O IEGPS afonda nos homes de negocios do norte que financiaron as rutas da especiería
O Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento (CSIC-Xunta) continuará este mércores 18 de marzo o seu ciclo de webinarios ‘Vidas entre el Viejo Mundo y la Especiería’ cunha nova sesión centrada nas estruturas económicas que fixeron posibles as grandes rutas oceánicas da primeira modernidade. A conferencia, titulada ‘Hombres de negocios del norte en la financiación de las rutas de la especiería: algunos casos singulares’, será impartida pola historiadora Amparo Rubio Martínez, científica titular do CSIC, vicedirectora do IEGPS e unha das especialistas que vén traballando nos últimos anos sobre fiscalidade, poder e redes financeiras na baixa Idade Media e nos comezos da modernidade.
A actividade desenvolverase en formato en liña a partir das 12.00 horas e require inscrición previa gratuíta a través do formulario habilitado pola organización. Con esta sesión, o instituto dá continuidade a un programa divulgativo que explora as conexións entre Europa e os espazos asiáticos vinculados ao comercio da especiería, poñendo o acento non só nas expedicións marítimas, senón tamén nas persoas, intereses e capitais que as sostiveron.
A proposta de Rubio Martínez permitirá atender a unha dimensión menos coñecida destas empresas transoceánicas: a dos homes de negocios e mercadores do norte que participaron no seu financiamento. O enfoque da conferencia apunta cara ao papel desempeñado por determinados actores económicos que, afastados do protagonismo máis visible dos navegantes e das coroas, contribuíron a facer viables unhas rutas nas que se xogaban intereses comerciais, políticos e estratéxicos de grande alcance.
A investigadora chega a esta cita cunha traxectoria académica vencellada ao estudo da Facenda e da fiscalidade real na Coroa de Castela, cunha atención especial ao reino de Galicia nos séculos baixomedievais. Os seus traballos analizaron tanto os mecanismos de recadación e administración dos impostos como as redes de axentes que os xestionaban e a implicación dos grupos de poder nas rendas da Coroa. Ese percorrido sitúaa nun campo de investigación especialmente útil para comprender as relacións entre poder político, recursos financeiros e mobilidade mercantil nun momento de transformación das conexións internacionais.
Licenciada e doutora en Historia Medieval pola Universidade Complutense de Madrid, Amparo Rubio desenvolve a súa actividade científica no IEGPS, onde exerce ademais como vicedirectora, e compaxina esa responsabilidade coa docencia como profesora asociada na Universidade de Burgos. Ao longo da súa carreira foi construíndo unha liña de investigación centrada na historia social e económica do poder, atendendo ás estruturas de control fiscal e ao papel dos distintos grupos que interviñan na xestión dos ingresos reais.
A conferencia enlaza tamén con publicacións recentes da propia autora aparecidas en 2025. Entre elas figura o estudo ‘De A Coruña a las Molucas: mercaderes y hombres de negocios del norte en la financiación de las rutas a la especiería’, incluído no volume coordinado por José Ricardo Pardo Gato sobre o quinto centenario da expedición de García Jofré de Loaysa. Nese mesmo ano publicou tamén o traballo ‘Mercaderes y hombres de negocios extranjeros en tiempos de las Comunidades: el crédito privado en la financiación de los viajes a la Especiería’, inserido nun libro dedicado á presenza de estranxeiros e ao dereito de estranxeiría na época das Comunidades de Castela, obra que codirixiu xunto ao profesor István Szászdi León-Borja, da Universidade de Valladolid.
Estas achegas permiten situar o contido do webinario nun marco máis amplo de investigación sobre os mecanismos financeiros que sostiveron a expansión marítima e sobre a participación de mercadores, prestamistas e intermediarios nunha economía cada vez máis conectada. Así, a sesión non se limita ao relato das expedicións, senón que se interna nas súas condicións materiais de posibilidade, desde o crédito privado ata as alianzas entre intereses locais e proxectos de alcance internacional.
A actividade insírese, ademais, nun momento de consolidación da carreira investigadora de Rubio dentro do IEGPS. Desde setembro de 2022 dirixe o grupo ‘Historia Social do Poder desde a Idade Media’, que aborda a interacción entre sociedade, xénero, cultura e patrimonio na Galicia baixomedieval. Desde 2009 participou de maneira continuada en máis dunha decena de proxectos de investigación competitivos, un percorrido que reforza o seu perfil como especialista nos mecanismos institucionais e sociais do poder histórico.
Xunto ao seu labor científico, a historiadora desenvolve tamén tarefas editoriais de relevo. Na actualidade é directora da revista Cuadernos de Estudios Gallegos e da colección bibliográfica Monografías de Cuadernos de Estudios Gallegos, ambas publicadas por Editorial CSIC. Esa dobre vertente, investigadora e editorial, convertea nunha figura destacada dentro dos estudos históricos vinculados a Galicia.
O ciclo organizado polo Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento continuará nos próximos meses con novas sesións centradas nas dimensións humanas, sanitarias e políticas das viaxes transoceánicas do século XVI. O 15 de abril, Juan Manuel Liñares Sixto ofrecerá o relatorio ‘Vida, salud y muerte en los viajes transoceánicos del siglo XVI’. O 13 de maio, José Ricardo Pardo Gato falará sobre ‘Expedición Loaysa-Elcano: El antes y el después de una hazaña histórica’. Finalmente, o 18 de xuño, Rafael Codes Flores impartirá a conferencia ‘Y España logró dominar el Pacífico: la gran gesta del Tornaviaje’.
