fbpx
Resurrecci贸n en Fisterra / FS

Coresma, Semana Santa e Pascua Florida na reclusi贸n do coronavirus

Tempo de lectura: 6 min.

Por Felipe-Sen茅n

A Coresma 茅 un tempo lit煤rxico da igrexa cat贸lica, corentena que couta a liberdade de enxergar e vivir o florecer da primavera. Xornadas que van do M茅rcores de Cinza 谩s v茅speras da Resurrecci贸n, que acolle a Semana Santa como exuberante toque final pra abrir 谩 Pascua Florida da cristiandade. S谩beno ben os que foron educados entre as teimos铆as do Nacionalcatolicismo e do tempo suced谩neo. Eran d铆as de loito e morado entre altares espidos e sen fores, de confinamento interior e nos templos, de exercicios espirituais con serm贸ns e silencios dirixidos dende o p煤lpito por arrogantes predicadores de voz altisonante que petaba entre as imaxes e b贸vedas do templo. Horas de recollemento, repensando entre cirios e sombras, no medo, na morte, nun inferno. D铆as e venres de vixilia, de abstinencia e xax煤n, con excepci贸n, ag谩s pros que pod铆an pagar bulas na trastenda das sancrist铆as. Coa misi贸n de repensar un novo mundo pra caer nas mesmas revelladas rutinas.

Conf铆n de cruceiros nas encrucilladas, de cristos mari帽eiros e vi煤vas de vivos

Confinamento relixioso arredor dunha lecci贸n vital coa Xerusal茅n terreal de fondo, cidade dividida entre tribos, relixi贸ns e clases enfrontadas, Ensinanzas de Semana Santa condensadas nun viacrucis de 14 estaci贸ns seguindo o gui贸n do evanxelista Mateo. Temas levados a trav茅s do tempo e da terra 谩 m煤sica, 谩 literatura, ao teatro popular e culto e ao cine, 谩 Arte como parte divina do ser humano. Pegadas ben labradas na cultura relixiosa dos pa铆ses 鈥渃茅lticos鈥 cristi谩ns do occidente atl谩ntico. Ben o soubo Castelao que deixou en herdo e por algo ser铆a o estudos de 鈥淎s cruces de Pedra na Galiza鈥, p谩xinas e debuxos que lle dan significaci贸n a esas 鈥渙raci贸ns de pedra鈥 que se ergue nos cami帽os de Galiza.

Semana Santa que abre cun Domingo de Ramos na Pascua Xudia, un d铆a feliz, de encontro 谩s portas da Cidade, de recibimento, aplausos e abanear de ramallos, seguido dun bico de traiz贸n e dunha cea de despedida entre doce disc铆pulos, bendicindo, facendo de todos e compartindo os produtos da terra e do traballo: pan e vi帽o. Logo recollemento 铆ntimo na noite e no horto, entre presaxios e profec铆as do que sigue e unha pregaria, 鈥淪e帽or, aparta de min ese caliz鈥; pra de seguido ser prendido entre espadas e paus , levalo ao pat铆bulo, elixida a s煤a condena entre a do bandido Barrab谩s pra o delegado do imperio romano, Pilatos lavarse as mans e ser escarnecido, coroado de espi帽as e cargado cunha cruz… costa arriba na que aparecen a nai, tres ca铆das, un cireneo que axuda a repartir 谩 carga, unha ver贸nica que o limpa, as seguidoras que choran… espido, cravado, Longinos, vinagre… so铆o, coa nai a Madalena e o disc铆pulo Xoan aos pes, sete palabras…a morte, o descendemento, Nicodemus, a Piedade, a sepultura…. e ao terceiro d铆a a resurrecci贸n… Pascua florida.

Cristo obreiro de Seoane

En busca dun Cristo terreal

Antiga met谩fora da vida interpretada segundo o saber de cadaqu茅n, como a daquel desco帽ecido m铆stico do s茅culo XVI, autor do soneto de 鈥淣o me mueve mi dios para quererte el cielo que me tienes prometido/ ni me mueve el infierno tan temido/ para dejar de ofenderte… mu茅venme tus afrentas y tu muerte…鈥 , como aquela outra 鈥淪aeta鈥 de Antonio Machado a ese 鈥淐risto de los gitanos siempre con sangre en las manos/ siempre por desenclavar…No puedo cantar ni quiero / a este Jes煤s del madero/ sin贸 al que anduvo en la mar鈥. Ou os poemas dese outro m铆stico de hoxe, amigo da Galiza, finado a铆nda non hai pouco, espello do lembrado Crego das Encrobas, Moncho Valcarcel, do historiador Francisco Carballo e tantos outros relixiosos da liberaci贸n, refer铆monos ao nicaraguano Ernesto Cardenal que ven no Cristo a representaci贸n c贸smica, nacido a ras de chan, nun cortello e morto, erguido ao ceo nunha cruz, 鈥渁gora feita de ouro e pedrer铆a pra pectoral dun bispo鈥….. mensaxeiros dun Cristo que non 茅 revelador de relixiosidade, se non rebelde encarnaci贸n de humanidade e Amor . Deus 茅 amor, un planeta alegre de Arte e Paz… as铆 remata as铆 ese derradeiro poema do 11 de xu帽o do 2019 鈥淐on la puerta cerrada鈥. A vida non sirve se non se sirve. Moito de priscilianismo, de franciscanismo, de tradici贸n pante铆sta, humanista atopamos nestas interpretaci贸ns.

“A invenci贸n dun Deus: Xes煤s de Nazaret鈥 na literatura galega de hoxe

Sempiterna cuesti贸n que non escapa da Galiza de hoxe, con escritores que acollen o reto de meterse entre ap贸crifos, evanxelistas , arqueolox铆as, historias e moitas mentiras e delirios pra entrar na verdade dun Cristo, mesmo superando intentos como a de Papini. Refer铆monos ao escritor lucense Xulio L贸pez Valcarcel, que, dende este occidente mira a oriente e fura na terra e no tempo dun Nazareno que tanto ten influ铆do nas Artes. 鈥滱 invenci贸n dun Deus: Xes煤s de Nazaret鈥 ( I . 鈥淒e Predicador a Mesias 鈥 2017 / 鈥 II. 鈥 A configuraci贸n do Mito鈥 2019 )

A Galiza da Semanas Santa, onde pola tradici贸n se identifica aos que sofren co Nazareno, onde as vi煤vas dos vivos atopan na imaxe da virxe da Soidade un refuxio. Ben o sab铆a Rosal铆a. Sentida Semana Santa de pobos mari帽eiros de pes descalzos, avivada de orixe polos franciscanos: a de Viveiro, as m谩is solemnes protagonizadas pola disciplina da Armada, como a do Ferrol, at茅 as m谩is humildes como a mari帽eira de Laxe ou a celebraci贸n da Resurrecci贸n, cima da Pascoa Florida nun d铆a no qu sempre sae o sol na Fisterra do 鈥淎ra Solis鈥. Pervivencia de autos sacramentais con textos e m煤sicas incorporados 谩 historia da cultura. D铆as mesmo con receitarios de coci帽a, ao respecto non esquezamos o libro de 脕lvaro Cunqueiro sobre a 鈥淐oci帽a Cristi谩n de Occidente鈥, probas da cerna dun vello imperio cristi谩n que importou tradici贸ns que prenderon e melloraron no Sur e nas Am茅ricas.

Cristo de Moia, de Asorey

As imaxes de Cristos terreais, galegos tam茅n

Paix贸n que inspirou tipolox铆as de Cristos como tendido e vinsto den de os pes, como o Mantegna, o de Antonio de Messina sostido por un anxo… O xacente Cristo Mozo Morto de Holbein, m谩is humano que divino, con preguntas na boca, como os cristos do galego de Sarria Gregorio Fern谩ndez. O de Asore铆 para Moi谩 (Barcelona), as interpretaci贸ns do alem谩n do s茅culo XVI, Grunewall que inspiraron a tan criticada f茅rula, b谩culo de Paulo VI, retomado polo Papa Francisco, obra de Lello Scorzelli, dun Cristo-home, desgarrado e torcido na cruz… Os cristos de Laxeiro ou de Seoane, reinterpretaci贸ns contempor谩neas do Catecismo do Labrego , o Cristo do 鈥渁rtisti帽a鈥 ourens谩n Acisclo Manzano, o que o bispo franquista Temi帽o non quixo, pra hoxe, paradoxos da vida estar na capela da s煤a campa na catedral de Ourense… imaxes ante as que un beato pode apagar a s煤a fe, como un crente acendela.
Dende a ameaza e os estragos campantes da pandemia do coronavirus tinxindo de vermello mapamundi, entre novos profetas, verdades e mentiras, este ponse en en garda. Memoria e lecci贸n de futuro sobre a fraxilidade do ser humano e do planeta que nos atura…a non ser que ince esa outra epidemia 谩 que xa somos propensos, a da desmemoria. Pois deica agora aprendeuse o valor da vida, do individuo como c茅lula da sociedade, capaz de por remedio, de comunicar, de investigar e crear e aplicar en perigosa vangarda soluci贸ns de cura e de entretemento, de producir e repartir alimentos e os seus repartidores, ante as murmuraci贸ns, os fi谩scos, dicires e desdicires do teatro pol铆tico, do futuro das novas tecnolox铆as da comunicaci贸n que tecendo redes penetran na casa e permiten interaccionar, entre verdades e mentiras do estado da cuesti贸n, entre tantas cousas 谩 que sempre someten as situaci贸ns l铆mites, esas que po帽en couto ao m谩is grande que 茅 谩 vida, a sociedade e 谩 liberdade. Po algo a palabra m谩is repetida 茅 humanidade e humanismo.

鈥淎s cruces de Pedra na Galiza鈥, de Castelao

A Coresma do Coronavirus…pendente de interpretaci贸ns m谩is al谩 do whatsapp

Particular Coresma esta do 2020, m谩is pros que recorren as veigas dos anos cumpridos…. de urbes en espantosa calma, distancias gardadas, tras portas e vent谩s ou sofisticados plasmas, como expresivos ollos abertos 谩 relatividade do mundo, fronte ao rechouchio e florecer ceibe da primavera exterior.

Coresma na que, como se dun test se tratara, entre curiosos comportamentos, ponse a proba a capacidade creativa dos individuos e da cultura. D铆as do valor do individual no social, de posmodernas arcas de Noe, pra valorar as prioridades, a vida, o necesario e com煤n, os aplausos do agradecemento aos profesionais que profesan o que fan na primeira li帽a, ante cada paciente con cada s煤a historia. Non sairemos indemne do couto do medo, da enfermidade e da morte, seguirase cargado pra seguir ampliando a vida, a comunidade e a Santa Liberdade.

Manifesto de 鈥渃ultura ou barbarie鈥, cultura para vivir e desenvolverse fronte aos postureos e 谩s liturxias. Cultura longa, vita brevis.. Todo pasa e todo queda. Non son tempos de responso, son de responsabilidades sobre o ser humano e o planeta que nos acolle.

Pode que che interese...