de Santo Estevo, en Ourense, no marco da celebración do Consello de Patrimonio Histórico.

Informe de erros

O seguinte texto será enviado aos nosos editores: