fbpx
Desfile nunha festa patronal nunha imaxe do NO-DO / RTVE

Os t贸picos dos galegos que constru铆u o Franquismo durante 40 anos

Tempo de lectura: 3 min.

O NO-DO funcionou como unha ferramenta audiovisual franquista na que se constru铆u unha imaxe cultural estereotipada de Galicia onde a m煤sica e o baile xogaron un papel central no exercicio da dominaci贸n simb贸lica de Galicia fronte a Espa帽a franquista.

Esta 茅 unha das principais conclusi贸ns da tese presentada pola etnomusic贸loga e investigadora Beatriz Busto que mant茅n que ese uso discursivo do estereotipo do galego, acu帽ado por ela mesma como discurso 鈥淕alaiquista鈥, foi utilizado no exercicio simb贸lico da dominaci贸n de Galicia.

Busto mant茅n que ese uso do 鈥淕alaiquismo鈥, discurso constru铆do dende o NO-DO sobre Galicia e o galego, serviulle ao r茅xime para xustificar unha especie de colonizaci贸n simb贸lica. 鈥淥 discurso converteuse nunha ferramenta de xesti贸n da contradici贸n que xurd铆a entre o temor e o desprezo ao diferencial no marco dun proxecto nacional caracterizado por ser ultra cat贸lico, anticomunista, imperial e patriarcal鈥, sinala.

Baixo o t铆tulo de 鈥淟a Galicia proyectada por NO-DO. La arquitectura del estereotipo cultural a partir del uso del folclore musical (1943-1981)鈥, a tese doutoral, que dirixiu o antrop贸logo Juan Carlos Gimeno Mart铆n, foi lida o pasado 19 de decembro en Madrid. Neste traballo, a xa Doutora Busto Miramontes, de 37 anos, percorre o abundante material atopado en NO-DO entre o ano 1943 e o 1981 que fai referencia expl铆cita ao folclore galego e aos diferentes usos que se lle deron na imaxe NO-DO.

Imaxe de mulleres vestidas co traxe t铆pico galego no NO-DO / RTVE

A Galicia folcl贸rica

A investigaci贸n organiza os 71 materiais cinematogr谩ficos que foron analizados na tese atendendo a tres exercicios de poder sobre o folclore do pa铆s. Nun primeiro eixo atopar铆anse aqueles casos no que o folclore foi usado como ferramenta de lexitimaci贸n pol铆tica, nun segundo no que se analiza como a imaxe NO-DO se apropiou de elementos culturais galegos na construci贸n dun discurso estereotipante de Galicia nun claro obxectivo de desactivaci贸n simb贸lica do diferencial, e nun terceiro no que analiza como ese estereotipo do galego se puxo ao servicio da promoci贸n tur铆stica a partir dos anos sesenta, chegando incluso ate os nosos d铆as.

Polo tanto, a tese mostra como a m煤sica pode servir a fins pol铆ticos, posto que, neste caso e a trav茅s do NO-DO, se fixo un uso consciente do folclore musical galego con intenci贸ns claramente pol铆ticas. 鈥淯sos que se foron modificando segundo as necesidades do r茅xime foran unhas ou outras e atendendo 谩s s煤as etapas constitutivas鈥, segundo a autora.

Alimentaci贸n dos estereotipos

A etnomusic贸loga e investigadora Beatriz Busto

Ademais, a investigaci贸n abre unha fiestra pola que observar de xeito cr铆tico os procesos folcloristas hoxe en d铆a, procesos, moitos deles, que sobreviviron ao franquismo. Eses usos, hoxe en d铆a, estar铆an relacionados especialmente co mundo promocional do turismo, industria que continua a reproducir t贸picos 鈥損ositivos ou negativos鈥 do galego e do seu folclore producindo un claro beneficio econ贸mico pero con un coste alto a nivel cultural xa que dende a铆, o estereotipo tipista do galego segue a ser alimentando hoxe de m煤ltiples xeitos.

A tese mereceu a calificaci贸n m谩xima, sobresaliente cum laude, por parte dun tribunal no que se deron cita diversos especialistas, entre os que se atopaban nomes como o do reco帽ecido etnomusic贸logo galego, Lu铆s Costa-V谩zquez Mari帽o ou un dos grandes especialistas de NO-DO en Espa帽a o Rafael Rodr铆guez Tranche, quen asum铆a a presidencia do tribunal.

Pode que che interese...