A Carta Xeométrica de Galicia de Domingo Fontán, un mapa pioneiro no século XIX, volve lucir en Castrelos
O Museo Quiñones de León, situado no Pazo de Castrelos, acollerá desde o 6 de novembro a exhibición pública da Carta Xeométrica de Galicia, o monumental mapa elaborado no século XIX polo matemático e xeógrafo Domingo Fontán. A peza, considerada unha das obras máis destacadas da cartografía española, foi recentemente restaurada polo Concello de Vigo despois de pasar anos gardada en condicións inadecuadas.
Segundo explicou o director do museo, José Ballesta, trátase dunha obra “extraordinaria”, pioneira na aplicación de métodos científicos á elaboración cartográfica. O mapa, que mide 2,16 por 2,32 metros e está composto por doce follas, destaca pola súa precisión e detalle, conseguidos con recursos moi limitados para a época. “É incrible o que este home fixo con medios tan escasos; o nivel de detalle é algo que quen o ve, non o esquece”, sinalou Ballesta.
A peza procede da antiga Casa Consistorial da Praza da Constitución e forma parte da escasa tiraxe de exemplares que Fontán distribuiu entre amizades e institucións. “Probablemente o noso sexa un deses 96 exemplares orixinais”, apunta o director, quen subliña que “é unha peza imprescindible na historia de Galicia e da cartografía en España”.
O estado de conservación no que se atopaba era preocupante. “Non estaba en boas condicións, atopámolo bastante deteriorado”, relata Ballesta. O documento sufría manchas, fungos, sucidade e un ton amarelento xeneralizado debido a un barniz de resina quebradizo e ao uso dun papel ácido e inestable. Ademais, un marco de terciopelo vermello, engadido probablemente nos anos 70, agravara o dano: “O tinte do terciopelo correu sobre o mapa ao mollarse, deixando manchas visibles”, explicou.
A restauración, iniciada en abril e rematada recentemente, foi un proceso minucioso encargado a unha empresa con experiencia en outros exemplares de Fontán. “O resultado é magnífico”, celebrou Ballesta. A intervención corrixiu roturas, abrasións e perdas de soporte, e permitiu recuperar a estabilidade da obra. O proxecto forma parte dun plan de renovación museográfica que inclúe a recuperación doutras pezas das coleccións municipais, “inmensas” segundo o director.
Ademais do seu valor técnico, a Carta Xeométrica de Galicia encerra unha historia singular. Fontán tomou como punto de partida a torre da Berenguela, na catedral de Santiago, e desenvolveu o mapa mediante medicións matemáticas e xeodésicas precisas, nun traballo que Ballesta cualifica de “apasionante”.
O mapa poderá visitarse no Pazo Quiñones de León a partir do 6 de novembro, coincidindo coa inauguración da nova exposición permanente. “Para nós é unha emoción velo restaurado”, confesou o director, que convidou a cidadanía a coñecer unha obra que “resume a ciencia e o espírito ilustrado de Galicia no século XIX”.
A reorganización museística impulsada polo Concello prevé que o Pazo de Castrelos se converta nun museo monográfico dedicado á vida no pazo, mentres que os fondos actualmente gardados na planta subterránea serán trasladados ao Verbum, chamado a ser o museo da cidade de Vigo, centrado nos fitos históricos que configuraron a súa identidade.
