fbpx
VI Asemblea Nacionalista en Monforte de Lemos, en 1922, cos membros das Irmandades da Fala / galipedia

As Irmandades da Fala, 100 anos despois

Tempo de lectura: 3 min.

Ram贸n Villar Pontes foi o art铆fice dunha sociedade de defensa do idioma e do pa铆s que, co tempo, acabar铆a convert茅ndose no primeiro gran partido galego, o Partido Galeguista.

Na fala gallega vive

a ialma da nosa terra;
a redenci贸n de Galicia
nos seus acentos latexa.

Pobo que o seu verbo esquece
茅 traidor 谩 natureza;
como irm谩ns todos falemos

a nobre fala gallega.

Son os versos cos que Manuel Lugr铆s Freire redactou en 1916 o que foi o himno orixinario das Irmandades da Fala. Precisamente, hai hoxe cen anos nac铆an oficialmente. Ese 18 de maio de 1916, Ant贸n Villar Ponte convocaba unha xuntanza nos locais da Real Academia Galega na Coru帽a, 谩 que asistiron arredor de 20 persoas, entre as que se encontraban Manuel Lugr铆s Freire, Florencio Vaamonde Lores, Ux铆o Carr茅 Aldao, Lu铆s Porteiro Garea, Francisco Tettamancy ou Ram贸n Villar Ponte, entre outros.

Todos eles acordaban botar a andar a irmandade co obxectivo da defensa, exaltaci贸n e fomento da lingua galega. Nomeaban, ent贸n, como Primeiro Conselleiro ao propio Ant贸n Villar Ponte. Deseguido constitu铆ronse diversas agrupaci贸ns locais, comezando pola de Santiago de Compostela e seguida polas de Monforte de Lemos, Pontevedra, Ourense ou Vilalba.

A fins de 1916 as 6 irmandades locais contaban con 200 afiliados, pero en novembro de 1918 xa eran 13 irmandades e 700 afiliados, a m谩is importante a da Coru帽a con arredor de 350 afiliados. En 1919 permanec铆an 500 afiliados e en 1924 s贸 quedaban 200. Despois da聽ditadura de Primo de Rivera聽produciuse o renacer das Irmandades, que chegaron a 16 agrupaci贸ns e 700 afiliados en 1929, sendo xa 46 en 1931.

A maior parte dos membros das irmandades estaba constitu铆da por intelectuais e profesionais liberais.

Ram贸n Villar Ponte foi o principal impulsor das Irmandades da Fala / galipedia

Ram贸n Villar Ponte foi o principal impulsor das Irmandades da Fala / galipedia

Foi Aurelio Ribalta, escritor galego que resid铆a en Madrid e membro dun grupo de intelectuais galeguistas al铆 establecido, o primeiro en realizar un chamamento 谩 unidade do galeguismo e da defensa da lingua en 1915 na revista Estudios Gallegos.

O 5 de xaneiro de 1916 era Ant贸n Villar Ponte quen recoll铆a a s煤a chamada. Curiosamente fac铆ao a trav茅s dun artigo en La Voz de Galicia, a diferencia de hoxe, un dos xornais m谩is progresistas do momento, cunha campa帽a para a creaci贸n dunha Liga de Amigos do Idioma Galego.

Xa en marzo publicaba o folleto ‘Nacionalismo gallego (Apuntes para un libro). Nuestra afirmaci贸n regional‘, no que volve sobre a cuesti贸n da defensa, dignificaci贸n e fomento do uso da lingua galega. A proposta foi ben acollida por diferentes sectores ideol贸xicos, a铆nda que ser铆an d煤as as tendencias principais, a de orixe tradicionalista de Ant贸n Losada Di茅guez e a liberal dem贸crata.

As Irmandades da Fala estar铆an activas ata o 1931, cando os seus integrantes decidiron disolvelas coa creaci贸n do primeiro 贸rgano pol铆tico netamente galego, o Partido Galeguista.

Precisamente, para conmemorar esta data, o Concello da Coru帽a e a Real Academia Galega (RAG) celebran este m茅rcores 18 de maio o centenario das Irmandades da Fala cun acto no Teatro Rosal铆a de Castro no que participar谩n figuras destacadas do sector cultural galego.

As Irmandades volver谩n 谩 mesma r煤a Tabernas cun acto musical e literario que ter谩 lugar no Teatro Rosal铆a de Castro. Ser谩 un evento aberto 谩 cidadan铆a no que participar谩n catro coros fundados en aquela 茅poca e figuras destacadas do sector cultural galego. Durante o acto, leranse textos escritos por Castelao, Ant贸n Villar Ponte, Ram贸n Cabanillas ou Vicente Risco.

Pode que che interese...