Así imaxina a IA 900 anos de transformación da Catedral de Santiago en menos dun minuto
Unha viaxe de máis de 900 anos pola historia da Catedral de Santiago condensada en menos dun minuto. Esa é a proposta dun vídeo difundido a través de Instagram que emprega intelixencia artificial para recrear visualmente a transformación do templo compostelán e da súa contorna urbana entre 1100 e 2026.
A peza adopta a forma dun time lapse histórico, aínda que realiza o percorrido en sentido inverso. Parte da imaxe contemporánea do conxunto monumental e vai retrocedendo no tempo, modificando progresivamente a arquitectura da Catedral, os edificios próximos, as rúas e os espazos que a rodean ata chegar ás primeiras grandes etapas de construción do templo medieval.
O resultado permite observar, nunha sucesión acelerada de imaxes xeradas dixitalmente, como desaparecen e aparecen construcións, cambian as fachadas e se transforma o tecido urbano a medida que o vídeo se interna na Compostela de séculos anteriores. O punto de chegada sitúase arredor do ano 1100, nas primeiras décadas do gran proxecto románico da Catedral.
Con todo, os propios responsables da creación advirten de que as imaxes non deben interpretarse como unha reconstrución histórica ou arqueolóxica precisa. “Este vídeo é unha recreación artística realizada con Intelixencia Artificial. Non pretende mostrar de forma exacta como era Santiago de Compostela en cada momento histórico”, explican na publicación.
Ver esta publicación en Instagram
Referencias históricas, pero tamén interpretación
Para elaborar as diferentes fases representadas no vídeo utilizáronse referencias históricas e arquitectónicas, mais a recreación incorpora tamén unha importante parte de interpretación, especialmente cando se afasta dos elementos monumentais dos que existe maior documentación.
Así, aspectos como as rúas, as vivendas, as prazas, as murallas ou outras construcións da cidade non pretenden reproducir necesariamente a súa configuración real nun ano concreto. Son elementos xerados para construír unha imaxe visualmente coherente de como podería ter sido a Compostela de cada período.
A propia publicación insiste nesta diferenza entre divulgación visual e reconstrución científica: o propósito “non é crear unha reconstrución arqueolóxica exacta”, senón aproveitar as posibilidades da IA para imaxinar visualmente a evolución dun conxunto arquitectónico ao longo de varios séculos.
Esta cautela resulta especialmente relevante nunha cidade como Santiago, cuxa configuración medieval foi resultado dun proceso prolongado e complexo. Unha recreación xerada mediante IA pode ofrecer unha aproximación visual ao pasado, pero non substitúe os datos proporcionados pola arqueoloxía, as fontes documentais, a historia da arte ou os estudos arquitectónicos.
O percorrido proposto polo vídeo parte dun período clave para a historia compostelá. A construción da actual Catedral románica de Santiago comezou no último terzo do século XI, sobre os edificios anteriores vinculados ao culto ao Apóstolo, e continuou durante as décadas seguintes.
O templo que chegou ata a actualidade, porén, é resultado de sucesivas intervencións, ampliacións e transformacións desenvolvidas ao longo de séculos. A estrutura medieval foi incorporando elementos de diferentes períodos, ao tempo que tamén cambiaba profundamente a cidade construída ao seu redor.
Un dos exemplos máis visibles desa evolución é a propia fachada occidental. Detrás da monumental imaxe barroca que hoxe preside a praza do Obradoiro permanece o Pórtico da Gloria, obra medieval vinculada ao Mestre Mateo e a un dos momentos fundamentais da culminación arquitectónica e escultórica da Catedral.
As transformacións posteriores modificaron de maneira importante a percepción exterior do edificio. A Compostela medieval que se foi formando arredor do santuario tampouco permaneceu inmóbil: rúas, espazos públicos, edificios relixiosos e civís e accesos á cidade cambiaron de aspecto e función co paso do tempo.
É precisamente esa acumulación de épocas a que o vídeo trata de condensar mediante intelixencia artificial. Fronte á contemplación da Catedral como unha arquitectura aparentemente estática, a recreación presenta o monumento como resultado dun proceso histórico continuado, ligado tamén ás transformacións da propia cidade.
A intelixencia artificial como ferramenta para imaxinar o pasado
A publicación sitúase dentro dunha tendencia crecente de utilización das ferramentas de intelixencia artificial xerativa para representar edificios, cidades e paisaxes históricas. Estas tecnoloxías permiten producir transicións visuais entre diferentes épocas e xerar escenarios para os que non existen fotografías ou rexistros gráficos completos.
Ao mesmo tempo, este tipo de contidos presenta unha cuestión fundamental á hora de achegarse á historia: diferenciar entre aquilo que está documentado e aquilo que foi recreado ou directamente imaxinado polo sistema.
Neste caso, a advertencia acompaña expresamente o vídeo. As referencias históricas serven como punto de partida, pero unha parte considerable da Compostela que aparece nas diferentes etapas é interpretativa. A peza debe entenderse, polo tanto, como un exercicio visual de divulgación e recreación artística, e non como unha representación documental do aspecto exacto da cidade desde o século XII ata a actualidade.
