fbpx
Recreaci贸n do antigo edificio medieval segundo se co帽ec铆a antes dos achados / foto Museo Arqueol贸xico de Ourense

Esta 茅 a historia do excepcional Museo Arqueol贸xico de Ourense e o seu peche que dura case 20 anos

Tempo de lectura: 5 min.

O Museo Arqueol贸xico Provincial de Ourense 茅 un dos museos m谩is importantes de Galicia. Ou ser铆ao polo menos de estar aberto, pois leva pechado preto de 20 anos. E 茅 que dende que no ano 2000 se decidiu a s煤a renovaci贸n tivo que agardar a que se resolveran os problemas entre d煤as administraci贸ns con competencias, Ministerio de Cultura e Xunta, para que se aprobasen as obras da s煤a reforma, se executen e se desenvolva un novo programa museogr谩fico.

As obras, que se est谩n a desenvolver na actualidade, deixar谩n pechado o museo dende o ano 2002 ata o vindeiro ano 2024, que 茅 cando, tras a demora sumado polos 煤ltimos descubrimentos arqueol贸xicos, se agarda a s煤a apertura completa. Mentres tanto o museo contin煤a a funcionar cunha pequena exposici贸n 鈥渆scolma鈥 dos seus fondos, no convento de San Francisco.

O museo da provincia

E 茅 que antes do peche o Arqueol贸xico era un dos museos m谩is importantes de Galicia, tanto pola s煤a historia, os seus fondos e a s煤a localizaci贸n. Pois a s煤a historia rem贸ntase a 1845, cando 贸 abeiro das ideas expandidas tras a Revoluci贸n Francesa, chega a Espa帽a a idea de crear unha instituci贸n para a protecci贸n monumental. Cr茅anse as铆 as Comisi贸ns Provinciais de Monumentos, que, como na maior铆a das provincias, en 1845, planean a creaci贸n dun museo.

Museo Arqueol贸xico Provincial de Ourense no Pazo do Bispo, recreaci贸n en 3D / foto Museos de Galicia

Para aquela a Comisi贸n xa atesouraba importantes fondos e en novembro de 1846 se crear铆a un museo para as s煤a gran colecci贸n de pintura, que abrir铆a o 1 de novembro no antigo Colexio dos Xesu铆tas. Medio s茅culo despois, en 1895 a Comisi贸n decide crear tam茅n un Museo Arqueol贸xico Provincial, con pezas recollidas de toda a provincia que se localizar铆a nos baixos do Pazo Provincial. Ambos mover铆anse por varias localizaci贸ns da cidade Como o Colexio de Santo Domingo, o Centro Provincial de Instruci贸n ou o Hospital das Mercedes ata que no ano 1951 se localizan no edificio do antigo Pazo Episcopal.

Uns fondos excepcionais

Como herdeiro da Comisi贸n Provincial de Monumentos o museo conta con pezas arquitect贸nicas, escult贸ricas, pict贸ricas e arqueol贸xicas recollidas durante m谩is de s茅culo e medio por toda a provincia. Tr谩tase dunha colecci贸n excepcional de m谩is de 40.000 pezas, unha das m谩is amplas de toda Espa帽a. A ela haber铆a que sumarlle as pezas cedidas no s茅culo XIX o convento de Celanova e no XX 谩 vila de Ribadavia para a creaci贸n en 1993 do seu Museo Etnogr谩fico.

Cabeza de Guerreiro de Rubi谩s / foto Museos de Galicia

A secci贸n de arqueolox铆a acolle pezas 煤nicas da prehistoria galega dende o megalitismo, con pezas como a Pedra Alta, a Idade do Bronce, como a espada de Mouru谩s, 茅poca castrexa, con varias figuras de guerreiros galaicos como o de Rubi谩s, as铆 como pezas romanas como ep铆grafas e pezas de arquitectura prerrom谩nica. Tam茅n un amplo repertorio imaxes e pinturas renacentistas e barrocas, pezas imaxiner铆a como taboleiros do coro de Montederramo e unha especial colecci贸n de pintura dos s茅culos XIX e XX.

Un dos solares con m谩is historia da cidade

脡 por toda esta excepcional cantidade e riqueza de pezas que un s茅culo despois da s煤a fundaci贸n, en 1951, o museo conta por fin cunha excepcional localizaci贸n para expo帽elas. Tr谩tase do edificio do Pazo Episcopal, un dos edificios m谩is cargados de historia de toda a cidade de Ourense e que por s茅culos configurou a s煤a morfolox铆a. Tr谩tase do edificio que levantado en 1131, en tempos do bispo Diego de Velasco, en estilo rom谩nico, que a铆nda hoxe se conserva o seu n煤cleo orixinal.

Detalle do edificio do Museo Arqueol贸xico de Ourense / foto Museos de Galicia

Ir谩 mudando 贸 longo de toda a historia. No per铆odo g贸tico chegou a ter seis torres de grandes dimensi贸ns; na 茅poca renacentista, pasa de fortificaci贸n a complexo pacego e no barroco adquire nova monumentalidade. No solar do edificio atop谩ronse tam茅n restos romanos e outras estruturas perdidas da 茅poca medieval. O foi considerado de importancia tal que foi de declarado Monumento Hist贸rico-Art铆stico por Decreto de 3 de xu帽o xa no ano 1931.

Preto de d煤as d茅cadas desaparecido da escena cultural

Exposici贸n Escolma de escultura no Convento de San Francisco de Ourense / foto Museos de Galicia

Por todo isto o Museo Arqueol贸xico Provincial de Ourense pode considerarse un dos museos provinciais m谩is importantes de Espa帽a. Local铆zase ademais no centro da cidade, na Praza Maior, 贸 car贸n da Casa Consistorial, o p茅 da Igrexa de Santa Mar铆a Nai e relativamente preto da Catedral. O museo sempre foi un recurso non s贸 cultural sen贸n tam茅n tur铆stico de primeiro orde para a cidade.

脡 por isto que no ano 2000 cando se decide facer prospecci贸ns arqueol贸xicas no edificio, dec谩ntase tam茅n tam茅n pola s煤a renovaci贸n. As铆, no ano 2002, pecharase por completo o museo, antes sequera de ter un proxecto para a nova obra. Mais, cando este chega pouco despois, at贸panse amplas deficiencias no seu dese帽o incompatibles coa conservaci贸n do edificio hist贸rico.

40.000 pezas nunha nave da Carballeira

脡 por isto que as obras quedan paradas e 谩 agarda dun novo proxecto para o que se convoca un concurso p煤blico. Mais a comezos da actual d茅cada a铆nda non fora convocado. O concurso foi ga帽ado por Alejandro Virseda, Ignacio Vila, Jos茅 Jara铆z y Arbau Arquitectos 聽e no ano 2019 comezan as obras. O proxecto prev茅 unha renovada imaxe, cunha nova cuberta, unha nova sala de exposici贸ns temporais e un novo n煤cleo de estruturas como montacargas ou ascensores.

Museo Arqueol贸xico de Ourense / foto Turismo de Galicia

Co peche do museo os seus fondos trasladar铆anse a un edificio de formaci贸n na zona da Carballeira. Al铆 se localizaron os servizos do museo e a maior铆a das s煤as colecci贸ns excepto unha selecci贸n da escultura m谩is representativa que se amosa no convento de San Francisco baixo o t铆tulo 鈥淓scolma de Escultura鈥.

Agora, tras as 煤ltimos achados arqueol贸xicos o as obras demoraranse de novo. Para moitos, o gran problema do museo, pechado durante case todo este s茅culo, deriva dunha dif铆cil situaci贸n pol铆tica, pois se ben o edificio, e con el as obras, 茅 titularidade do Ministerio de Cultura o museo pertence 谩 Xunta, que tensionou en varias ocasi贸ns a s煤a renovaci贸n durante o goberno socialista central. O museo fica pechado polo choque de administraci贸ns de cor pol铆tica diferente e pola simple pasividade de gobernos da mesma cor. Agora, a pesar dos sucesivas demoras, as obras avanzan a bo ritmo.

Escrito por

Historiador da Arte pola Universidade de Santiago de Compostela, M谩ster en Renovaci贸n Urbana y Rehabilitaci贸n e Diploma de Estudos Avanzados en Arte, Urbanismo e Patrimonio. Especialista en fotograf铆a esf茅rica. Especialista en arquitectura e territorio. Xestor de Contidos en Historia de Galicia. www.inigomouzoriobo.eu

Pode que che interese...