fbpx
Graal do Cebreiro / Lourido

Galicia centro da novela hist贸rica mundial: de Roma 谩 procura do Santo Graal

Tempo de lectura: 6 min.

O bar贸n, Sir Walter Scott, coas s煤as novelas, a partires de finais da primeira d茅cada do 1800 popularizou o x茅nero hist贸rico. Un x茅nero que tivo un enorme 茅xito mundial que chegaron a Espa帽a e Galicia en forma de traduci贸ns. Entre estas Ramiro, Conde de Lucena (1823) que figura como a primeira novela hist贸rica en lingua espa帽ola e El Caballero Verde (1844) do escritor galego Benito Vicetto.

Este x茅nero literario move na actualidade mill贸ns de lectores e moitas das s煤as obras serviron de base para numerosas pel铆culas hist贸ricas. Precisamente, para descubrir e co帽ecer a铆nda m谩is este fen贸meno literario o Concello de Ver铆n organiza a II Xornadas de Novela Hist贸rica. Un evento que se celebrar谩 o 29 e 30 de marzo do vindeiro ano e que est谩 coordinador polo divulgador e colaborador de HdG Miguel Losada, secretario da SAGA.

A Sociedade Antropol贸xica Galega volve colaborar coas II Xornadas de Novela Hist贸rica da Biblioteca p煤blica Municipal de Ver铆n. Que move 谩 vosa entidade a participar na organizaci贸n deste evento?

Ben, na SAGA entendemos que Galicia e a s煤a cultura deben seguir presentes no miolo dos grandes debates e discursos contempor谩neos. Entendemos que propiciar esta participaci贸n 茅 un deber e unha oportunidade para que a Historia de Galicia sexa, tam茅n, un factor de impulso en t贸dolos sentidos.

Pensamos que para a cultura galega, resulta interesante ser fonte de inspiraci贸n no traballo de calquera persoa creadora. Os autores e autoras de novela hist贸rica son actualmente un importante factor na competitividade entre produtos culturais; que vale o mesmo que dicir que son importantes de cara a darlle mais estrutura e complexidade 谩 algo que eu definir铆a como a 鈥渃apa externa鈥 das culturas, aquela que lle permite relacionarse con outras. Cando a Literatura, a M煤sica, a Tecnolox铆a ou calquera outra manifestaci贸n 鈥渃on mai煤sculas鈥 desenvolve produtos inspirados nos modelos e temas dunha cultura concreta, esta ten a oportunidade de inza e prosperar. 脡 o equivalente do I+D pero aplicado 谩 cultura. Se un gran m煤sico colle un tema popular e tradicional e fai unha versi贸n que o converte nun 茅xito de calidade e a meirande escala, o tema tradicional non ten porqu茅 prexudicarse e a nova creaci贸n actualiza e espalla a importancia deste e da cultura que o creou. O mesmo ocorre ou pode acontecer ca literatura, o cinema e outras artes. Coido que calquera pode pensar exemplos desta realidade.

O alcalde de Ver铆n presenta a alg煤ns dos escritores de novela hist贸rica que participaron na I xornada

Esta 茅 a segunda vez que as organizades. Como foi a experiencia do ano pasado?

Pois dende o punto de vista da organizaci贸n, o balance foi moi positivo. Puidemos cumprir o programa e contar con t贸dalas persoas que estaba previsto que intervi帽eran. Isto pode parecer elemental, pero non o 茅 tanto xa que a antelaci贸n ca que compre, necesariamente, realizar as consultas de dispo帽ibilidade fan que poidan acontecer imprevistos. Dende outro punto de vista, tentamos que, cos medios dispo帽ibles, estas persoas se sintan o mais c贸modas posible e que a experiencia lle achegue algo 谩 s煤a bagaxe persoal; cando se trata de persoeiros tan destacados e destacadas nos seu 谩mbitos, sorprendelos gratamente non 茅 doado. Ademais, a sala estivo chea durante as intervenci贸ns e calculamos que mais de 600 persoas asistiron en 谩s sesi贸ns. Nunha vila como Ver铆n esta 茅 unha cantidade importante. Mesmo houbo persoas que fixeron moitos quil贸metros dende dentro e fora de Galicia para estar presentes. Por 煤ltimo tam茅n temos que avaliar o feito de que autores de grande repercusi贸n e prestixio escollan esta proposta entre as moitas que reciben. Varios deles son ademais prestixiosos especialistas e todos e todas escritores con axendas complicadas.

Pero en que sentido dis que os sorprendestes?

Si, quero dicir que, basicamente, nos tentamos tam茅n transmitirlles contidos e informaci贸n. Non nos limitamos a atender e recibir axeitadamente (que tam茅n o facemos) sen贸n que nos aproveitamos da ansia de saber e explorar que caracteriza a grandes creadores de mundos ficticios coma estes para tentar seducilos e seducilas cos contidos propios da cultura galega. Cont谩moslles historias, propo帽emos temas de debate e mesmo evidenciamos cuesti贸ns propias da nosa cultura que mesmo desco帽ecen. Somos moi pro-activos, como se di agora. En calquera caso, a nosa mellor baza 茅 a grande calidade e alcance dos contidos propios da cultura de Galicia. Con eses bimbios calquera fai un cesto.

Falas sempre en plural cando te refires 谩 organizaci贸n. De cantas persoas estamos falando?

Pois na organizaci贸n deste evento traballan catro persoas durante moitas semanas. Aurora Tarr铆o e Vicente Rodr铆guez son os responsables da biblioteca p煤blica Municipal de Ver铆n, e a eles compre o m茅rito de sacar adiante unha actividade de tanta calidade coma esta. Eles tiveron a idea e lle deron forma. Son eles dous os que non botan conta das horas de traballo consumidas nisto, e ref铆rome as que realizan mais al贸 do horario laboral, actuando como uns voluntarios mais da biblioteca. Compre saber que esta biblioteca 茅 moi especial. En primeiro lugar 茅, oficialmente, a mellor do Estado; logo de ter acadado o premio do ministerio na s煤a categor铆a. O amplo abano de actividades -como o club de lectura e outras- 聽que desenvolve e a intensidade do seu ritmo 贸 longo do ano 茅 moi dif铆cil de acadar. Logo estamos as persoas que, como usuarios, colaboramos no programa desas actividades e que formamos unha nutrida 鈥渙rbita鈥 de voluntariado. Comezando pola xente mais nova, os e as verdadeiras protagonistas da Biblioteca e base 谩 que est谩 principalmente dirixido todo o demais. O proxecto de animaci贸n 谩 lectura 茅 a gran li帽a de traballo desta instituci贸n. Nesa esfera andamos un pouco mais pola coci帽a Noa Gonz谩lez Sousa e mais eu. Ela 茅 unha gran co帽ecedora do panorama literario e, entre outras cousas, no relacionado ca literatura dirixe o blog http://leyendoenmirincon.blogspot.com/. Isto dalle unha perspectiva moi boa do panorama xeral deste x茅nero. Eu fago recados, atendo alg煤ns correos e logo fago algo de enlace entre os e as participantes.

Miguel Losada co escritor Javier Sierra e a s煤a muller no Castelo de Monterrei

Como xurdiu esta idea?

Pois esa resposta 茅 clara. Cando a gran escritora vasca Toti Mart铆nez de Lezea participou nunha actividade anterior na biblioteca, dende esta prop煤xoselle continuar a relaci贸n establecida e ela, con gran xenerosidade, xa que implica realizar xesti贸ns e 鈥減o帽er a cara鈥 pola Biblioteca, encargouse de botar a andar este e outros proxectos. Menos mal que a Toti, ademais de gran escritora, tradutora, creadora de contidos televisivos e moitas mais cousas, 茅 unha forza da natureza! A partires de a铆 a tarefa do catedr谩tico e autor Jos茅 Luis Corral, sumada 贸 esforzo de Toti e do persoal da biblioteca fixo o resto.

E cales son as perspectivas para esta edici贸n de 2019?

O cartel deste ano 茅 tan interesante como o do ano pasado, e iso tampouco 茅 doado. Agardamos que a resposta do p煤blico sexa algo meirande tendo en conta que o evento 茅 algo mais co帽ecido. Queremos axudar a proxectar a cultura de Galicia mais al贸 do seu espazo vital; que sexa tam茅n un referente para outras perspectivas que axuden a afianzala como referente a gran escala. Esta e outras sociedades ven con naturalidade consumir produtos culturais que non deixan de ser desenvolvementos de contidos tradicionais ou non doutros contextos, como o anglosax贸n e outros. En certo sentido a perspectiva 茅 a da exportaci贸n de contidos xa que iso, lamentablemente ou non, fai inzar a demanda e aprecio dos propios contidos.

A que te refires con ese 鈥渓amentablemente ou non鈥?

Si, quero dicir que en Galicia falamos moitas veces dese s铆ndrome que pode ter unha parte da sociedade e que fai que vexamos o propio como algo de pouca importancia ou interese. Pretendemos traballar para demostrar a quen sexa preciso que a cultura galega 茅 monumental, os seus contidos dignos dos mellores desenvolvementos e que a partires deles p贸dense crear novas realidades e oportunidades. Oportunidades que van dirixidas en 煤ltima instancia a que se gaste mais cultura galega dentro e fora de Galicia. Nas xornadas do ano pasado temas como o do Santo Graal e outros asuntos tipicamente galegos estiveron presentes. Desta volta teremos os cami帽os a Galicia, os tesouros m铆ticos e reais e a relaci贸n con Roma como algunhas das propostas.

Por 煤ltimo, atr茅veste a recomendar a lectura dalgunha obra en concreto para ir abrindo boca de cara 贸 ano pr贸ximo?

Uf! Iso 茅 complicado mais como inda ai meses por diante, eu atr茅vome a recomendar varias. Para comezar unha que grazas o investigador galego Ricardo Pol铆n podemos volver a ler comentada e posta en contexto. Tr谩tase da edici贸n facs铆mile da obra que escribira Benito Vicetto en 1844 鈥淓l caballero verde鈥 ambientada na Galicia baixo medieval, en Castro Verde nada menos. O traballo o de Pol铆n analiza maxistralmente o contexto desa novela e do seu autor e, no mesmo volume, incl煤e a novela do ferrol谩n. Tam茅n recomendo ler unha das mi帽as favoritas: No ano do Cometa do gran Xoan Bern谩rdez Vilar. Nesta, pararse a visualizar unha das mellores personaxes de novela cas que te帽o tropezado, o Cabalo negro do rei Guillerme. E como en Galicia moitas cousas son triplas, a terceira ser铆a A cruz de Cinza de Fran Zabaleta. Unha excelente reflexi贸n sobre o binomio cultura e ideolox铆a.

Pode que che interese...