fbpx
Celebraci贸n do centenario da fundaci贸n das Irmandades da Fala na Coru帽a / Xos茅 Castro

O esp铆rito das Irmandades da Fala segue vivo

Tempo de lectura: 4 min.

O presidente da RAG, Xes煤s Alonso Montero, pide que o centenario do movemento sirva para reflexionar e 鈥渧er onde non se avanzou e por que non se avanzou鈥 en materia ling眉铆stica e reclama un pacto polo idioma.
“Falade e escribide e pensade sempre en galego, irm谩ns”. Ant贸n Villar Ponte sintetizaba as铆 o obxectivo das Irmandades da Fala no artigo “A bandeira ergueita”, publicado no primeiro n煤mero d’A Nosa Terra. Meses antes, o 18 de maio de 1916, A Coru帽a acollera a fundaci贸n da primeira agrupaci贸n dun movemento que desenvolveu un labor esencial a prol da normalizaci贸n do idioma e da renovaci贸n da cultura galega. Xusto cen anos despois, a mensaxe volveu reivindicarse este m茅rcores no teatro Rosal铆a de Castro, no acto musical e literario organizado pola Real Academia Galega e o Concello da Coru帽a. O presidente da RAG, Xes煤s Alonso Montero, pediu que este centenario sirva para reflexionar sobre a situaci贸n da lingua e procurar un pacto sobre o idioma.

A velada marcou o inicio oficial do ano do centenario das Irmandades, que se celebrar谩 cunha morea de actividades promovidas por distintas instituci贸ns. Pero ademais de servir para o estudo do movemento e recordar a “persoas que foron heroicas naquel ermo”, este debe ser tam茅n un ano “para reflexionar e ver onde non se avanzou e por que non se avanzou” en materia ling眉铆stica durante todo este tempo, advertiu o presidente da Academia, Xes煤s Alonso Montero, no seu discurso. “Polo tanto, non lles deixemos traballo a aqueles que van estar aqu铆 dentro de cen anos”. E iso pasa por reivindicar o uso do galego, como fixeron as Irmandades, en todos os contextos, implicando a toda a sociedade pero cun necesario protagonismo no eido pol铆tico, engadiu.

“Do que se trata 茅 de facer ver pedagoxicamente a certos grupos da clase media que non abonda con usar o galego liturxicamente, onte en cen tribunas. Ter谩 que ser o idioma normal do fogar, o idioma da respiraci贸n vital. A tarefa por forza ten que ser de toda a sociedade. Ningu茅n est谩 exclu铆do. Uns achegar谩n m谩is, outros menos, pero na sociedade o protagonismo te帽en que telo os pol铆ticos. En Galicia teriamos que falar dun pacto galego sobre o idioma, e a partir de a铆 empezar a traballar. Se non se fai un pacto galego sobre o idioma, eu temo que todo o que se faga, por moi interesante que sexa desde o punto de vista historiogr谩fico o dito sobre as Irmandades da Fala de hai cen anos, ser谩n cousas menores, ser谩n xogos florais e ser谩n foguetes para a galer铆a”, conclu铆u Xes煤s Alonso Montero.

O alcalde do Concello da Coru帽a, Xulio Ferreiro, tam茅n defendeu a vixencia das reivindicaci贸ns das Irmandades en materia ling眉铆stica: “Hoxe, cen anos despois, semella m谩is necesario que nunca o compromiso e o ideario deste movemento que, entre outros, encabezou Ant贸n Vilar Ponte e que situou A Coru帽a no centro da vangarda galega”. No acto tam茅n interveu o conselleiro de Cultura, Rom谩n Rodr铆guez, quen asegurou que se as Irmandades non existisen “seguramente Galicia non ser铆a o que 茅 hoxe, un pobo orgulloso da nosa lingua e da nosa cultura”.

Celebraci贸n do centenario da fundaci贸n das Irmandades da Fala na Coru帽a / Xos茅 Castro

Celebraci贸n do centenario da fundaci贸n das Irmandades da Fala na Coru帽a / Xos茅 Castro

Os coros, aliados das Irmandades

“Inter茅sanos m谩is un coro galego que un deputado en Cortes por Galicia”. Estoutra frase de Villar Ponte, promotor das Irmandades, explica a presenza destacada do Real Coro Toxos e Froles, Cantigas da Terra, Coral de Ruada e C谩ntigas e Agarimos na velada, que se celebrou a s贸 uns metros do local que en 1916 ocupaba, na r煤a Rego de Auga da Coru帽a, a Real Academia, o lugar que acolleu a xuntanza fundacional da primeira Irmandade. Os irmandi帽os atoparon nestes coros populares, como reflicte a afirmaci贸n, uns importantes colaboradores que desempe帽aron un labor fundamental de recollida e dignificaci贸n do folclore galego, contribu铆ndo tam茅n 谩 do idioma. E os coros atoparon tam茅n nas Irmandades importantes membros: Vicente Risco e Xavier Prado Lameiro formaron parte da primeira directiva da Coral de Ruada, Xaime Quintanilla pertenceu 谩 de Toxos e Froles e o propio Villar Ponte colaborou con C谩ntigas da Terra, puxo como exemplo a mantedora do acto, a poeta Est铆baliz Espinosa.

Os catro coros foron os encargados de po帽erlle o ramo 谩 celebraci贸n ao subiren todos xuntos ao escenario para intepretar o Himno. Previamente, cada un deles fora cantando un par de pezas dentro dun programa que alternou m煤sica e recitados. A primeira quenda foi para C谩ntigas da Terra, anfitri贸n na cidade da Coru帽a e encargado de abrir o acto con dous temas: Ben, ben vai e Ruada de Loro帽o. Van todas, van! Foliada do Mi帽o e Quer que lle quer, interpretadas pola Coral de Ruada, de Ourense; Foliada de Noia e Cantiga de Palas de Rei, nas voces da formaci贸n compostel谩 Cantigas e Agarimos, e Debaixo do consistorio e Foliada de Corrubedo, a cargo do coro ferrol谩n Toxos e Froles, completaron a parte musical.

A parte literaria empezou coa prosa de Villar Ponte de “A bandeira ergueita”, que soou por boca da xornalista Cristina Lombao. Deseguido, Manuel Lugr铆s, neto de Manuel Lugr铆s Freire, deu lectura ao “Himno das Irmandades”; actriz Isabel Risco declamou “Ti dis Galicia 茅 ben pequena”, outro texto de referencia asinado por Vicente Risco t铆o av贸 dela; e Pedro Fern谩ndez, presidente da Asociaci贸n de Veci帽os da Cidade Vella da Coru帽a Mar铆a Pita, recitou os versos de “En p茅”, de Ram贸n Cabanillas. Nunha segunda quenda, subiron ao escenario a estudante Orleni Mateo, a profesora de Historia Carmen Garc铆a-Rodeja e os acad茅micos Manuel Rivas e Fina Casalderrey, quen leron “Triadas no mar e na noite”, de Ferm铆n Bouza Brey, “Postulaci贸n da 茅tica”, de Roberto Blanco Torres; “O campo da Rata”, de Xoh谩n Casal; e “Alba de gloria”, discurso pronunciado por Castelao en Buenos Aires o 25 de xullo de 1948 cunha mensaxe que c贸mpre seguir a reivindicar: “Que diriamos se o Estado mandase derrubar o P贸rtico da Gloria? Pois eu digo que o noso idioma 茅 unha obra de arte mil veces superior 谩 obra do Mestre Mateo. Creouna o xenio inviolable do noso pobo e labrouna o amor, a dor e aledicia de moit铆simas xeraci贸ns… Unha lingua 茅 m谩is ca unha obra de arte; 茅 matriz inesgotable de arte”.

Pode que che interese...