Santiago levará a Memoria Histórica ás aulas a través do cinema no 90 aniversario do golpe franquista
O Concello de Santiago ampliará a partir do 4 de maio a súa programación do Ano da Memoria 2026 cunha nova iniciativa educativa que empregará o cinema como ferramenta para introducir a Memoria Histórica entre a mocidade compostelá. O proxecto, coordinado pola área de Memoria Histórica que dirixe a concelleira Míriam Louzao e desenvolvido en colaboración coa Cooperativa Numax, contará nesta primeira fase coa participación de alumnado de 3º e 4º da ESO do IES Rosalía de Castro e do IES Antón Fraguas.
A proposta inscríbese nas accións municipais vinculadas ao 90 aniversario do golpe de Estado de 1936, unha efeméride arredor da que Santiago está a artellar distintas políticas de divulgación histórica orientadas a fomentar o coñecemento do pasado recente e a reflexión social sobre as consecuencias da ditadura franquista.
O programa combinará educación histórica e alfabetización audiovisual mediante un itinerario pedagóxico estruturado en tres etapas. En primeiro lugar, desenvolveranse sesións previas nos centros para contextualizar historicamente os filmes e introducir nocións básicas de linguaxe cinematográfica. Posteriormente, o alumnado asistirá ás proxeccións en Numax e, finalmente, celebraranse sesións de análise e debate nas aulas para traballar colectivamente os contidos abordados.
As películas escollidas para esta primeira edición son A lingua das bolboretas, dirixida por José Luis Cuerda en 1999, e El 47, filme de Marcel Barrena estreado en 2024. A selección responde á vontade de ofrecer dúas aproximacións complementarias á historia contemporánea española desde perspectivas distintas.
No caso de A lingua das bolboretas, o foco situarase na educación republicana, a liberdade de conciencia e a represión posterior ao levantamento fascista, utilizando a historia inspirada na obra de Manuel Rivas como porta de entrada para analizar o impacto da guerra e da violencia política sobre a escola e a sociedade. A súa incorporación ao programa coincide ademais co centenario do nacemento de Rafael Azcona, guionista da adaptación cinematográfica.
Por outra banda, El 47 permitirá explorar co estudantado cuestións ligadas á Transición, os movementos migratorios internos, a organización veciñal e as formas de resistencia cívica desenvolvidas fronte ás estruturas herdadas do franquismo, ampliando así o marco cronolóxico da iniciativa cara ás transformacións sociais da segunda metade do século XX.
Segundo o Concello, o obxectivo desta metodoloxía non se limita á transmisión de coñecementos históricos, senón que busca tamén dotar o alumnado de ferramentas para interpretar criticamente discursos actuais, combater a desinformación e identificar narrativas de odio, integrando a Memoria Histórica nunha formación cidadá máis ampla.
Esta nova liña de traballo súmase a outras accións xa en marcha dentro da programación municipal, como a difusión da novela visual interactiva Antes de maio, centrada nas mobilizacións estudantís compostelás de 1968 contra a ditadura, así como iniciativas orientadas ao alumnado de primaria para traballar a identidade e a memoria do rural santiagués.
O proxecto prevé ademais unha segunda fase orientada á creación de materiais didácticos específicos para o profesorado, co propósito de facilitar que a experiencia poida ser replicada noutros centros educativos e consolidar no tempo unha ferramenta pedagóxica estable baseada na relación entre Memoria, cultura audiovisual e formación crítica.
