Unha cabana gravada na pedra e novos petróglifos amplían o mapa arqueolóxico de Adai
A parroquia de Santa María Madalena de Adai, en Lugo, volve converterse este mes de setembro nun dos focos da investigación arqueolóxica sobre a Prehistoria galega. A cuarta campaña de escavacións desenvolvida na zona está centrando os traballos en dous abrigos e nun conxunto de manifestacións rupestres entre as que destaca un petróglifo que representa o fondo dunha cabana duns 40 metros cadrados e que, segundo o equipo investigador, non conta con paralelos coñecidos en Europa.
A intervención dá continuidade ás investigacións realizadas entre 2023 e 2025 no Corro dos Mouros e amplía agora o ámbito de estudo dentro dos terreos da Asociación da Comunidade de Montes M.V.M.C. Vecinos de Adai. Os traballos comezaron o pasado 31 de agosto e prolongaranse ata o 18 de setembro, cun programa que combina escavación arqueolóxica, prospección, catalogación de novos elementos e técnicas non invasivas para coñecer mellor o que permanece baixo terra.
Un dos puntos nos que se está intervindo é Pena Travesa, un abrigo no que se localiza un petróglifo formado por complexos deseños de cazoletas na parte superior da rocha. A investigación deste espazo permitirá estudar non só os propios gravados, senón tamén a súa relación co territorio e con outros elementos arqueolóxicos identificados nas inmediacións.
Porén, unha das pezas que centra a atención da campaña é o gravado que reproduce a planta ou fondo dunha cabana de aproximadamente 40 metros cadrados. A directora dos traballos, a profesora da Universidade de Santiago de Compostela e investigadora do CISPAC Pilar Prieto, destaca o carácter excepcional desta representación e sinala que o seu estudo “permitirá completar o coñecemento dunha paisaxe sagrada”.
A presenza conxunta de estruturas funerarias, gravados rupestres e espazos de abrigo ofrece aos investigadores a posibilidade de analizar Adai como un territorio no que diferentes puntos da paisaxe puideron ter funcións sociais, simbólicas ou rituais durante a Prehistoria. O obxectivo das intervencións non pasa, polo tanto, unicamente por documentar elementos illados, senón por comprender como se relacionaban entre si e que papel podían desempeñar dentro da organización do territorio das comunidades que habitaron a zona.
A campaña está permitindo ademais ampliar de maneira significativa o inventario arqueolóxico coñecido na parroquia. Durante os traballos catalogáronse seis mámoas e outros dous petróglifos ata agora non rexistrados, uns achados que reforzan a presenza de manifestacións funerarias e rupestres nunha área que xa viña sendo estudada durante as campañas anteriores.
As mámoas constitúen unha das formas máis características da arquitectura funeraria da Prehistoria recente galega e forman parte dunha paisaxe arqueolóxica que pode ofrecer información sobre a ocupación e utilización continuada do territorio durante amplos períodos. A súa documentación, xunto coa dos novos petróglifos, servirá para establecer relacións espaciais entre os diferentes xacementos e preparar novas actuacións científicas.
A investigación desta campaña non rematará coa finalización das escavacións o 18 de setembro. Para finais de mes está prevista unha prospección xeofísica, unha técnica que permite detectar anomalías no subsolo sen necesidade de abrir novas sondaxes. A intención do equipo é localizar posibles restos de estruturas arqueolóxicas enterradas e obter información que permita seleccionar con maior precisión os lugares nos que desenvolver futuras intervencións.
Os resultados desa prospección poderán determinar, deste xeito, os seguintes pasos da investigación en Adai. O cruzamento dos datos procedentes das escavacións, os petróglifos, as mámoas e a análise xeofísica permitirá construír unha visión máis ampla dunha zona na que as sucesivas campañas están revelando unha elevada concentración e diversidade de evidencias arqueolóxicas.
Unha visita aberta aos xacementos
O público poderá coñecer directamente parte dos resultados da campaña antes da súa conclusión. O próximo 17 de setembro ás 17.00 horas celebrarase unha visita guiada de acceso libre polos xacementos escavados de Penas do Caldeiro, na que se explicarán tanto os traballos realizados como os principais elementos arqueolóxicos identificados.
A actividade permitirá observar sobre o terreo os espazos nos que está traballando o equipo e coñecer o contexto no que apareceron os petróglifos e outras estruturas documentadas. A divulgación forma así parte dunha campaña que busca combinar o avance da investigación científica coa difusión do patrimonio arqueolóxico entre a veciñanza e o público interesado.
Os traballos están financiados polo proxecto ‘RODAS – Yacimientos funerario-rituales singulares del Final de la Edad del Bronce a la Edad de Hierro en el Noroeste Ibérico’, integrado no Plan Nacional de Proyectos de Generación de Conocimiento 2024 da Axencia Estatal de Investigación, dependente do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades.
