O Arquivo Histórico Provincial de Lugo incorpora o Tombo 3 de Penamaior á súa colección de documentos singulares
O Arquivo Histórico Provincial de Lugo celebrou o Día Internacional dos Arquivos cunha programación centrada na divulgación do patrimonio documental galego e na presentación dunha nova peza destacada dos seus fondos: o Tombo 3 do Mosteiro de Penamaior, en Becerreá. A actividade contou coa participación do delegado territorial da Xunta en Lugo, Alfonso Villares, e da subdelegada do Goberno en Lugo, Olimpia López, nun acto enmarcado na edición de 2026 desta efeméride, que se desenvolveu baixo o lema ‘#ArquivosParaAXustiza: Dereitos, memoria e futuros’.
Como adoita acontecer nesta conmemoración, o centro aproveitou a xornada para achegar ao público un documento de especial relevancia conservado nos seus depósitos. Nesta ocasión, o protagonista foi o Tombo 3 de Penamaior, incorporado á colección ‘Documentos singulares’, unha iniciativa coa que o arquivo dá visibilidade a pezas que permiten coñecer mellor a historia institucional, social e patrimonial de Galicia.
Para acompañar a presentación, o Arquivo Histórico Provincial editou unha publicación específica que reproduce o documento orixinal e incorpora información sobre o seu contido e sobre o contexto no que foi elaborado. O volume foi redactado ao longo dun amplo período, entre 1702 e 1835, e recolle datos sobre a fundación do mosteiro, os privilexios e doazóns recibidos de reis e nobres, así como sobre as propiedades vinculadas á institución monástica.
Eses bens estendíanse por diferentes territorios da actual provincia de Lugo e tamén por outras zonas de Galicia. Segundo a información presentada, o tombo documenta propiedades situadas nos actuais concellos de Becerreá, As Nogais, Baralla, Triacastela, Láncara, Baleira, Sarria, O Corgo, Castroverde, A Fonsagrada e Monforte de Lemos. O documento permite, así, seguir a pegada territorial dun mosteiro que tivo unha presenza significativa no interior lucense e no desenvolvemento histórico da contorna.
Durante a súa intervención, Alfonso Villares subliñou a importancia do arquivo como espazo de conservación e consulta, tanto para investigadores e especialistas como para a cidadanía. O delegado territorial da Xunta en Lugo afirmou que esta institución “preserva nuestro pasado y fortalece nuestra identidad”, incidindo no valor dos arquivos como lugares nos que se custodia unha parte esencial da memoria histórica.
Pola súa banda, Olimpia López destacou o papel dos arquivos como garantes da memoria colectiva e da conservación do patrimonio documental. A subdelegada do Goberno, arquiveira de formación, recoñeceu tamén o traballo dos profesionais que se encargan de preservar, organizar e difundir estes fondos, aos que considerou fundamentais para comprender a historia e reforzar a identidade cultural.
López fixo referencia ademais ao investimento realizado polo Goberno de España no edificio do Arquivo Histórico Provincial de Lugo, que supera os 700.000 euros. Segundo indicou, trátase da aposta máis importante dos últimos anos na provincia de Lugo no ámbito das institucións da memoria.
A programación da xornada incluíu tamén unha xornada de portas abertas, que permitiu ás persoas asistentes coñecer as instalacións do arquivo e o percorrido que segue a documentación desde a súa chegada ao centro ata a súa conservación nos depósitos. Esta actividade serviu para achegar ao público o traballo técnico que fai posible a protección dos fondos documentais e a súa posterior consulta.
O acto rematou cun concerto dun quinteto de vento metal da Xove Orquestra de Lugo Terra Nova, baixo a dirección de Nicolás Ravelli Barreiro. A celebración reuniu representantes institucionais, profesionais da arquivística e persoas interesadas na protección, conservación e divulgación do patrimonio documental galego.
Coa incorporación do Tombo 3 do Mosteiro de Penamaior á colección ‘Documentos singulares’, o Arquivo Histórico Provincial de Lugo reforza a súa liña de difusión pública de documentos que permiten reconstruír aspectos da historia galega a través das fontes conservadas. A celebración do Día Internacional dos Arquivos volveu poñer o foco, deste xeito, na función destas institucións como espazos de memoria, investigación e acceso ao coñecemento histórico.
