Ortigueira recupera case cen anos despois o seu documento fundacional: regresa o Privilexio Rodado de Alfonso X
Ortigueira recuperará esta semana unha das pezas documentais máis significativas da súa historia medieval coa volta do Privilexio Rodado concedido por Alfonso X o Sabio o 20 de setembro de 1255, un pergamiño esencial para entender a configuración política e administrativa da localidade e o seu papel dentro da Galicia do século XIII.
Este documento supuxo un punto de inflexión para a entón poboación, ao outorgarlle o fuero de Benavente e dereitos portuarios, convertendo Ortigueira en vila de dependencia directa da Coroa. A decisión permitiulle afastarse do control da nobreza galega e consolidar unha posición singular dentro da organización territorial do reino. A concesión estivo vinculada tamén á intervención de Pedro Gallego, figura de relevancia na corte e natural de Ortigueira, cuxo papel foi determinante neste proceso.
Xunto coa posterior Confirmación de Henrique III de Castela, o Privilexio Rodado constitúe unha das bases documentais da identidade histórica ortegá. Ambos pergamiños simbolizan o nacemento institucional da vila e a súa relación directa co poder monárquico, nun contexto no que o control dos portos e das vilas costeiras era estratéxico.
A traxectoria destes documentos estivo marcada pola desaparición. Foron subtraídos do arquivo municipal no século XIX, perdéndose durante décadas o seu rastro ata a súa reaparición en Madrid nos anos setenta, cando pasaron a mans de Camilo José Cela, quen os incorporou á súa colección privada. Posteriormente quedaron integrados nos fondos da Fundación vinculada ao escritor, desde onde agora se formaliza a súa cesión.
O regreso do Privilexio Rodado ao concello de Ortigueira prodúcese case un século despois da súa saída, nun proceso interpretado desde o goberno local como unha recuperación patrimonial de grande transcendencia simbólica. O alcalde, Valentín Calvín, definiu este feito como un fito para a localidade e sinalou que supón “un honor inmenso darlles a benvida a casa a estes documentos, que son o acta de nacemento da vila e un símbolo do orgullo de todo un pobo”.
A recepción oficial celebrarase este xoves 30 de abril, nun acto institucional coa presenza de autoridades e representantes do Patronato da Fundación Pública Galega Camilo José Cela, entidade titular dos bens. O evento marcará o retorno dun dos testemuños máis relevantes da historia de Ortigueira, devolvendo ao municipio unha parte central da súa memoria escrita e do seu patrimonio histórico.
