Brandomil reafírmase como referente arqueolóxico cunha xornada formativa para alumnado de Historia
A Fundación Brandomil acolleu un ano máis a visita dun grupo de 90 estudantes do Grao en Historia da Universidade de Santiago de Compostela, nunha xornada formativa que percorreu algúns dos principais elementos patrimoniais da localidade. O alumnado estivo acompañado por profesorado encabezado polo doutor Miguel Carrero Pazos, nunha actividade centrada na divulgación e análise do pasado romano do enclave.
A visita iniciouse na Oficina de Información Cultural-Turística “Brandomil. Porta romana da Costa da Morte”, situada na área da Ponte Vella, onde os participantes puideron coñecer a estrutura xeral do xacemento a través de reproducións e imaxes aéreas. Neste espazo introdutorio explicouse a organización dos principais elementos: o Camiño Real, a ponte, a muralla do castro e as domus romanas de Pedra do Altar.
O percorrido continuou polo trazado do Camiño Real de Santiago a Muxía, que se superpón a unha antiga vía romana, antes de cruzar o río Xallas pola Ponte Vella, unha construción do século XVI asentada sobre bases de época romana. A ruta bordea o castro polo seu foso, nunha contorna paisaxística que foi destacada polos propios visitantes.
Xa no núcleo da localidade, o alumnado puido observar a presenza de restos romanos integrados na arquitectura tradicional, como basas de columnas en muros da igrexa parroquial, elementos reaproveitados en hórreos ou o coñecido miliario romano de Brandomil. Estes vestixios exemplifican a continuidade e reutilización de materiais ao longo do tempo.
A visita ao xacemento de Pedra do Altar permitiu afondar na estrutura dunha domus romana parcialmente escavada, onde se identifican estancias como a culina, atrium, tablinum ou impluvium, correspondentes a unha vivenda señorial datada no século I. Este espazo é actualmente visitable e constitúe un dos puntos centrais da interpretación do asentamento.
O arqueólogo Lino Gorgoso, responsable das intervencións desde 2019, explicou os resultados máis recentes das investigacións, especialmente os derivados da campaña de 2025. Segundo detallou, aplicáronse técnicas de prospección non invasiva como xeorradar, gradiómetro e dron LIDAR multiespectral, en colaboración co Consejo Superior de Investigaciones Científicas. Estes métodos permitiron identificar numerosos restos soterrados e ampliar o coñecemento da extensión do asentamento.
Os datos obtidos compleméntanse con análises de radiocarbono e estudos sedimentolóxicos, situando Brandomil como un xacemento de relevancia no ámbito peninsular. As estruturas descubertas na zona de Agro de Pedra do Altar, aínda soterradas de forma preventiva, serán obxecto de futuras actuacións, o que evidencia a amplitude do enclave romano.
A xornada rematou novamente na oficina de información, onde se distribuíu material divulgativo. Entre os elementos que espertaron maior interese destacou a reprodución dun frontón funerario romano, considerado único en Galicia e actualmente desaparecido. A súa difusión pretende contribuír á localización desta peza, cuxo paradoiro segue sen determinar.
Durante as case dúas horas de actividade, tanto Lino Gorgoso como o secretario da Fundación, Enrique Eduardo Iglesias, atenderon as preguntas do alumnado.
