fbpx
Mapamundi medieval Ebstort, no que se distingue claramente o reino de Galicia e cidades e puntos destacados como a Torre de H茅rcules ou a Catedral de Santiago

As铆 era Galicia nos mapamundis medievais

Tempo de lectura: 2 min.

A representaci贸n de Galicia, a catedral de Santiago ou outros lugares destacados galegos nos mapamundis medievais, foi un dos temas que se abordaron no Congreso Internacional de Toponimia organizado pola Real Academia Galega coa colaboraci贸n da Asociaci贸n Galega de Onom谩stica (AGON) e da Universidade de Santiago de Compostela.

Dende o Instituto Geogr谩fico Nacional, Marcos Pavo L贸pez, xefe da 谩rea do Registro Central de Cartograf铆a, amosou a pegada de Santiago, Galicia e o Cami帽o nos mapamundis medievais, que 茅 mesmo anterior 谩 aparici贸n do culto xacobeo na Pen铆nsula. 鈥淣os mapas chamados beatos, polo nome do seu autor orixinal, Beato de Li茅bana (s. VIII), a tradici贸n da predicaci贸n de Santiago en Hispania xa se manifesta tanto textual como graficamente. Tras a inventio聽ou a descuberta (ca 814-830), outros mapas medievais incorporaron referencias xeogr谩ficas moito m谩is precisas, situando os restos de Santiago o Maior concretamente en Compostela鈥, detalla. 脡 o caso do beato do Burgo de Osma (1086), que ilustra tam茅n o Cami帽o de Santiago.

M谩is adiante, a catedral de Santiago aparecer谩 destacada xunto ao nome de ap贸stolo e outros top贸nimos galegos, comoGalicia (Gallaecia Regnun)聽ou o聽Mi帽o (Minius), en famosos mapamundis doutros puntos de Europa, como o de Sawley (s. XII-XIII), o de Ebstorf (s. XIII), o de Hereford (ca. 1290) ou o da abad铆a de Ramsey (ca. 1350). 鈥淚sto demostra a relevancia do Cami帽o de Santiago e de Compostela como lugar de peregrinaci贸n 谩 altura de Xerusal茅n e Roma. A transcendencia do culto xacobeo 茅 tal que mesmo traspasa a barreira cultural do cristianismo, e 茅 recollido no tratado xeogr谩fico e mais no mapa do cart贸grafo musulm谩n de orixe ceut铆 Al Idrisi (1154)鈥, concreta o enxe帽eiro.

O mapa de Ebstorf

No de Sawley, un dos mapas ingleses m谩is antigos que se conservan, a catedral de Santiago rivaliza, de feito, con iconas de tama帽o similar de Roma, Constantinopla, Xerusal茅n, Alexandr铆a ou a Torre de Babel. O de Ebstorf, descuberto na localidade alem谩 do mesmo nome, 茅 pola s煤a banda o mapamundi medieval m谩is grande dos que chegaron ata os nosos d铆as. Malia seren as posici贸ns relativas dos elementos xeogr谩ficos do territorio peninsular moi err贸neas, a toponimia galega 茅 abondosa e a representaci贸n espec铆fica da catedral transmite, unha vez m谩is, a importancia do culto ao ap贸stolo Santiago na 茅poca, abunda.

O m谩is co帽ecido dos mapamundis medievais do chamado estilo ingl茅s e o medieval de maior tama帽o que se conserva, o de Hereford, amosa na catedral da localidade brit谩nica que lle d谩 nome case 1100 top贸nimos e inscrici贸ns. Entre eles figura聽compostrinia聽(Compostela), que se le xunto a un edificio relixioso coa lenda聽templum sancti iacobi. 鈥溍 dereita da catedral e da torre de H茅rcules encontramos o聽fluvius mineus聽(o r铆o Mi帽o),. que completa unha descrici贸n inusualmente detallada de Galicia nun mapamundi medieval鈥, valora Marcos Paco.

Todos estes mapamundis medievais son cartograf铆as moi sinxelas, esquem谩ticas e con escaso rigor cient铆fico, como 茅 propio dunha 茅poca na que a聽Geographia聽(s. II) de Ptolomeo, obra cimeira da cartograf铆a cient铆fica, caera no esquecemento. Pero c贸mpre ter en conta tam茅n, aclara Marcos Pavo, que estas obras non pretend铆an unha representaci贸n xeometricamente exacta, sen贸n que ti帽an un sentido simb贸lico e destinado a explicar o mundo dende a concepci贸n cristi谩.