O carbono 14 permite á Xunta datar con precisión 27 bens patrimoniais galegos
A Xunta de Galicia anunciou a datación precisa de 27 bens patrimoniais galegos mediante a aplicación de probas de carbono 14 sobre restos botánicos recuperados en contextos arqueolóxicos. Os resultados abranguen un amplo arco temporal, desde o Neolítico ata a Idade Media, e permiten revisar ou concretar a cronoloxía de xacementos e materiais que ata o de agora presentaban marxes de interpretación máis abertas.
O director xeral de Patrimonio Cultural, Ángel Miramontes, presentou este xoves os resultados dun proxecto encargado pola Consellería de Cultura ao Instituto de Ciencias do Patrimonio, organismo dependente do Consello Superior de Investigacións Científicas. Segundo explicou, trátase dunha investigación baseada no estudo de mostras arqueobotánicas de vida curta, como sementes de cereal, que permiten obter datacións cunha maior precisión.
Miramontes sinalou que esta metodoloxía “asegúrase unha marxe altísima de precisión temporal” e que a aplicación sistemática do carbono 14 sobre este tipo de restos “permite afinar a cronoloxía con moito detalle”. A clave do procedemento está na selección das mostras, xa que os restos vexetais de vida curta ofrecen información máis axustada ao momento no que se produciron os depósitos arqueolóxicos aos que aparecen asociados.
Entre os resultados destacados figura a datación dunha estrutura localizada no Castro de Casilla, en Lugo, identificada como unha casa comunal alongada ou longhouse. Segundo indicou o responsable autonómico de Patrimonio, esta construción sería a máis antiga coñecida no noroeste peninsular dentro desa tipoloxía. A análise por radiocarbono sitúa a estrutura no Bronce inicial, o que adianta de maneira notable outros rexistros coñecidos.
Miramontes puxo como referencia o caso de Setepías, no concello pontevedrés de Cambados, ao sinalar que a nova datación do Castro de Casilla introduce unha cronoloxía anterior a outros exemplos xa estudados. Este resultado abre unha nova liña de lectura sobre a organización dos asentamentos e das comunidades do noroeste durante a Prehistoria recente.
O proxecto tamén permitiu resolver cuestións pendentes no ámbito funerario. Un dos casos citados foi o da cista prehistórica de Punta Riasón, na Illa de Arousa, onde se dataron no Bronce inicial dúas espiras de prata que formaban parte dun enxoval funerario. A nova cronoloxía contribúe a situar con maior precisión este achado dentro das prácticas funerarias prehistóricas documentadas en Galicia.
Outro dos ámbitos nos que a investigación achega información relevante é o do mundo castrexo. A Xunta destacou que, por primeira vez, se conseguiu datar unha grella cerámica en datas anteriores á presenza romana. Este tipo de peza viña sendo considerada ata agora un elemento de tradición romana, polo que a nova datación introduce matices sobre a súa orixe e uso nos contextos arqueolóxicos galegos.
Ademais, o estudo tamén achega novidades sobre o Castro de Sarridal, no concello coruñés de Cedeira. Neste xacemento, a datación permitiu comprobar que os niveis de uso da súa sauna castrexa se prolongan ata o cambio de era. Miramontes cualificou este dato como “significativo”, ao permitir precisar mellor a evolución e continuidade deste tipo de estruturas dentro das comunidades castrexas.
O uso de probas de carbono 14 sobre restos botánicos permite, segundo a Xunta, mellorar a lectura histórica de bens patrimoniais moi diversos. A investigación non só ofrece datas concretas para xacementos e materiais, senón que tamén permite contrastar interpretacións previas, revisar cronoloxías aceptadas e establecer relacións máis claras entre diferentes fases de ocupación.
A Consellería de Cultura enmarca este proxecto nunha liña de traballo orientada á mellora do coñecemento científico do patrimonio galego. A combinación entre arqueoloxía, análise de laboratorio e estudo especializado dos restos vexetais permite incorporar novas ferramentas á investigación sobre a ocupación humana do territorio galego ao longo de varios milenios.
Coa datación destes 27 bens patrimoniais, Galicia suma novas referencias para interpretar procesos históricos que van desde as primeiras sociedades produtoras ata a Idade Media, pasando polo Bronce, o mundo funerario prehistórico e a cultura castrexa. Os resultados presentados este xoves reforzan o papel das técnicas científicas na revisión do pasado e na contextualización dos xacementos conservados no territorio galego.
