fbpx
Antiga Mina de Corcoesto / Ismael L贸pez

Quen foi o gran descubridor das minas romanas de Corcoesto

Tempo de lectura: 6 min.

Lembrando o incendio que se produciu nos montes de Corcoesto a tarde do pasado 24 de xu帽o, e que afectou unha parte das antigas minas de Corcoesto, sobre todo 谩s localizadas nos montes de Xabarido e 聽Sta. Mari帽a do Remu铆帽o, veunos 谩 memoria a figura de Xan 鈥淥 Ingl茅s鈥.

John James Rosewarne ou Xan 鈥淥 Ingl茅s鈥 parece que celebrou o primeiro de ano do s茅culo XX en Corcoesto, realizando labores de investigaci贸n e explotaci贸n mineira no 鈥淧ozo Grande鈥 ou 鈥淧ozo do Ingl茅s鈥, que chegar铆a a acadar os 90 metros de profundidade, con labores a tres niveis que se estender铆an en m谩is de 600 metros de galer铆as.

O 鈥淧ozo do Ingl茅s鈥 est谩 situado no que hoxe en d铆a se co帽ece como os montes de Cudeiro ou Cadeiro, e a铆 traballar铆a Xan 鈥淥 Ingl茅s鈥 como enxe帽eiro xefe de mina para a compa帽铆a Sagasta Gold Mines Limited. Naquela 茅poca era a persoa que mellor co帽ec铆a as minas de Corcoesto. Viv铆a coa s煤a familia na Casa da Mina, en Xabarido, e ao seu redor a铆nda xira unha manchea de historias difundidas polos descendentes da veci帽anza que os tratou, como as lavandeiras do material da mina, as coci帽eiras da casa, as festas que se celebraban no lugar de Xabarido na honra de Sta. B谩rbara 谩 marxe da igrexa, a voadura con dinamita do Loureiro sagrado da Sta. Mari帽a do Remu铆帽o -localizado na parte baixa da capela 谩 beira do Anll贸ns e que coa explosi贸n rematara na outra beira do r铆o-, as diferenzas entre a igrexa e a compa帽铆a mineira鈥 etc.

Unha das entradas 谩 antiga mina de ouro de Corcoesto / Ismael L贸pez

A bocamina do Pozo do Ingl茅s ou de Cudeiro, hoxe en d铆a ch谩mase 鈥Mina da Ferralla鈥 en referencia 谩s m谩quinas empregadas para a extracci贸n do material empregadas naquela 茅poca, como os malacates, e que tras o peche da mina ficar铆an abandonados nas inmediaci贸ns do monte.

As minas de Corcoesto foron obxecto da atenci贸n de Xan 鈥淥 Ingl茅s鈥 ao redor da primeira d茅cada do s茅culo XX. En Corcoesto realizou labores de investigaci贸n mineira nas antigas minas de ouro romanas.

O 25 de setembro de 1916 John James Rosewarne comunica a Rivera Chao a obtenci贸n dos dereitos mineiros da concesi贸n Emilita e o inicio das obras da mina, que caducar铆a a Xunta de Galicia a铆nda o 7 de agosto de 2015 a ra铆z do conflito mineiro coa multinacional canadiana Edgewater.

鈥淪r. D. Juan J. Rosewarne:

Moi Sr. meu e amigo. 脡 no meu poder a s煤a estimada do 19, a que encontro como todas as s煤as, moi razoable e doulle as grazas pola atenci贸n. 聽Cando estean as obras que han de facer na mina Emilita adiantadas irei velas e terei o gusto de co帽ecer a Vd. persoalmente鈥.

Non obstante, os xacementos non eran viables tal e como se reco帽ece nunha misiva que lle remite por agosto de 1920 o seu amigo e socio de Lugo, Sergio Rivera Chao:

鈥淣a mina de Corcoesto acordouse non facer m谩is traballos por agora e de momento aproveitar a forza, tal vez nunha f谩brica para facer aluminio鈥.

As minas romanas

Nun primeiro momento pensouse que os labores atribu铆dos aos romanos fosen calicatas e pequenas cortas que chegar铆an a acadar os 10 metros de profundidade e alg煤n pozo ata os 20 metros, para explotar de maneira superficial os fil贸ns mineralizados seguindo a direcci贸n dominante N800E; por茅n, hoxe en d铆a existen serias d煤bidas da limitada capacidade romana, e 茅 moi posible que estes despregasen unha miner铆a ampla e agresiva que os conducir铆a incluso a fixar asentamentos militares ao p茅 dos numerosos xacementos abertos. Neles empregar铆an as t茅cnicas habituais romanas m谩is agresivas como o derrubamento dos montes e o lavado do aluvi贸n, de a铆 as numerosas canles que a铆nda se reflicten hoxe en d铆a na toponimia e microtoponimia de Corcoesto, reflexo dunha complicada infraestrutura hidr谩ulica. As铆 temos os top贸nimos: Canles, Chousa das Canles, Canle de Sta. Mari帽a, Canle da Rega, Canle da Mina, Auga Levada, Quente, Dequente (en referencia o sistema para filtrar o material), Montefurado, Picotos (en alusi贸n 谩s moreas de est茅ril)鈥tc.

Non obstante, en abril de 1921 o seu amigo escr铆belle de novo nun intento de reabrir a explotaci贸n das minas de Corcoesto. As铆 preg煤ntalle:

鈥溾gradecerei cont茅steme ao seguinte:

Canto quere V. por facer cada metro de galer铆a de reco帽ecemento na mina de Corcoesto? Canto quere V. por arrincar cada tonelada de cuarzo aur铆fero da mina de Corcoesto? D铆game, a como podo pedir por metro e tonelada para ga帽ar algo, non moito?鈥.

Antiga mina de Corcoesto / Ismael L贸pez

En setembro de 1923 Sergio Rivera volve escribir ao enxe帽eiro ingl茅s, que por aquel ent贸n resid铆a en Zas, polo inter茅s que naquel intre hab铆a nas minas de Barilongo. O inter茅s de Rivera estaba centrado no mineral das minas dos montes dos Picotos.

鈥淩ecib铆n a s煤a carta e o orzamento da maquinaria que lle agradezo. Por agora na mina de Corcoesto leva a lista do persoal D. Cayo e non se necesita listero.

Tanto nos traballos romanos como nos que fixeron vostedes, cre V. que non baixen m谩is os fil贸ns de cuarzo? R贸golle, d铆game o seu parecer鈥.

Xan 鈥淥 Ingl茅s鈥 responde:

鈥溾 (鈥) non direi que non baixen m谩is pero todas as indicaci贸ns que tivemos indican que non baixan a moita profundidade. O m谩is profundo que probamos 茅 no pozo 49O que ( ) no pozo da m谩quina aqu铆 alc谩nzase a 43 metros pero cada piso m谩is curto, 茅 dicir que as galer铆as cada piso m谩is curtas e o fil贸n m谩is estreito no fondo do devandito pozo. O fil贸n ten de 15 a 20 cm. pero cont茅n moi pouco aos lados e moi apertado e segundo como deixamos n贸s non 茅 suficiente para compensar os gastos e m谩is ben inclina de desaparecer. Soamente parece que de cambiar algo a formaci贸n no mesmo fondo, isto era para mellorar ou acabar. Pero disto non fixeron o que eu recomendei. Que baixar ao pozo 10 ou 12 metros m谩is moita auga non a hai. A m谩quina que tivemos de 4 1/2 聽cabalos era suficiente para os cascallos e achicar a auga pois hai varios sitios onde se acaban os fil贸ns por completo. O 41 por exemplo, a certa profundidade se terza as铆 e fixemos unha galer铆a duns trescentos e pico de metros para cruzar outros fil贸ns e ao 41 pero en balde, pero isto pode suceder nesta mina鈥︹.

Hai que dar un salto no tempo, decembro de 1938 para ter noticias de novo da mina de Corcoesto. As铆 un veci帽o de Corcoesto, Arturo Valledor, dirixe unha misiva 谩 vi煤va de Xan 鈥淥 Ingl茅s鈥, morto no 1927, para co帽ecer m谩is detalles das minas de Corcoesto.

鈥溾 Informoume o encargado da mina de aqu铆, 铆ntimo amigo meu, que se interesase de V. por se posu铆a alg煤ns datos da devandita mina, pois ser铆a f谩cil que V. conservase algunhas memorias do seu finado esposo; non importa que estean en ingl茅s, neste caso traducir铆anse, ademais aug煤rame o referido encargado que por iso lle recompensar谩n a V. pois hai especial interese en co帽ecer certos detalles que de momento ignora a compa帽铆a. Parece que con este obxecto escrib铆ronlle a V. un tal Pedro afillado de Dna. Catalina Thomson, ao parecer 茅 de por aqu铆; a铆nda que eu a pesar de facer varias indagaci贸ns non puiden acertar quen 茅 ese se帽or Pedrito. Espero que se V. o co帽ece participaramo co antes exposto鈥.

Documentos sobre concesi贸ns na mina de Corcoesto

Restos daquela empresa

A铆nda hoxe nos montes de Sta. Mari帽a do Remu铆帽o, en Corcoesto, hai restos dos lavadoiros de material de mina empregados por John James Rosewarne, precisamente nun dos montes dos fillos de Arturo Valledor, veci帽o de Corcoesto.

Est谩 claro que Xan 鈥淥 Ingl茅s鈥 marcou unha 茅poca na miner铆a en Corcoesto e a s煤a ausencia non deixou de ser 贸bice para que distintos empresarios, inversores e xentes interesadas buscaran os seus co帽ecementos e lle consultaran sobre a riqueza aur铆fera da parroquia para probar fortuna e vivir o so帽o do afamado ouro.

Ser铆a tam茅n o primeiro en 聽empregar o cianuro de sodio na miner铆a, tal e como lembran as persoas maiores da parroquia, para separar o ouro da arsenopirita. As铆 ded煤cese tam茅n dunha carta remitida por Sergio Rivera o 8 de outubro de 1923, onde este comenta:

鈥淒as augas para beneficiar os minerais non hai m谩is que facer alg煤n dep贸sito para que queden al铆 os lodos, grazas pola advertencia s煤a. Na galer铆a de Picotos, hai un traballo antigo que cruza a galer铆a; non sei se foi de V. ou anterior, parece vello polo podrecida que est谩 a madeira鈥.

C贸mpre conclu铆r por茅n, que a s煤a retirada de Corcoesto significara xa o esgotamento definitivo duns xacementos aur铆feros que el mesmo consideraba finitos e non viables, por moito que outras persoas a铆nda continuaran e contin煤en a铆nda hoxe en d铆a a creer na lenda do ouro de Corcoesto.

Escrito por

Divulgador e presidente da Asociaci贸n ambiental e cultural Pet贸n do Lobo

Pode que che interese...