O Gaiás converte o campo de Portomouro nunha excavación sonora e visual a través da exposición ‘Arqueoloxía da festa’
A Xunta de Galicia e o Instituto de Ciencias do Patrimonio (Incipit-CSIC) presentaron no Museo Centro Gaiás a instalación artística ‘Arqueoloxía da festa’, unha proposta que convida a percorrer, a través do son e da imaxe, a transformación do antigo campo da festa de Portomouro, no concello coruñés de Val do Dubra. A mostra poderá visitarse de balde ata o 23 de novembro.
O proxecto foi desenvolvido durante un ano pola artista sonora portuguesa Matilde Meireles e o antropólogo Íñigo Sánchez-Fuarros, no marco da Residencia Incipit-CSIC de investigación e creación artística, unha iniciativa impulsada pola Consellería de Cultura, Lingua e Xuventude e o propio instituto. Forma parte tamén do proxecto PALCOS, financiado pola Axencia Galega de Innovación (GAIN), que estuda a cultura material e simbólica das festas patronais galegas.
‘Arqueoloxía da festa’ propón unha lectura sensorial dun espazo de celebración hoxe abandonado. A instalación combina tecnoloxías de detección remota, gravacións de campo, entrevistas e documentación visual para reconstruír as diferentes capas temporais e simbólicas de Portomouro.
O visitante é envolto por unha paisaxe sonora que recolle cantos de aves, rumor de auga, motores afastados ou vibracións subterráneas, rexistradas con xeófonos, hidrófonos e micrófonos de contacto. Mesmo o voo dos morcegos cobra protagonismo grazas a un detector ultrasónico que traduce o seu movemento en son.
As antenas VLF e outros sensores captaron ondas electromagnéticas do contorno, convertidas en composicións rítmicas que evocan a enerxía invisible do lugar. Paralelamente, un vídeo xerado con escaneo LIDAR proxecta na parede un mapa tridimensional do campo da festa, mostrando como a vexetación, os fungos e as inundacións foron modificando co tempo os límites entre o humano e o natural.
A experiencia complétase cunha pequena mostra de obxectos atopados no terreo —botellas antigas, anacos de tea, plásticos erosionados— que funcionan como testemuños materiais das antigas celebracións e como metáforas da memoria colectiva.
A creadora Matilde Meireles, afincada no Reino Unido, é unha figura destacada do arte sonoro experimental, cun traballo que explora as relacións entre escoita, espazo e percepción, e que foi presentado en festivais e galerías internacionais, ademais de medios como The Wire, BBC Radio 3 ou RAI3.
Pola súa parte, o investigador do Incipit Íñigo Sánchez-Fuarros céntrase nas interseccións entre cultura expresiva, turismo e patrimonialización, e coordina o proxecto PALCOS, ademais de codirixir o laboratorio de creación etnográfica XEITO, que combina metodoloxías científicas e artísticas para reinterpretar o patrimonio cultural.
Un espazo inmersivo no Gaiás
A instalación transforma o andar 0 do Museo Centro Gaiás nun lugar onde o público pode escoitar o paso do tempo e descubrir como o son e a imaxe permiten reconstruír a historia viva dos espazos festivos galegos.
Segundo os seus impulsores, ‘Arqueoloxía da festa’ busca facer visible o invisible, poñendo en diálogo memoria, abandono e transformación a través dunha linguaxe artística e científica compartida. A exposición permanecerá aberta ata o 23 de novembro, ofrecendo unha experiencia única para quen desexe percibir Galicia dende os ecos da súa propia festa.
