Un maravedí de 1622 emerxe na illa de Ons e abre unha xanela á crise do Imperio Español
A aparición dunha moeda de cobre datada en 1622 na praia de As Dornas, na illa de Ons, vén de achegar novos datos sobre a circulación monetaria e a actividade marítima nas Rías Baixas durante o século XVII. O achado foi comunicado pola Dirección do Parque Nacional Marítimo‑Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, que confirmou a identificación da peza como un maravedí emitido no reinado de Felipe IV.
Segundo o informe preliminar, a moeda presenta un estado de conservación moi deteriorado, con corrosión avanzada e presenza de pátina verde asociada ás aliaxes de cobre sometidas durante longo tempo ao ambiente mariño. Aínda así, conserva elementos que permitiron a súa datación e contextualización histórica.
No reverso distínguese un motivo arquitectónico en forma de castelo, símbolo vinculado ao cuartel de Castela, xunto coa data de 1622 no perímetro. No anverso apréciase un escudo central moi erosionado, apenas perceptible tras catro séculos de exposición. Estas características encaixan coas emisións de moeda de cobre realizadas ese ano en diferentes cecas da Coroa.
Un dos aspectos máis relevantes da peza é a presenza dun reselo co número romano “VIII”, aplicado entre 1641 e 1642. Este tipo de intervención respondía á necesidade de revalidar moedas de cobre e incrementar o seu valor facial ata os oito maravedís, nun contexto de crise económica e inflación. Durante esas décadas, a monarquía afrontaba dificultades derivadas da diminución na chegada de metais preciosos de América, do elevado gasto militar e da falta de reformas fiscais estruturais, o que derivou nunha política de emisión masiva de moeda de cobre.
Desde o Parque Nacional sinalan que, malia tratarse dunha peza de baixo valor nas transaccións cotiás da época, “constitúe un testemuño valioso da circulación monetaria e da actividade marítima histórica na contorna do parque”. O informe tamén apunta que o deterioro observado “é coherente cunha longa permanencia en ambiente mariño”.
En canto á súa chegada á illa, barállanse distintas hipóteses: a perda accidental por parte de mariñeiros, pescadores ou poboadores estacionais; a súa posible vinculación con naufraxios na contorna; ou o arrastre ata o areal polos temporais recentes. A illa de Ons foi historicamente un enclave frecuentado por embarcacións e punto de tránsito nas rutas entre portos galegos, portugueses e outros itinerarios atlánticos.
O director do parque, José Antonio Fernández, explicou que en Ons apareceron tamén outras tres moedas, aínda que o seu estado de conservación impide polo momento unha identificación precisa. Recoméndase, en todo caso, un estudo numismático máis detallado para profundar na análise destas pezas.
A moeda será incorporada ao inventario de bens culturais do Parque Nacional, e someterase á valoración de especialistas en numismática do século XVII. O achado contribúe a reforzar a relevancia da illa de Ons como escenario de actividade marítima histórica e como espazo de interese para a investigación patrimonial nas Rías Baixas.
