fbpx
Representaci贸n dunha figura con b谩culo episcolpal no Mosteiro de Moraime / Elixio Vieites

Os escravos do bispo Rosendo

Tempo de lectura: 4 min.

Sobre a fundaci贸n do mosteiro altomedieval de Almerezo (San Vicenzo da Gra帽a. Ponteceso) 谩 vista do documento do ano 867 atribu铆do ao Bispo Rosendo I. (II)

Falabamos fai unhas semanas en historiadegalicia.gal dun documento do ano 867 sobre a fundaci贸n do Mosteiro de Almerezo na parroquia da Gra帽a, concello de Ponteceso. Este enumera os bens que ser铆an doados para a creaci贸n dunha comunidade relixiosa por parte do segundo bispo da sede Mindoniense Rosendo I, que sucede a Savarico, o fuxido de Dumio pola invasi贸n musulm谩 e ao que Afonso III o Magno lle ceder铆a unhas terras en 鈥淢undunieto鈥, na costa de Lugo para fundar unha nova s茅, entre os anos 864 e 867. Alg煤n autor consultado dubida da existencia de Savarico I e apunta a Rosendo I como o seu primeiro bispo, e hai tam茅n variedade de opini贸ns sobre os retocados no s茅culo XII en certos documentos para atribu铆r dominio eclesi谩stico sobre as propiedade de terras e outras posesi贸ns. Da autenticidade deste documento de RosendoI, lemos no traballo 鈥淭oponimia e microtoponimia da 谩rea de entre Ponteceso e Laxe. Aportaz贸ns sobre nomes de lugar de orixe cultural mon谩stico: O Mosteiro de Almerezo鈥 :
鈥淓ste documento (07/05 /867) 茅 posto en d煤bida e polo tanto posto por falsificaci贸n para fins de outorgaz贸ns territoriais de determinadas dioceses, parr贸quias e arciprest谩degos, por historiadores como M.C. D铆az e D铆az, A. Garc铆a Pi帽eiro, e sobretodo por Isla Frez. Case sen d煤bida que o 茅, pero non quita por iso de ser rico en informaci贸n do tempo que pretende abranguer, eis o duro terreo da investigaci贸n medieval鈥.

Viaxe 谩 Idade Media. Testemu帽a cun xoglar / DocuHistory

Viaxe 谩 Idade Media. Testemu帽a cun xoglar / DocuHistory

Pois a iso intentaremos ir, sobre todo a tenza e doaz贸n de escravos.

A Rosendo ter铆alle correspondido este lugar pola herdanza do que fora, segundo el, un seu t铆o Gasisnio. Lemos na doaz贸n .鈥 Porque es mui notorio a todos, que Gasisnio, mi t铆o, goz贸 del dicho lugar de Almerezo….鈥 .

Sobre a tenza dos chamados escravos por parte das clases con domino sobre os territorios, poder铆ase afirmar que eran as persoas que se doaban ou transfer铆an como parte da terra onde estaban instalados, e que ser铆a o discorrer no tempo das inercias continuistas das relaci贸ns dos servos coa aristocracia altomedieval e o seu modo de producir, de posu铆r e de convivir.

No documento do s茅culo VII 鈥淩egula Communis鈥, no seu cap铆tulo IX, temos m谩is informaci贸ns de ata onde chegaban estas relaci贸ns, cando describe entre as actividades caritativas asociadas 谩 figura episcopal est谩 a nomeada 鈥渙nde se redimen os cativos鈥, inde redimuntur captivi.

Esta actividade 鈥渃aritativa鈥 fora regulada no Dereito Romano do imperio as铆 como despois nos reinos xerm谩nicos que o substitu铆ron. Os autores que investigan sobre a posesi贸n da terra na Gallaecia despois da invasi贸n xerm谩nica, din que ademais de supor violencia, esta viu a interromper formas de vida que ata aquel tempo formaban parte do coti谩n e que supuxo o abandono das 鈥渧illae鈥, espazos que ser铆an aproveitados pasado o tempo, pero con estruturas sociais novas, formadas polas clases dominante que seguir铆an a ser unha reducida aristocracia, membros da igrexa e os campesi帽os e servos. Estes 煤ltimos con multitude de raz贸ns que os forzaban para ser servos como ser铆a a mencionada redenci贸n de d茅bedas e a que haber铆a que sumar a tendencia de aquelas comunidades alde谩s que buscar铆an protecci贸n, intentando resistir e organiz谩ndose coma mosteiros, firmando pactos de convivencia e xuramentos de estabilidade. Todo isto producido nunha 茅poca de transformaci贸n e modificaci贸n social na que se incluir铆an os fen贸menos de estabilizaci贸n da explotaci贸n agr铆cola, a cristianizaci贸n e a creaci贸n de monarqu铆as, estas 煤ltimas verdadeiros motores da estratificaci贸n social dos primeiros s茅culos da Idade media Galega e que dar铆a paso a feudalizaci贸n plena pasado o tempo.

Este tipo de documentos lexitimar铆a a posesi贸n de bens e persoas, nunha verdadeira loita por fornecerse de man de obra para o traballo de terras e pago de rendas e ao que poucos poboadores poder铆an apartarse. Ainda que hab铆a campesi帽os libres e formaran outro tipo de comunidades, estes argallados subterfuxios po帽er铆an a o servizo das comunidades relixiosas a tutela de servos que, de non ser as铆 entrar铆an a formar parte da acumulaci贸n de propiedades doutros arist贸cratas locais que desposuir铆an aos anteriores propietarios, ou sexa ti帽an marcado o seu destino que se alongar铆an por moitos s茅culos en adiante.

Canzorro en Almerezo / Elixio Vieites

Canzorro en Almerezo / Elixio Vieites

Ten o bispo Rosendo un 鈥渪esto de humanidade鈥 cara a eles no documento de Almerezo e facendo gala de caridade, e ao mellor por salvaci贸n da s煤a alma, avisa : 鈥…Determino tambi茅n y mdo. que mis esclavos y esclavas, assi aquellos que ia por herencia de mi padre, y por las particiones con mis hermanos me han tocado, como tambi茅m aquellos que me pertenecen por la suceci贸n de mi Madre, assi como ya tengo institu铆do por otro scripto, el que sean libres, de la misma lo ratifico por este testamento y que esten devajo del patrocinio de mis hermanos. Igualmente determino que si alguno dellos los oprimiera violentamente y sin causa puedan apartarse que aquel que injustamente los maltratare, y pasarse a los que los tratare bien , y le sirvan….鈥

 

Bibliograf铆a
O documento no Bolet铆n n潞 23 da RAG . Autor C茅sar Vaamondes Lores. 1909

http://academia.gal/boletins#paxinas.do?id=1979&d-447263-p=1

El territorio en la historia de Galicia. Organizaci贸n y control. Siglos I-XXI
Edici贸n a Cargo de Gerardo Menaut e Ermelinda Portela. Varios Autores. USC Editora
Acad茅mica. 2015

聽Justo Beramendi : Historia m铆nima de Galicia. . Turner Publicaciones. 2016

Enrique Cal Pardo. Episcopologio Mindoniense : Cuadernos de Estudios Gallegos, CSIC. Anexo XXVIII. Ano 2003

Xos茅-Carlos R铆os, Macarena R铆os : Toponimia e microtoponimia da 谩rea entre Ponteceso e Laxe. Aportaci贸ns sobre nomes de lugar de orixe cultural mon谩stica: O mosteiro de Almerezo.聽 Estudios Mindonienses n潞 27 , ano 2011

http://patrimoniogalego.net/index.php/87738/2016/07/igrexa-de-san-vicenzo-da-grana/

Escrito por

Divulgador

Pode que che interese...