fbpx
Pintura que recolle a un grupo de mulleres marchando cara Versalles tras un mot铆n / pintura

Cando as mulleres galegas s贸 se pod铆an defender con paus e pedras

Tempo de lectura: 2 min.

Mireinos con calma, i as mans estendidas,

dun golpe, 隆dun soio!, deixeinos sen vida.

I 贸 lado, contenta, senteime das v铆timas,

tranquila, esperando pola alba do d铆a.

I estonces鈥 estonces, cumpreuse a xusticia:

eu, neles; i as leises, na man que os ferira.

 

En 1880 Rosal铆a de Castro publicou聽Follas Novas, a s煤a 煤ltima obra po茅tica en galego. Nela 铆a inscrito o m铆tico poema ‘A xustiza pola man’: un relato de redenci贸n en primeira persoa, no que unha muller aldraxada se vinga dos seus agresores fouce en man. 141 anos m谩is tarde, a obra permanece como un lugar com煤n do imaxinario cultural galego, pero tam茅n para dar fe dunha din谩mica pouco co帽ecida na historia do noso rural:聽o papel da muller como precursora de m煤ltiples mobilizaci贸ns ante as inxustizas.聽

Precisamente,聽A Xustiza pola man聽foi o t铆tulo escollido por Francisco Jorge Leira Casti帽eira e Miguel Cabo Villaverde para lanzar un聽ensaio sobre o papel da violencia e o conflito na Galicia dos 煤ltimos 200 anos. A obra merg煤llase nas din谩micas de protesta e loita social da idade contempor谩nea con 13 artigos de autores diversos. Estes, a modo de pequenas teselas, van conformando un gran mosaico do que xermolan conclusi贸ns sorprendentes. Por exemplo, que聽a sociedade galega era relativamente menos conflitiva que o resto do Estado, e que as mulleres contaron cun papel central en moitas das protestas de finais do s茅culo XIX e principios do XX.

Sempre se adoita referir, neste aspecto, a revolta das聽cigarreiras da Coru帽a聽de 1857, que abrir铆a a porta a novas folgas na cidade herculina e o resto do pa铆s en anos sucesivos. Pero o papel central das mulleres estivo, sobre todo, nos chamados聽mot铆ns de subsistencia: aquelas mobilizaci贸ns –en algunhas ocasi贸ns violentas– que xurd铆an fronte 谩 escaseza de v铆veres b谩sicos, o incremento no seu prezo ou a entrada en vigor de novos impostos.

A revoluci贸n das mulleres de Cervo

As铆 o reflicte a historiadora burel谩 Herminia Pernas no volume colectivo que ve帽en de sacar do prelo Leira Casti帽eira e Miguel Cabo da man de Xerais. A doutora en Historia pola USC d谩 conta de como a “efervescencia nos 谩nimos” adoitaba manifestarse primeiramente nas mulleres, sendo tam茅n as primeiras en concentrarse fronte a edificios chave nas vilas –o Concello, a panader铆a, etc.– nunhas聽mobilizaci贸ns 谩s que logo se sumaban os homes.

Por茅n, e en moitas ocasi贸ns, as mulleres da 茅poca tampouco tiveron reparo en exercer acci贸ns violentas contra a inxustiza no momento. Un dos casos m谩is rechamantes entre os recollidos por Pernas 茅 o聽mot铆n do 23 de agosto de 1892 en Cervo, no que un 鈥渁motinamento鈥 de 300 mulleresarmadas con paus e pedras聽desatou o caos no edificio do Concello聽para protestar contra o imposto de consumos. Toda a reportaxe no Galicia Confidencial.

Pode que che interese...