Un xacemento entre Oímbra e Monterrei axudará a entender a relación entre poboamento, paisaxe e arte rupestre
A Universidade de Vigo desenvolverá entre o 13 e o 23 de xullo unha nova campaña arqueolóxica no xacemento de Ceada das Chás-Castelo de Lobarzán, situado entre os concellos ourensáns de Oímbra e Monterrei. A intervención estará centrada nun asentamento prehistórico datado entre os milenios IV e III antes de Cristo, un período clave para comprender a consolidación das primeiras comunidades campesiñas no noroeste peninsular.
Os traballos serán dirixidos polo Grupo de Estudos de Arqueoloxía, Antigüidade e Territorio (GEAAT) da UVigo e procuran avanzar no coñecemento da ocupación humana no val do Alto Támega, un territorio transfronteirizo que conserva evidencias relevantes para estudar a relación entre os grupos humanos, a paisaxe e os espazos con valor simbólico durante a Prehistoria recente.
A campaña non parte de cero. Nas actuacións anteriores realizáronse prospeccións xeofísicas con magnetómetro e unha cata arqueolóxica, que permitiron localizar distintas anomalías interpretadas polos investigadores como posibles estruturas de orixe humana. A intervención prevista para este mes de xullo terá como unha das súas prioridades comprobar a natureza desas evidencias, delimitar mellor a súa organización espacial e achegar datos sobre a funcionalidade do asentamento.
O interese de Ceada das Chás-Castelo de Lobarzán vai máis alá da posible existencia de estruturas vinculadas ao hábitat ou á organización interna do espazo. O enclave destaca tamén pola presenza de pintura rupestre esquemática, un elemento que permite estudar de maneira conxunta a ocupación do territorio e as prácticas simbólicas das comunidades prehistóricas. Esta combinación converte o xacemento nun punto de especial interese para analizar como aqueles grupos construíron a súa relación coa contorna, cos lugares de residencia e cos espazos dotados de significado ritual ou identitario.
A dirección arqueolóxica dos traballos corresponderá a Lucía Rodríguez, doutora pola Universidade de Vigo e investigadora na Universidad de Alcalá, cuxa tese se centrou precisamente na prehistoria deste territorio e nas dinámicas de ocupación da paisaxe. A dirección científica estará coordinada por Diego Herrero, coa participación dun equipo multidisciplinar integrado por especialistas das áreas de Prehistoria, Xeografía Física e Historia Medieval da UVigo, entre eles Beatriz Comendador, Eduardo Méndez, Mikel Díaz, Miguel Ángel Álvarez e Víctor Rodríguez Muñiz.
O proxecto conta con financiamento da convocatoria de axudas aos grupos de investigación do campus de Ourense Inou 2026, resultado do convenio anual entre a Universidade de Vigo e a Deputación de Ourense, ademais do apoio institucional do Concello de Monterrei. A intervención insírese nunha liña de traballo continuada sobre as sociedades da Prehistoria recente no Alto Támega, coa intención de consolidar este ámbito como unha referencia para o estudo das primeiras comunidades agrarias do noroeste peninsular.
A campaña terá tamén unha dimensión formativa. Alumnado de grao e de mestrado da Universidade de Vigo incorporarase aos traballos de campo, o que permitirá combinar investigación científica e aprendizaxe práctica nun xacemento activo. Ademais, os responsables prevén desenvolver nos próximos meses actividades de divulgación, propostas pedagóxicas e visitas guiadas para achegar á cidadanía os resultados e o valor patrimonial do enclave.
