Patrimonio, tecnoloxía e identidade: a Facultade de Xeografía e Historia acolle as II Xornadas de Olladas Dixitais
A Facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago de Compostela acollerá este luns 11 de maio as II Xornadas ‘Patrimonios culturais – Olladas dixitais’, unha cita promovida polo Máster Interuniversitario en Patrimonio Cultural Dixital que converterá durante unha mañá Santiago nun espazo de reflexión sobre como as novas tecnoloxías poden transformar a conservación, interpretación e difusión da memoria colectiva. A sesión, que se desenvolverá entre as 11.00 e as 13.30 horas na Sala de Profesores, reunirá unha ampla variedade de proxectos que exploran o patrimonio desde perspectivas innovadoras, combinando realidade aumentada, reconstrución virtual, cartografías interactivas, plataformas colaborativas e museoloxía híbrida.
O programa revela unha aposta por ampliar os límites tradicionais do patrimonio, incorporando tanto espazos históricos e arquitecturas desaparecidas como tradición oral, memoria rural, patrimonio audiovisual contemporáneo ou o legado feminino. Máis alá da dimensión académica, as propostas presentadas polo alumnado evidencian a vontade de converter o patrimonio cultural dixital nunha ferramenta de impacto social, accesibilidade e participación cidadá.
Entre os proxectos destaca o de Marta Trillo Carballo, que propón un universo inmersivo arredor da lenda artúrica mediante realidade aumentada e realidade virtual. A iniciativa busca trasladar o patrimonio documental e mitolóxico a unha experiencia interactiva na que o usuario poida percorrer espazos asociados ao ciclo artúrico acompañado por avatares como Merlín ou Morgana, convertendo a tradición lendaria nun recurso turístico e educativo.
Nun rexistro diferente, Antonio Méndez Rodríguez presentará ‘ELENA’, unha proposta centrada na análise dos espazos liminais do terror audiovisual contemporáneo. O proxecto examina escenarios como casas encantadas, hospitais psiquiátricos ou contornas illadas como expresións culturais e simbólicas, reivindicando o audiovisual actual e os seus imaxinarios como parte do patrimonio cultural dixital.
A accesibilidade tamén ocupará un lugar central coa intervención de María Torres Boado, que formula unha ferramenta de realidade aumentada para adaptar a experiencia museística de persoas con TDAH e dislexia no Museo de Orsay. O seu proxecto propón roteiros personalizados, códigos visuais específicos e novas fórmulas de mediación cultural para reducir barreiras cognitivas e facer o patrimonio máis inclusivo.
A recuperación da memoria histórica materializarase na proposta de Ana Vega Mosquera, centrada na reconstrución virtual en 3D da Exposición Rexional Galega de 1909, un evento clave para a modernidade galega cuxas arquitecturas efémeras desapareceron. A iniciativa pretende devolver á cidadanía a experiencia espacial da mostra e proxectala como ferramenta divulgativa de cara ao seu 125 aniversario.
O mundo rural e a arquitectura tradicional da comarca compostelá tamén estarán presentes a través do proxecto de Eva Mª Oubel Saavedra, que propón un mapa interactivo para catalogar, xeolocalizar e divulgar elementos como lavadooiros, muíños ou fontes, contribuíndo á conservación dun patrimonio frecuentemente invisibilizado e abrindo novas posibilidades para o turismo cultural sustentable.
Especial relevancia terá tamén ALENTO, a plataforma desenvolvida por Celia Cernadas e Nuria López, orientada á preservación do patrimonio cultural inmaterial galego mediante a recompilación de memoria oral, indumentaria tradicional, oficios e cultura material. A proposta parte da idea de combater o esquecemento xeracional e transformar as tecnoloxías da información nun espazo de salvagarda activa.
A xornada completarase con ‘Raíces sonoras’, centrado na difusión da música tradicional de transmisión oral, e co Museo de Mulleres Ilustres Galegas, presentado por Sabela Gey Lesende, que formula unha institución híbrida entre o físico e o dixital para corrixir a escasa representación feminina nos espazos de memoria colectiva e reivindicar o papel das mulleres na historia galega.
