fbpx
Plano do trazados viarios para o proxecto do ensanche de Palacios / Arquivo gr谩fico Jos茅 Luis Pereiro Alonso / Foto: Samuel P茅rez

Percorrido pola ca贸tica historia do urbanismo de Vigo: dende o Ensanche ao Plan Palacios

Tempo de lectura: 4 min.

Vigo dende 茅pocas romanas destacou polo seu potencial. Como se demostrou en diversas escavaci贸ns arqueol贸xicas, daquela as salinas estend铆anse dende o actual Areal ata Alcabre. Vigo era un dos mercados de salaz贸n m谩is importantes. Antes os castros establec茅ranse en distintos puntos da xeograf铆a.

Fortaleza de San Sebasti谩n, formaba parte do entramado da muralla de Vigo / Samuel P茅rez

A comezos do s茅culo XVII, a cidade actual m谩is grande de Galicia subsist铆a grazas ao comercio e ao privilexio de pesca de sardi帽a que lle concedera Felipe II. Nesa 茅poca, debido aos incesantes ataques ingleses nos que destaca o ataque do 鈥減irata鈥 Francis Drake no 1589 que quemou toda a vila, constr煤ese a muralla da cidade para protexer aos seus 1500 habitantes.

No s茅culo XVIII chegan as primeiras industrias conserveiras da cidade de man da burgues铆a catal谩. Anos de prosperidade para unha vila que en 100 anos acadar铆a os 7500 habitantes. Polo tanto, comez谩ronse a establecer n煤cleos de poboaci贸n f贸ra das murallas.

O ENSACHE, A PRIMEIRA ACCI脫N

No seguinte s茅culo o crecemento ser铆a continuo. Vigo chegar铆a inclusive a ser capital de provincia entre os anos 1821 e 1823. Nesa etapa prod煤cense os primeiros plan de ensanche nunha 茅poca na que tam茅n se estaban a levar a cabo no resto de Espa帽a.

Dez anos antes da capitalidade, atopamos o primeiro plan de ensanche. Este propo帽铆a estender Vigo polo Leste debido 谩 barreira natural que significaba o Castro. Ent贸n, dese帽ouse un peirao para conectar o ensanche con Vigo e dar acceso 谩 nova poboaci贸n.

O primeiro proxecto urban铆stico da cidade, que consist铆a nun conxunto de maz谩s rectangulares que se atopar铆an sobre a actual Alameda, nunca se levou a cabo polas loitas pol铆ticas da 茅poca. A poboaci贸n, sen orde alg煤n, segu铆use expandindo m谩is al贸 do interior das murallas.

Foi xa no 1837, cando Marcoart煤 presentou o seu proxecto de constru铆r unha cidade apoiada no mar, 鈥渁o igual que as de Bilbao e Santander鈥. Marcoart煤 tam茅n prop贸n estender cara ao Leste o ensanche. Non foi ata 1853 cando se aprobou o proxecto, polo que tivo que ser modificado. Mais neste proceso, tanto as modificaci贸ns como o ensanche e as s煤as 31 maz谩s foron esquecidas.

As murallas derrub谩ronse no 1861. Non foi ata 1870 cando Garc铆a Olloqui herdou o plan que reduciu a catro filas de maz谩s, das que s贸 se chegaron a constru铆r tres. Vigo tardou 60 anos en levantar o ensanche correspondente ao seu crecemento que 茅 o m谩is destacable do urbanismo vigu茅s segundo varios arquitectos da cidade.

Teatro AFundaci贸n / Samuel P茅rez

ARQUITECTURA SI, E URBANISMO?

O final do s茅culo XIX e principios do s茅culo XX 茅 a etapa dourada da arquitectura en Vigo. O eclecticismo e o modernismo que se observan en edificios como o Teatro AFundaci贸n, o edificio Moderno, o Simeon, o Hotel Continental, o Gran Caf茅 Col贸n ou o Rubira, son de extrema calidade. A铆nda as铆, os tres 煤ltimos foron derru铆dos nos anos 60.

Esta 茅 a 茅poca de grandes arquitectos na cidade: Pacewitz, Jenaro de la Fuente e Antonio Palacios, entre eles. A铆nda as铆, ag谩s este 煤ltimo, a maior parte dos profesionais que traballaban daquela en Vigo non se preocuparon especialmente polo urbanismo. Vigo segu铆a sen ter un proxecto de cidade ata que chegou o Plan Palacios.

O PLAN PALACIOS

O 鈥渃onstrutor de Madrid鈥 co帽ec铆a Vigo e a s煤a influencia metropolitana. Era do Porri帽o e xa a comezos do s茅culo XX as redes da cidade ol铆vica que contaba ent贸n con m谩is de 60000 habitantes coas incorporaci贸ns da vila de Bouzas e, m谩is tarde, de Lavadores.

Esta influencia trad煤cese no seu plan. O Plan Palacios era m谩is que un proxecto para Vigo, conectaba toda a 谩rea metropolitana. Segundo o arquitecto afincado na cidade ol铆vica Mart铆n Curty, isto 茅 o m谩is destacable e aproveitable do plan.

O plan Palacios, tratado sempre con agarimo pola historia viguesa, foi pensado nunha 茅poca de total caos urban铆stico. Como comenta a xa arquitecta Alba Est茅vez no seu aplaudido TFG, o desenvolvemento de Vigo era totalmente an谩rquico. A causa 茅 a verdadeira constante no urbanismo de Vigo: a especulaci贸n da iniciativa privada protexida polo Concello.

Maqueta do Plan Palacios desenvolta por alumnos do IES Polit茅cnico de Vigo / Samuel P茅rez

Palacios xa presentara un Anteproxecto en 1919, pero non foi ata 1932 cando foi presentado o proxecto nunha presentaci贸n cunha maqueta que ser铆a perdida pola propia administraci贸n municipal durante o 鈥渄esarrollismo鈥 e restaurada polo Centro Infogr谩fico Avanzado de Galicia para a exposici贸n do Museo do Mar.

Un dos textos escritos polo historiador da USC e comisario da exposici贸n sobre este plan no Museo do Mar de Vigo, Jes煤s S谩nchez Garc铆a, explica 谩 perfecci贸n porque este plan non foi finalmente aceptado: 鈥渙 arrasamento de boa parte do tecido urbano para abrir a gran avenida da r煤a Galicia (…) foi finalmente o argumento principal para deixar o proxecto sen efecto鈥. Esta R煤a arrasar铆a con todo o Casco Vello. Coa ca铆da do Plan Palacio, Vigo quedar铆a en mans da especulaci贸n privada e do exceso urban铆stico

Pode que che interese...