fbpx
Caseto de soporte dunha antena de televisi贸n instalada pola Xunta nun petr贸glifo de Beariz / Capit谩n Gosende

Unha antena de televisi贸n instalada pola Xunta desfai un petr贸glifo en Beariz

Tempo de lectura: 5 min.

Situada no coraz贸n da comarca de Montes, Xirazga 茅 unha parroquia do concello ourens谩n de Beariz composta polas aldeas de Doade -feir贸n de sona-, A Abeleira, Framia, Correa e Al茅n. No lugar de Correa 茅rguese o templo parroquial, constru铆do na honra de San Salvador (un dos apelativos de Cristo). O 12 de maio de 2019, nas penelas do monte de Framia os exploradores do Capit谩n Gosende batemos con outro gravado rupestre.

Cando, nas primeiras horas da tarde, encami帽abamos sen o saber os nosos pasos cara a pedra riscada, chamou a nosa atenci贸n un penedo de cuarzo branco duns 9 m3 de volume. Pousado naquela extensa e apardazada natureza de xisto, a s煤a rara albura semellaba ca铆da do ceo (coordenadas.- X: 554.399; Y: 4.703.596). Xos茅 Dopeso, veci帽o de Framia e am谩bel informante, ilustrounos sobre o particular. A rocha, ben co帽ecida polos alde谩ns, nom茅ase O Seixo Branco. Local铆zase a uns 125 m, cara ao sudoeste, do petr贸glifo do Recosto e 鈥渟egundo din os vellos, se tres Mar铆as soben xuntas ao monte e mexan enriba del, v贸lvese livi谩n, podendo despois darlle a volta sen dificultade. Unha vez envorcado o penedo, exhumar o tesouro que agocha 茅 tam茅n tarefa doada鈥.

O refolguexante fragueiro 茅 perfectamente vis铆bel dende os paneis inscult贸ricos, asoballados por unha antena de telelevisi贸n instalada pola Xunta. D谩senos ent贸n por interpretar a escena do serpentiforme: un ser humano levando a cabo a arriscada misi贸n de subtraerlle os ovos do ni帽o a unha serpe. Ben seguro, tal audacia haber铆a de ter recompensa. As tres Mar铆as representan a tripla manifestaci贸n da Moura, deusa omnipotente, compostora dos meg谩litos. O humano que pasa a proba 茅 agasallado coa riqueza (material ou espiritual). A serpe 茅 a Moura. O Seixo Branco 茅 un ovo hiperb贸lico. Co paso do tempo, o r茅ptil estricado (Framia) enrodelarase en labirinto (Mogor), simbolizando os atrancos cos que a Deusa sopesa os aspirantes. C贸mpre super谩rmonos para acadar o obxectivo. Esta hip贸tese d谩lle polo pau 谩 plantexada polo arque贸logo Ant贸n Costa. 聽聽聽聽聽

Moito nos chistan as andr贸menas da mitolox铆a popular. Prefer铆molas 谩 triste realidade do noso patrimonio. Se fose por ben, a TVG debera inclu铆r nalg煤n dos seus informativos a noticia de que, no concello de Beariz, un repetidor de televisi贸n leva anos estragando un santuario dedicado a unha deidade prehist贸rica. Se fose por ben, o erro comezar铆a a corrixirse ao d铆a seguinte. Non o ver谩n os nosos ollos, no eido da cultura os galegos fixemos da autocensura e da autodestruci贸n un estilo de vida. 聽聽聽

A historia do veci帽o

Mentres andabamos ocupados nas tarefas de fotografado, descrici贸n e medici贸n do achado, cadrou naquela encrucillada o se帽or Xos茅 Dopeso, veci帽o de Framia, quen, malia desco帽ecer a existencia do petr贸glifo, nos fixo sabedores dunha morea de datos e indicaci贸ns. 鈥淎铆nda que non lles ghuste reco帽ecelo, os de Doade pertencen a Xirazgha e non Xirazgha a Doade鈥, d铆xonos o noso providencial informante. Atendendo as s煤as explicaci贸ns, os gravados rupestres de Ricovanca I, II e III, atopados semanas atr谩s naquela zona, poden ser agrupados baixo a denominaci贸n 鈥petr贸glifos da R铆a鈥, pois, A R铆a, 茅 o nome co que se co帽ece a vali帽a pola que discorre o alto Verdugo. O r铆o Verdugo ten o berce na cimeira do Seixo e a embocadura na r铆a de Vigo. Consultados os nosos arquivos, constatouse que hai anos, neste recuncho de Beariz, xa recolleramos o alcume o Rico da R铆a, empregado para identificar un veci帽o de Ricovanca que, a comezos do s茅culo pasado, fixera fortuna en Panam谩.

Xos茅 Dopeso explicounos que aquela tenza de monte se co帽ece polo Recosto e que 茅 propiedade dos comuneiros de Framia. A comezos do s茅culo pasado, esburg贸uselle o subsolo na procura de esta帽o e volframio. A铆nda que ruinosas, as edificaci贸ns vinculadas 谩s explotaci贸ns mineiras permanecen en p茅 entre a matogueira. Aqueles predios a poula fican hogano no punto de mira das multinacionais que especulan coas terras raras. O lugar de Framia local铆zase a uns 825 m, cara ao sueste, do sitio arqueol贸xico, coa regata de Donsueiro polo medio. Daquela, decidimos nomear a nova descuberta 鈥減etr贸glifo de Framia鈥 ou 鈥渄o Recosto鈥 (coordenadas.- X: 554.501; Y: 4.703.664; alt. 830 m).

O tallador prehist贸rico (home ou muller, un ou varios) escolleu dous afloramentos metam贸rficos cristados, contiguos, en pendente e con orientaci贸n NO-SE para distribu铆r unha profusi贸n de concavidades, canli帽as rectil铆neas e curvil铆neas, cruciformes, antropomorfos, serpentiformes… que lle confiren ao mural unha estra帽a e indescifr谩bel beleza. Os cruciformes-antropomorfos deste petr贸glifo te帽en unha feitura semellante aos da Laxa das Buratas, redescuberta en 2013 no monte de Alfons铆n (Santa Mari帽a de Presqueiras-Forcarei), a uns 2鈥5 km de distancia en li帽a recta e cara ao norte. Buscando outras analox铆as, animamos os afeccionados a que cotexen o petr贸glifo de Framia co petr贸glifo de Borrass脿 (Alt Empord脿-Girona), datado entre os 3.500 e 2.500 anos antes da nosa era. A 1.200 km de distancia, o parecido do soporte e dos motivos representados 茅 abraiante.

Petr贸glifo do Recosto-Framia-Xirazga (afloramento norte-panel inferior) / Capit谩n Gosende

Covi帽as e cruciformes

Na estaci贸n petrogl铆fica do Recosto, o afloramento situado na cota m谩is alta 茅 o que presenta unha maior densidade de elementos. Neste, os motivos rep谩rtense en tres paneis. No panel superior -unha crista duns 11 m de lonxitude- observamos catro conxuntos distribu铆dos ao longo da cara oeste. Situado m谩is ao norte, o primeiro conxunto componse dun ali帽amento de 6 covi帽as e 7 cruciformes-antropomorfos, 1 covi帽a illada e 1 cruciforme-antropomorfo e mais un agrupamento de 13 covi帽as e outras d煤as parellas unidas por senllas canles. Entremedias, o segundo conxunto componse de 1 serpentiforme de trazo quebrado (cinco 谩ngulos rectos) e 9 covi帽as (evocando os ovos do r茅ptil) a canda 1 antropomorfo; ao car贸n, 1 antropomorfo e outras 4 covi帽as, unha con desaugadoiro. O conxunto situado ao sur componse de 2 covi帽as e 1 canle. Neste panel, o tama帽o das covi帽as var铆a de 1 a 8 cm de di谩metro. Non se computaron as covi帽as que forman parte dos cruciformes-antropomorfos.

No panel intermedio contamos unhas 50 covi帽as. Aqu铆 o metamorfismo escolleu o xeito de laxa irregular. O di谩metro da covi帽a meirande 茅 de 18 cm; o di谩metro da menor 茅 de 3 cm. A superficie vis铆bel do panel 茅 duns 4 m2. O firme da laxa foi empregado como baseamento na construci贸n dunha caseta que, at茅 hai pouco, aloxaba o dispositivo dunha antena de televisi贸n instalada pola Xunta da Galiza. Con certeza, a instalaci贸n vulnerou a integridade do petr贸glifo. De feito, unha das covi帽as a铆nda est谩 atacada de cemento. A caseta ten as seguintes dimensi贸ns: 185 cm de alto, 115 cm de largo e 105 cm de fondo. A porta de pl谩stico -co logo da Xunta- e os fragmentos do dispositivo espar茅xense polas inmediaci贸ns. Integrando a asociaci贸n Verbo Xido, esta agresi贸n xa a denunciaramos no ano 2012. O mastro da antena vella foi, tempo despois, tallado a rente do chan e retirado. A uns 20 m, cara ao noroeste, sen respectar as preceptivas cautelas, fincouse un novo repetidor e mais o enreixado que o acouta. 聽

O panel inferior volve ser cristado, duns 5 m de lonxitude. Na cara que se orienta a po帽ente advertimos os seguintes elementos: 5 covi帽as exentas, 8 covi帽as asociadas a canles e outros sucos rect铆lineos e curvil铆neos. O conxunto m谩is complexo do Recosto tallouse a partir dunha rega帽a da rocha e componse dunhas 20 canles asociadas con covi帽as que verten en paralelo e 9 covi帽as illadas, de lonxitudes e di谩metros diversos. Xa, rente ao chan, risc谩ronse 6 cruciformes-antropomorfos (un tr铆o, unha parella e un elemento illado). As covi帽as presentan di谩metros de 9 a 4 cm. A canle m谩is longa mide uns 58 cm. 聽O afloramento inmediato, situado nunha cota m谩is baixa, 茅 outra crista de xisto duns 8鈥50 m de lonxitude. Na base tall谩ronse unhas 18 covi帽as distribu铆das en dous grupos (14 e 4 covi帽as). D煤as covi帽as do grupo de catro est谩n unidas por unha canle.

125 covi帽as

Recapitulamos, o petr贸glifo do Recosto (Framia-Xirazga) componse dunhas 125 covi帽as, uns 16 cruciformes-antropomorfos, unhas 25 canles ou sucos, 1 serpentiforme e outros signos. A s煤a beleza e singularidade non merece ser aldraxada coas ru铆nas do caseto e a ferruxe da antena vella nin tampouco coa ferraxe charramangueira da antena nova.

Capit谩n Gosende anota no seu haber o petr贸glifo n煤mero 63. Na comarca, Cerdedo, A Estrada, Forcarei, Beariz, A Lama e Cotobade son xa os concellos beneficiados co noso labor de busca.

Pode que che interese...