Do medievo ao século XX: a historia dos foros centrará un seminario na Facultade de Xeografía e Historia
A Facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago de Compostela acollerá o vindeiro venres, 26 de xuño, o seminario ‘La larga historia del foro: La epopeya de la propiedad en Galicia en el centenario del decreto de la redención foral’, unha xornada dedicada a analizar a evolución histórica dos foros e o seu papel na configuración da propiedade da terra en Galicia.
O encontro, organizado polo Grupo HISTAGRA coa colaboración da Facultade de Xeografía e Historia e o CISPAC, celebrarase entre as 9.30 e as 14.30 horas no Paraninfo da Universidade, situado no primeiro andar da facultade. A cita coincide coa conmemoración do centenario do decreto de redención foral de 1926, considerado o punto de chegada dun proceso histórico prolongado arredor da propiedade plena da terra.
A xornada propón unha lectura de longo percorrido sobre un sistema de propiedade que tivo unha presenza central na historia agraria galega. O foro, con orixe na Idade Media e desenvolvido ao longo da Idade Moderna, marcou durante séculos as relacións sociais e económicas no rural galego. O seminario abordará tanto a súa formación e evolución como o proceso que conduciu á súa redención no século XX e ás transformacións posteriores da cuestión agraria.
Segundo a organización, a consecución da propiedade plena da terra en Galicia foi resultado dun proceso “longo, complexo e conflitivo”, no que a acción do campesiñado tivo un papel relevante. O decreto do 26 de xuño de 1926 supuxo a culminación legal da redención foral, aínda que o seminario quere poñer o foco nunha historia máis ampla, que atravesa diferentes etapas e que segue sendo obxecto de estudo para a historiografía galega.
O programa abrirase ás 9.30 horas cunha primeira mesa titulada ‘O Foro na Galicia medieval e moderna’, moderada por Ramón Villares Paz. Nela intervirán Fernando López Alsina, Pegerto Saavedra, Vitor Manuel Migués Rodríguez e Rubén Castro Redondo, que abordarán a configuración histórica do foro nas etapas medieval e moderna.
Tras un descanso previsto entre as 11.00 e as 11.30 horas, o seminario continuará coa mesa ‘Do Foro ao campesiñado propietario na Galicia Contemporánea’, moderada por Lourenzo Fernández Prieto. Nesta sesión participarán Ramón Villares Paz, Aurora Artiaga Rego, Pilar López Rodríguez, Xesús Balboa López e Miguel Cabo Villaverde, que analizarán o tránsito cara á propiedade campesiña e o papel da redención foral na Galicia contemporánea.
A última mesa, programada entre as 13.00 e as 14.30 horas, levará por título ‘Que queda da cuestión agraria despois do foro?’ e estará moderada por Miguel Cabo Villaverde. Nela intervirán Ana Cabana Iglesia, Alba Díaz Geada, David Soto Fernández e Lourenzo Fernández Prieto, cun debate centrado na permanencia ou transformación da cuestión agraria tras a desaparición do foro como problema xurídico e social central.
A organización tamén quere aproveitar esta data para revisar o traballo realizado por varias xeracións de historiadores e historiadoras arredor da historia agraria galega. O seminario busca poñer en común as investigacións desenvolvidas desde as áreas de Historia Medieval, Historia Moderna e Historia Contemporánea, así como reflexionar sobre a vixencia historiográfica do estudo dos foros.
A celebración coincide, ademais, co vixésimo aniversario do Grupo HISTAGRA, Historia Agraria e Política do Mundo Rural. Séculos XIX e XX. Con motivo desta efeméride, o grupo organizará unha breve exposición no claustro do primeiro andar da Facultade de Xeografía e Historia, coa que lembrará dúas décadas de actividade investigadora.
HISTAGRA naceu no ámbito dos estudos contemporaneístas arredor da historia agraria e política do mundo rural, cunha liña de traballo vinculada á análise da propiedade, os conflitos sociais, o campesiñado e as transformacións do rural galego nos séculos XIX e XX. O seminario servirá, neste sentido, como espazo de encontro entre diferentes xeracións de especialistas e como balance dunha liña de investigación que tivo na cuestión agraria un dos seus eixos principais.
O encontro permitirá tamén recoñecer o labor desenvolvido na USC arredor da historia dos foros desde distintas etapas cronolóxicas. A partir do estudo deste sistema de propiedade, a historiografía galega foi construíndo un corpo de coñecemento sobre a organización social e económica do país, a evolución da terra como elemento de poder e a transformación das relacións entre propietarios, rendistas e campesiñado.
