Cantigas, relatos e vida: a oralidade entra nas aulas como ferramenta pedagóxica
O Consello da Cultura Galega organiza este xoves 9 de abril a xornada “Recoller a memoria oral desde a escola: experiencias e retos”, unha sesión que afonda no papel da educación na preservación da tradición oral galega. A actividade, que comezará ás 16:00 horas, poderá seguirse de maneira presencial e tamén en liña a través da web e da canle de YouTube da institución.
Coordinada por Xavier Groba González, Tereixa Otero Dacosta e Ramón Pinheiro Almuinha, a xornada reunirá diferentes iniciativas educativas que teñen na recolla da oralidade popular o seu eixo central. O encontro pretende poñer en valor estas prácticas, que durante décadas foron desenvolvidas por profesorado e alumnado para conservar elementos como cantigas, relatos, lendas ou testemuños de vida.
Estas experiencias, segundo destaca a organización, non só permiten preservar o patrimonio inmaterial, senón que funcionan como ferramentas pedagóxicas que conectan o alumnado coa lingua, a música e a historia recente. Ademais, contribúen a fortalecer os vínculos entre xeracións ao implicar directamente ás persoas maiores na transmisión de coñecementos.
O programa inclúe a presentación de varios proxectos que exemplifican esta liña de traballo. Entre eles figura o “Cancioneiro escolar urxente do concello de Rianxo. Educación Km 0”, impulsado por José Luis do Pico Orjais, que promove a recuperación de cantigas tradicionais da contorna máis próxima do alumnado e fomenta a participación da comunidade educativa.
Tamén se abordará a experiencia da Fonoteca Escolas Proval, estudada por Tereixa Otero Dacosta, centrada na recolla de testemuños de historia oral na comarca do Val Miñor. Este proxecto destaca polo seu valor documental, ao conservar relatos que permiten reconstruír a memoria colectiva ao tempo que introduce o alumnado nas metodoloxías da investigación histórica.
Outra das iniciativas presentes será “Cántame e cóntame avoa, o noso tesouro de cantigas”, coordinada por M.ª Carme Fernández Vázquez, que aposta pola educación infantil como espazo de transmisión cultural a través do contacto directo entre nenos e persoas maiores.
A sesión incluirá ademais a presentación do corpus de gravacións dos cursos de galego elaborados polo Instituto da Lingua Galega entre 1979 e 1985, a cargo de Francisco Fernández Rei. Este arquivo constitúe unha fonte relevante para o estudo das variedades dialectais e dos usos reais do idioma nun período clave para a súa normalización.
A xornada rematará cun debate final no que se analizarán os principais desafíos actuais destas iniciativas. Entre eles, destacan a adaptación ás novas tecnoloxías, a conservación dos materiais recollidos e o reforzo do papel da escola como axente fundamental na preservación do patrimonio inmaterial galego.
