fbpx
Pintura cos reis cat贸licos na rendici贸n de Granada

Cando os Reis Cat贸licos comezaron a dominar Galicia a trav茅s dos impostos

Tempo de lectura: 3 min.

“Desde que os chamados Reis Cat贸licos verificaron o feito que Zurita chamou a doma e castraci贸n do Reino de Galicia, a lingua galega quedou prohibida na Administraci贸n, nos Tribunais, no ensino, e na Igrexa evitando que n贸s, os galegos, rez谩semos na nosa propia lingua”. 脡 o primeiro uso desta expresi贸n que, con posterioridade, marcar铆a 谩 xeraci贸n de galeguistas. 脡 obra de Castelao e apareceu recollida na s煤a grande obra pol铆tica, o “Sempre en Galiza“.

Pero, como e cando se comezou a producir esa “doma e castraci贸n”?. A investigadora Amparo Rubio Mart铆nez tenta botar un pouco de luz a unha 茅poca que rematou cos privilexios da nobreza galega e coa mermada autonom铆a do Reino de Galicia. Faino en “El reinado de los Reyes Cat贸licos en Galicia. Actividad econ贸mica y fiscalidad regia“, unha obra editada polo Consejo Superior de Investigaciones Cient铆ficas (CSIC) no marco da colecci贸n Cadernos de Estudos Galegos.

A obra quere dar a co帽ecer os detalles respecto dalg煤ns dos cambios m谩is sobresalientes no panorama pol铆tico, econ贸mico e social do Reino de Galicia durante o reinado dos Reis Cat贸licos. Pero tam茅n analiza a situaci贸n que vive Galicia durante todo o s茅culo XV, co estudo da evoluci贸n da facenda e a pol铆tica econ贸mica e social durante os reinados de Juan II e Enrique IV. Uns datos que lle serviron 谩 autora para observar os cambios que se producen no per铆odo de reinado dos Reis Cat贸licos.

A principal documentaci贸n utilizada foi a atopada no Arquivo Xeral de Simancas (Valladolid), da Real Chanciller铆a de Valladolid e nos principais arquivos galegos. Deste xeito, a obra tentar recrear as estruturas pol铆tico-institucionais e socioecon贸micas do Reino de Galicia, os poderes se帽oriais que gobernaban o territorio a finais da Idade Media e as medidas pol铆ticas introducidas polos Reis Cat贸licos.

Pintura flamenca sobre a recaudaci贸n de impostos

Estas medidas sentar铆an as bases dun novo per铆odo de goberno caracterizado pola recentralizaci贸n pol铆tica e a recuperaci贸n do exercicio efectivo do poder real, a creaci贸n dun novo sistema de facenda e un novo sistema pol铆tico no que as vilas e cidades comezaron a ter m谩is importante que o antigo poder nobiliario.

Estudo dos impostos

O estudo estrut煤rase en tres bloques tem谩ticos referidos ao Reino de Galicia durante o s茅culo XV: xeograf铆a fiscal (arcebispado de Santiago con Tui, bispado de Ourense, Lugo e Mondo帽edo); impostos ordinarios -alcabalas, diezmos do mar e alfol铆es- analizando a orixe, evoluci贸n do imposto, casos de fraude e evasi贸n fiscal no pago do imposto. Tam茅n os impostos extraordinarios, en especial a evoluci贸n que presenta o pedido real en Galicia ao longo do s茅culo XV, a contribuci贸n da Irmandade e os servizos votados en Cortes desde 1500 en diante. Tam茅n se presta atenci贸n 谩 participaci贸n da Facenda Arcebispal Compostel谩 nas rendas da monarqu铆a, percibindo unha parte considerable das rendas reais ordinarias na terra de Santiago.

Ademais, a obra indaga na contribuci贸n de Galicia ao fisco rexio con respecto a outras zonas fiscais da Coroa de Castela e no que achegaba Galicia no conxunto de territorios da Cornixa Cant谩brica; na rede de axentes fiscais encargados da recadaci贸n de rendas reais e nas actividades econ贸micas que se desenvolveron a finais do s茅culo XV nas principais cidades do Reino de Galicia. Pr茅stase atenci贸n tam茅n 谩 distribuci贸n poboacional dalgunhas cidades, tomando como referencia os patr贸ns fiscais elaborados en 1496 para o pago da contribuci贸n da Santa Irmandade nas cidades da Coru帽a e Viveiro.

Fernando, rei de Arag贸n e Isabel, reina de Castela, co帽ecidos como os reis cat贸licos

A autora

Amparo Rubio Mart铆nez 茅 licenciada en Historia pola Universidade Complutense de Madrid e Doutora en Historia Medieval pola mesma universidade. A s煤a li帽a de investigaci贸n c茅ntrase neste momento no an谩lise da facenda e da fiscalidade rexia durante o s茅culo XV e no reparto do poder pol铆tico a trav茅s da participaci贸n da Igrexa, a nobreza e as oligarqu铆as locais nas rendas reais. Asemade, ten participado en numerosos proxectos de investigaci贸n, como o dirixido por Eduardo Pardo de Guevara baixo o t铆tulo Linaje, parentela y poder: la pir谩mide nobiliaria gallega (siglos XIII al XV) (II); ou Poder, sociedad y fiscalidad en el entorno geogr谩fico de la Cornisa Cant谩brica en el tr谩nsito del Medievo a la Modernidad, liderado por Ernesto Garc铆a Fern谩ndez.

Autora de m谩is dunha vintena de traballos – monograf铆as, artigos en revistas e dicionarios especializados-, desde 2009 forma parte do Comit茅 de Redacci贸n do Glosario Cr铆tico de Fiscalidade Medieval e desde o 2012 茅 membro da Red Tem谩tica Interuniversitaria Arca Comunis, centrada na investigaci贸n da Facenda e Fiscalidade Hispana entre os s茅culos XIII-XVIII.

Pode que che interese...