fbpx
Inicio das escavaci贸ns na necr贸pole de Medeiros ( Monterrei) / Uvigo

Que se atopou na necr贸pole xerm谩nica de Medeiros (Monterrei)?

Tempo de lectura: 6 min.

O Grupo de Estudos de Arqueolox铆a, Antig眉idade e Territorio rematou as escavaci贸ns na necr贸pole de Medeiros e descubriu un cemiterio exclusivamente medieval marcado pola orde e o aproveitamento do espazo. Durante as sondaxes realizadas descubr铆ronse oito tumbas de diferente tipolox铆a de entre o s茅culo VI e VII.

Despois de d煤as semanas de intensa actividade, este xoves o Grupo de Estudos de Arqueolox铆a, Antig眉idade e Territorio GEAAT da Universidade de Vigo rematou o traballo de campo das escavaci贸ns arqueol贸xicas levadas a cabo na necr贸pole de Medeiros, no concello ourens谩 de Monterrei. Cos xacementos atopados xa de novo soterrados para a s煤a salvagarda e cos sartegos e laudas recuperados nos anos 70 xa dispostos para a s煤a musealizaci贸n, os responsables da intervenci贸n fan un balance moi positivo dos traballos realizados.

Segundo informa o Duvi, as escavaci贸ns sacaron 谩 luz oito novas tumbas de diferente tipolox铆a que permiten debuxar unha necr贸pole de car谩cter exclusivamente medieval, de aproximadamente o s茅culo VI ou VII, que foi ocupada de xeito moi ordenado por varias xeraci贸ns de habitantes ata o esgotamento do espazo circundante 谩 ermida de San Salvador das Rozas onde se ubica. 脕 espera de poder co帽ecer a s煤a dataci贸n exacta a trav茅s de probas de carbono 14, os arque贸logos salientan a importancia dos traballos realizados para p贸r luz sobre unha etapa especialmente escura da historia de Galicia, a transici贸n entre a Antig眉idade e o Medievo.

A intervenci贸n arqueol贸xica, que se enmarca nun convenio de colaboraci贸n entre a Universidade de Vigo e o Concello de Monterrei, foi realizada por un equipo de oito persoas; Ferm铆n P茅rez, director cient铆fico do proxecto; Patricia Valle, arque贸loga directora da intervenci贸n; Marti帽o Xos茅 V谩zquez e Bego帽a Garrido, arque贸logos da empresa Xeitura; Carolina S谩nchez, conservadora e restauradora; Adolfo Fern谩ndez, especialista ceram贸logo, e os graduados da Facultade de Historia do campus de Ourense Mart铆n Rivas, Mar铆a de los 脕ngeles Coello e H茅ctor Espino, contando ademais con persoal de apoio achegado polo Concello de Monterrei. Desde o pasado 10 de xu帽o e ata este xoves, eles e elas foron os encargados de realizar os traballos previstos de documentaci贸n fotogram茅trica dos sartegos e laudas que hab铆a expostos nos lugar, de facer as escavaci贸n de sondaxes valorativas no adro da igrexa e de realizar actividades de difusi贸n e dinamizaci贸n cultural.

Sarc贸fagos xerm谩nicos atopados en Medeiros ( Monterrei) / Uvigo

Sarc贸fagos xerm谩nicos atopados en Medeiros ( Monterrei) / Uvigo

Varias tumbas atopadas

A escavaci贸n arqueol贸xica consistiu finalmente na realizaci贸n de d煤as sondaxes valorativas no adro sur da igrexa, unha ao seu car贸n mesmo e outra a un metro de distancia. 鈥淓staban previstas catro sondaxes pero decidimos facer d煤as, ampliando d煤as veces unha delas, 谩 vista dos resultados das primeiras catas鈥, apunta a directora da intervenci贸n. Na sondaxe realizada ao car贸n da ermida, explica Patricia Valle, atop谩ronse catro tumbas e outra posible tumba.

A primeira delas tr谩tase dunha tumba de laxas de pedra, con tapa e formada concretamente por catro pedras; a segunda 茅 outra tumba de laxas de pedras e a terceira e cuarta son d煤as tumbas de pedras incadas, cos laterais formados por d煤as ou tres pedras, unha delas infantil e outra de tama帽o medio con tapa, que probablemente debeu pertencer a un neno ou adolescente. Todas elas apareceron cubertas e recheas de terra, excepto a do neno-adolescente, que estaba baleira e con auga debido 谩s caracter铆sticas do terreo. Nesta sondaxe tam茅n atoparon outra posible tumba e un anaco da s煤a posible tapa.

Na segunda das sondaxes, a un metro de distancia da igrexa, atop谩ronse as outras tres tumbas. A primeira delas de pedras incadas e completa salvo a tapa. Da segunda, tam茅n de pedras incadas, s贸 se identificou o principio dela a s煤a fosa, xa que a zona escavada non permitiu vela en toda a s煤a dimensi贸n. A terceira localizada 茅 unha fosa con d煤as pedras no fondo, que ser铆an 鈥渁 cama鈥 sobre a que descansar铆a o defunto. Nesta segunda sondaxe atoparon marcas que indican que desta zona puideron sa铆r os sarc贸fagos e laudas descubertos nos anos 70 durante unha reforma na igrexa e que se conservan no lugar.

As escavaci贸ns sorprend茅ronnos, tanto polo n煤mero e diversidade de tumbas atopadas como polo ben que est谩n colocadas. En contra do que soe ser habitual nas necr贸poles, todas elas estaban perfectamente situadas unha ao car贸n doutras, cuns 20 cent铆metros de distancia e sen estar montadas unha sobre outras, aproveitando ao m谩ximo o espazo, con orientaci贸n este-oeste, coa cabeceira ao este e os p茅s ao oeste鈥, comenta a arque贸loga, que est谩 a realizar a s煤a tese de doutoramento sobre as necr贸poles galegas. Durante as sondaxes, engade, descartouse que puidese haber tumbas colocadas antes ou despois da ocupaci贸n medieval, descartando calquera posible orixe castrexa ou romana da necr贸pole. 鈥淣on hai tumbas m谩is antigas nin m谩is recentes. Hai un 煤nico nivel de ocupaci贸n e nun corto espazo de tempo鈥, recalca. Por 煤ltimo, salientan os responsables do proxecto, durante as escavaci贸ns descubriron pouco material cer谩mico e nunha das tumbas atoparon carbono, que se intentar谩 someter 谩 proba de carbono 14 para ter unha dataci贸n m谩is exacta do xacemento. Todas as estrutura descubertas foron rexistradas para a elaboraci贸n de planos e imaxes tridimensionais, cubertas con xeot茅xtil e reenterradas coas terras procedentes da propia escavaci贸n ata recuperar o nivel orixinario do terreo.

Conservaci贸n dos sarc贸fagos

A segunda parte da intervenci贸n consistiu no estudo, rexistro e documentaci贸n das pezas arqueol贸xicas que xa estaban almacenadas no lugar e descubertas nos anos 70: cinco sartegos monol铆ticos, nove laudas decoradas, catro fragmentos de tampas lisas e outros catro fragmentos de fustes gran铆ticos. Os labores de conservaci贸n-restauraci贸n consistiron na limpeza das pezas, a consolidaci贸n de superficies onde foi necesario e no pegado de pezas fragmentadas mediante pernos met谩licos e resinas sint茅ticas. Tam茅n se procedeu ao seu rexistro minucioso e exhaustivo mediante fotogrametr铆a 3D para obter imaxes tridimensionais ultraprecisas.

Sarc贸fago suevo atopado nas escavaci贸ns de Medeiros / Duvi

Sarc贸fago suevo atopado nas escavaci贸ns de Medeiros / Duvi

鈥淔oi un traballo arduo, xa que o estado de conservaci贸n en xeral das pezas era peor do que pensabamos e polo seu tama帽o, xa que houbo que mover sartegos de ata 600 quilos鈥, explica a directora das escavaci贸ns. Rematada a intervenci贸n, as pezas foron trasladados 谩 caseta tellada constru铆da na banda norte da igrexa para unha custodia axeitada e a futura exhibici贸n dos mesmos, elabor谩ndose no marco deste proxecto a s煤a musealizaci贸n. Xa no laboratorio procederase ao estudo convencional das pezas (tipolox铆a, motivos decorativos, ep铆grafes e material de soporte) na procura de co帽ecer a s煤a cronolox铆a, significado simb贸lico, talleres de produci贸n, etc.). A limpeza e rexistro das pezas, adianta a arque贸loga, permitiu ver aspectos como que ao darlle a volta a algunhas laudas atoparon que te帽en o mesmo oco que o sepulcro, para dar espazo ao cadaleito, e que algunhas tapas son reutilizaci贸ns de pedras doutros espazos, como soleiras.

Rematada a intervenci贸n de campo, o traballo do Grupo de Estudos de Arqueolox铆a, Antig眉idade e Territorio GEAAT continuar谩 no laboratorio co estudo dos materiais recollidos, coa an谩lise e a interpretaci贸n da informaci贸n obtida, coa elaboraci贸n dos materiais tridimensionais e coa redacci贸n de informes e memorias da intervenci贸n. Tam茅n se levar谩 a cabo o proxecto de musealizaci贸n da caseta onde quedan ubicados os sarc贸fagos e as lousas. Estas actividade prolongaranse ata maio de 2017 aproximadamente.

Campa帽a aberta 谩 sociedade

Complementariamente 谩 realizaci贸n do proxecto lev谩ronse a cabo actividades de difusi贸n e dinamizaci贸n cultural. Coa pol铆tica de 鈥渁berto por obras鈥, durante a intervenci贸n de campo diariamente os veci帽os interesados acheg谩ronse a ver a evoluci贸n das obras. Para eles realizouse tam茅n unha visita guiada espec铆fica na que m谩is de medio centenar de persoas se achegaron para co帽ecer de man dos responsables da intervenci贸n os traballos realizados. 鈥淓ste contacto cos veci帽os foi moi produtivo. N贸s cont谩moslle o que fixemos pero eles tam茅n nos deron moita informaci贸n valiosa. Veu xente que estivo nas escavaci贸ns dos anos 70 e que nos deron moitos datos dos traballos realizados daquela.

Tam茅n nos explicaron como era o lugar antes da reforma de ent贸n, acheg谩ndonos informaci贸n de interese para ter en conta a distribuci贸n da necr贸pole鈥, explica Patricia Valle. Por 煤ltimo, dentro destas actividades de divulgaci贸n realizaron CEIP de Medeiros un taller de iniciaci贸n 谩 arqueolox铆a, na que os rapaces e rapazas primeiro traballaron na aula como 鈥渁ut茅nticos arque贸logos鈥, realizando as s煤as propias catas coa metodolox铆a pertinente, e posteriormente visitaron as escavaci贸ns da necr贸pole. 鈥淧ara eles foi unha actividade diferente pero tam茅n para n贸s, xa que nos permitiu ver a arqueolox铆a a trav茅s dos seus ollos鈥, apuntan os responsables do proxecto.

Pode que che interese...