fbpx
Mapa do norte de Portugal e sur de Galicia e o paso de frotas corsarias / Pedro Teixeira 1666

Enfrontamentos entre corsarios e monxes na costa galega, a ameaza turco-berberisca e a batalla de Lepanto

Tempo de lectura: 3 min.

A victoria da Santa Alianza en Lepanto o 7 de outubro de 1571, da que se conmemoran 450 anos, non supor铆a a eliminaci贸n dos corsarios turcos e berberiscos no Mediterr谩neo tal e como sinala Mart铆nez Crespo (2017, Cuadernos de Estudios Gallegos) xa que o conflicto continuar铆a a pequena escala e incluso chegando 谩s costas atl谩nticas nos primeiros anos do s茅culo XVII. A incorporaci贸n nas tripulaci贸ns de mouriscos espa帽ois expulsados en 1610 renovar铆a a acci贸n de corso sobre as costas peninsulares. Desde Argel ou Sal茅 os corsarios foron progresando na navegaci贸n atl谩ntica ameazando o tr谩fico mar铆timo do norte de Europa.

O papel do mosteiro de Oia na guerra contra os piratas turcos

O mosteiro de Oia converter铆ase nun exemplo de loita e victoria contra os corsarios nas primeiras d茅cadas do s茅culo XVII. Os monxes de Oia foron reco帽ecidos como b贸s artilleiros grazas a varias intervenci贸ns que permitir铆a salvar a nav铆os portugueses, franceses e ingleses sendo famosa a victoria de 1624 publicada por Andr茅s de Almansa y Mendoza baixo o t铆tulo de 鈥Relaci贸n de la victoria que los Monges Bernardos de nuestra Se帽ora de Oya tuuieron de cinco nauios de turcos en 20 de abril鈥, que ser铆a remitida 谩 corte de Felipe IV para engrandecer o nome do mosteiro e incluso sinalar a intervenci贸n divina da Virxe do Mar.

Patio de armas do mosteiro de Oia, onde estaban situadas distintas bater铆as de can贸ns para repeler os ataques dos corsarios / Suso Vila

Por que Oia foi unha fortificaci贸n artillada na costa galega con m谩is sona que Baiona? O feito de ser un mosteiro fac铆a de Oia un punto ex贸tico na defensa do litoral e por iso os relatos dos monxes aparecen m谩is destacados que nunha fortaleza cunha funci贸n militar exclusiva de defensa do seu porto comercial.

Ataques a Galicia

Os corsarios turco-berberiscos comezar铆an a se fixar en Galicia como paso obrigado das rutas atl谩nticas e nas Illas C铆es como local para reparar e abastecer os seus nav铆os. O ataque sobre a r铆a de Vigo de decembro de 1617 ser铆a a data de comezo oficial da etapa de perigo permanente sobre a costa sur galega. A queima de Cangas e a captura dos seus habitantes, moitos escravizados, resultar铆a un duro golpe para a econom铆a das R铆as Baixas.

Ao longo do s茅culo XVII os corsarios turco-berberiscos acosar铆an a calquera embarcaci贸n que navegase pola costa e incluso a ameaza sobre terra firme en lugares desamparados da costa das R铆as Baixas.

O culto a Nosa Se帽ora do Rosario e a victoria en 1571 sobre a armada turca puideron adquirir ao longo do s茅culo XVII outra lectura, xa non s贸 celebrar a gran victoria naval sen贸n e tam茅n como invocaci贸n para acabar coas terror铆ficas incursi贸ns berberiscas.

Imaxe da batalla de Lepanto na Igrexa de San Domingos de Tui 锟 / Suso Vila

En 1741 a confrad铆a de Nosa Se帽ora do Rosario de San Domingos de Tui encargaba a un an贸nimo mestre portugu茅s o extraordinario ret谩bulo do Rosario da igrexa dominica. No 谩tico realizar铆ase a representaci贸n da victoria naval de 1571 retratando aos seus protagonistas como o papa P铆o V, D. Juan de Austria ou Al铆 Pacha o comandante otomano. A gran teatralidade deste ret谩bulo puido ser eco da ameaza dos corsarios nas augas galegas durante o s茅culo XVII? O certo 茅 que 450 anos despois da batalla de Lepanto en San Domingos de Tui temos un dos escasos exemplos de representaci贸n art铆stica da batalla nun ret谩bulo. Quizais os confrades do Rosario en Tui non estaban a pensar nun escenario b茅lico lonxano sen贸n a proxectar na s煤a memoria as batallas que protagonizaron os monxes de Oia que tiveron o valor de derrotar en varias ocasi贸ns a un temible inimigo nas r铆as galegas.

Pode que che interese...