fbpx
Torre de Caldaloba / foto Xabier Moure

Cospeito di que quere restaurar Caldaloba, a 煤ltima torre que resistiu 谩s tropas dos Reis Cat贸licos

Tempo de lectura: 4 min.

A Torre de Caldaloba est谩 en perigo de derrube tal e como xa informou Historia de Galicia. E non 茅 un castelo calquera, a pesar da s煤a sinxeleza, e a s煤a situaci贸n no interior da provincia de Lugo, en Cospeito, ten un valor simb贸lico enorme. 脡 o 煤ltimo gran castelo que se enfrontou, a finais do s茅culo XV, 谩 todapoderosa maquinaria b茅lica dos Reis Cat贸licos que levar铆an a cabo o que na historiograf铆a rom谩ntica se co帽ece como 鈥渄oma e castraci贸n do reino de Galicia鈥.

O castelo est谩 nunha propiedade privada e foi erixido, sobre un primitivo castro, na 茅poca baixomedieval (Herv茅s d谩taa no s茅culo XIII, e V谩zquez Seijas no XIV). Nalg煤ns documentos tam茅n aparece citado como castelo de Vilaxo谩n. Lev谩ntase no Coto do Mato, un outeiro situado a 467 metros de altitude. Para constru铆lo escolleron o emprazamento dun primitivo castro da Idade do Ferro, aproveitando os foxos que o defend铆an. Cons茅rvase unha arruinada torre de 25 metros de altura, de planta cadrada, con 10 metros de lado e muros de m谩is de 2,5 metros de espesor, constru铆da en pizarra e cadeirado de granito nas esquinas.

A torre de Caldaloba, en Cospeito, ameaza con derrubarse / Xabier Moure

Precisamente, e para evitar que un ben que atesoura tanta historia como este acabe caendo, un grupo de veci帽os encabezados por 脫scar Rego Felpeto e Xabier Moure mantiveron o pasado m茅rcores unha xuntanza co alcalde de Cospeito, Armando Castosa, para tentar buscar unha soluci贸n para a consolidaci贸n e posta en valor da torre de Caldaloba.

Despois de m谩is de unha hora de conversa, o rexedor comprometeuse a, 鈥渄e forma inmediata鈥, limpar a maleza que invade o cami帽o que vai cara a torre e sinalizaci贸n do acceso. Tam茅n a solicitar permiso a Patrimonio en Lugo para limpar a maleza que invade a torre e outros elementos defensivos (foxos e parapeitos).

Ademais, o alcalde dixo que se dirixir谩 谩 Direcci贸n Xeral do Patrimonio en Santiago para tratar sobre a consolidaci贸n da torre e anunciou que iniciar谩 conversas cos actuais propietarios da fortaleza para que pase a titularidade do Concello, ben sexa por unha cesi贸n a longo prazo ou unha doaz贸n.

Longa loita veci帽al

Hai xustamente un ano, o 12 de agosto de 2016, un grupo de veci帽os dirixiu uns escritos ao Concello e aos grupos municipais con representaci贸n no mesmo alertando da deterioraci贸n e do estado total de abandono en que se atopa, tanto a fortaleza como o seu entorno.

A xa arruinada torre presenta, no seu conxunto, numerosos derrubes e gretas, ademais de estar invadida pola maleza. O cami帽o de acceso resulta practicamente intransitable pola falla de mantemento, con silveiras, toxos, ortigas, etc. que nin siquera permiten un m铆nimo achegamento. Non hai moito caeu unha das pranchas de metal que cubr铆a a plataforma superior para protexela da humidade, desprend茅ronse algunhas pedras e algunhas gretas agrand谩ronse.

鈥淩esulta incomprensible que o monumento m谩is emblem谩tico do concello, declarado Monumento Nacional por decreto do 22 de abril de 1949 e Ben de Interese Cultural no 1994, se atope en tales condici贸ns鈥, denuncia Xabier Moure. 鈥淭am茅n lle falamos da necesidade de acometer uns elementais traballos de consolidaci贸n, limpeza da contorna e sinalizaci贸n. A pesares da consolidaci贸n que se realizou a finais do pasado s茅culo XX, a ru铆na e o abandono apoder谩ronse do lugar鈥, engade.

Protecci贸n

Dentro do r茅xime xeral de protecci贸n do patrimonio hist贸rico, as torres, castelos e pedras her谩ldicas obstentan o maior grao de protecci贸n (decreto do Ministerio de Educaci贸n Nacional de 1949, Lei do Patrimonio Hist贸rico Espa帽ol de 1985, e Lei do Patrimonio Cultural de Galicia de 2016).

No seu artigo 3, a Lei do Patrimonio Cultural de Galicia di que as entidades que integran a Administraci贸n local, en relaci贸n aos bens do patrimoni cultural de Galicia que se localicen no seu 谩mbito territorial, te帽en a obriga de protexer, difundir e fomentar o seu valor cultural, debendo adoptar, en casos de emerxencia, como 茅 este, as medidas cautelares necesarias para salvagardar os bens que viren a s煤a integridade ameazados, debendo comunicarlle 谩 Xunta de Galicia calquera ameaza, perturbaci贸n ou dano do valor cultural que tales bens sufran.

Tam茅n no artigo 32 refire que as persoas propietarias, posuidoras ou arrendatarias e, en xeral, os titulares de dereitos reais sobre bens protexidos integrantes do patrimonio cultural est谩n obrigadas a conservalos, mantelos e custodialos debidamente e evitar a s煤a perda, destruci贸n ou deterioraci贸n. Ao tratarse dunha propiedade privada, o artigo 37 obriga aos titulares a comunicarlle 谩 conseller铆a competente calquera dano ou prexu铆zo que sufrisen e que afecte de forma significativa o seu valor cultural.

Situaci贸n de abandono na que se atopa a Torre de Caldaloba, a 煤ltima que mantiveron os Pardo de Cela / Xabier Moure

Resistencia aos Reis Cat贸licos

鈥淒ix茅molle ao alcalde que, a铆nda que non se trata da fortaleza m谩is espectacular de Galicia, si 茅 unha das m谩is emblem谩ticas xa que foi o derradeiro baluarte da resistencia da nobreza galega en contra dos intereses e pretensi贸ns centralizadoras dos Reis Cat贸licos鈥, suli帽a Moure. Entre os seus muros resistiron Constanza de Castro, filla do decapitado mariscal Pardo de Cela, e o seu marido Fern谩n Ares que se enfrontaron ao ataques do gobernador Diego L贸pez de Haro, enviado polo rei para po帽er orde en terras galegas. A torre figura tam茅n no escudo de Cospeito.

Protecci贸n de m谩moas

Na xuntanza co rexedor, os veci帽os tam茅n lle pediron que se po帽a en valor a necr贸pole megal铆tica do per铆odo Neol铆tico da Millarada formada por 32 m谩moas e onde levan aparecido machados, aixolas, trapecios de s铆lex e outras pezas que formaban parte do enxoval funerario dos enterramentos. Gran parte deste material cust贸diase no Museo Provincial de Lugo. 鈥淓ste tema da necr贸pole e outros tratar茅molo en pr贸ximas reuni贸ns鈥, destaca Xabier Moure.

鈥淪a铆mos esperanzados da reuni贸n co alcalde que en todo momento se mostrou sensible e disposto a axilizar as xesti贸ns para a limpeza, sinalizaci贸n e consolidaci贸n da torre, ademais de po帽er todos os medios para que pase ao Concello. Tam茅n quedamos en facer de forma conxunta un seguimento dos traballos, mesmo nos invitou a acompa帽alo nas reuni贸ns que mante帽a con outras administraci贸ns e cos propietarios da torre鈥, concl煤e.

Pode que che interese...