fbpx
O militar Jos茅 Mar铆a de Borb贸n, que asasinou a s煤a muller

Cando a filla dun labrego galego que chegou a princesa soubo dos crimes do seu sogro Borb贸n

Tempo de lectura: 7 min.

Retomamos a historia do entronque de certa p贸la da familia real espa帽ola dos Borb贸n con aqueloutra humilde familia rural de Cuntis, da que xa demos conta en Historia de Galicia聽鈥揺 a xeito de pre谩mbulo deste cap铆tulo鈥 coas nupcias dos sogros de Mar铆a das Dores Campos Guerra, a saber: Mar铆a Luisa de Rich y Carbajo e Jos茅 Mar铆a Enrique Alberto de Borb贸n y de la Torre. Ela 鈥搎ue 茅 filla do Tenente Coronel Narciso de Rich y Mart铆nez e Estrella Carbajo y G贸mez de Ter谩n鈥 e el 鈥搎ue o 茅 do Xeneral de Divisi贸n Francisco de Paula de Borb贸n y Castellv铆 (que fora deputado a cortes por Barcelona) e de Mar铆a Lu铆sa de la Torre Bassav茅鈥 contraen matrimonio no ano 1909. En El 脕lbum Ibero-americano, na s煤a edici贸n do 30 de xu帽o, rec贸llese este feito e ind铆case que a cerimonia relixiosa ten lugar nos Xer贸nimos de Madrid. A parella, de seguro, baixa pola mesma escalinata que en 1905 se constr煤e ex profeso para a voda de Afonso XIII e a escocesa Victoria Eugenia de Battenberg (que acontece o 31 de maio de 1906). Reproducimos, ao p茅 da letra, a nova de prensa que sobre o matrimonio Borb贸n-Rich trae a devandita publicaci贸n:

鈥淪e ha verificado en el templo de San Jer贸nimo el Real el matrimonio de la bella se帽orita Mar铆a Luisa de Rich con el ilustre oficial del regimiento del Rey D. Jos茅 Mar铆a de Borb贸n, tan conocido en los c铆rculos de la Corte. Apadrinaron a los contrayentes la elegante se帽ora de Rich, madre de la novia, y D. Francisco M. de Borb贸n, hermano del novio, y fueron testigos los Sres. Narciso Rich, Alberto de Borb贸n, Gonz谩lez Conde, Oltra y el Marqu茅s de Villamantilla de Paredes. La ceremonia religiosa se verific贸 en familia鈥.

Sinatura de Jos茅 Mar铆a Enrique Alberto de Borb贸n
y de la Torre

Dezasete anos m谩is tarde e un d铆a antes

Pasado o tempo, o futuro c贸nxuxe daquela filla dun labrego de Cuntis, Mar铆a das Dores Campos Guerra 鈥揂lberto Jos茅 de Borb贸n y Rich鈥 padece un tr谩xico e doloros铆simo drama familiar, cando a铆nda 茅 un cativo de nove anos. Daquela o fogar est谩 instalado no n煤mero 4 da r煤a madrile帽a de Andr茅s Mellado, concretamente, no segundo esquerda do inmoble. O seu pai, Jos茅 Mar铆a de Borb贸n, curm谩n segundo de Afonso XIII, conta con 42 anos de idade e, no exercicio das armas, goza do rango de Tenente Coronel de Infanter铆a, afecto 谩 aviaci贸n. A nai de Alberto, Mar铆a Luisa, a铆nda non ten cumpridos os 36.

Jos茅 Mar铆a de Borb贸n y de
la Torre / http://geneall.net

D铆as antes do fat铆dico suceso, Jos茅 Mar铆a comenta cos seus compa帽eiros que ten a intenci贸n de abandonar o ex茅rcito e, as铆 mesmo, botarse ao mar e coller rumbo cara a Illa de Cuba, onde nacera a s煤a nai a mediados do s茅culo pasado. Por iso 鈥揹isque鈥 est谩 a tramitar con urxencia o pasaporte.

Un d铆a na r煤a Andr茅s Mellado

O almanaque indica que xa 茅 5 de febreiro de 1926, tempo no que a铆nda recende a p贸lvora que deixara tras de si Primo de Rivera no Desastre de Annual, naquela 脕frica ferida que tantos recordos e medallas lle dera a Jos茅 Mar铆a de Borb贸n.

O reloxo anuncia as 15:30 e a nai e os dous fillos cativos xa est谩n prontos para rematar o xantar. Beatriz, ten seis anos e 脕lvaro catro. Segundo aseguran algunhas cr贸nicas (outras sinalan que a familia est谩 toda reunida), fican ausentes: Jos茅 Luis de 15 anos (pois 茅 cadete de Infanter铆a na Academia Militar de Toledo); Carlos Lu铆s e Alberto Jos茅, de 10 e 9 anos, respectivamente, que residen nun internado; e Beatriz, de 8 anos, que vive cuns parentes. Tam茅n falta Fernando, pero esta crianza xa morrera en 1914 con tan s贸 oito meses de idade.

Todo asemella un d铆a coma outro calquera, e o persoal de servizo tam茅n est谩 na casa, entre eles as 鈥渟erventes鈥: Trinidad Garc铆a e Ramona Rivas. O pai de familia, axudante daquela do Xeneral Zabalza, e procedente como de costume do aeroporto de Cuatro Vientos entra con moitos aires no fogar 谩 hora sinalada 鈥搒egundo recolle o xornal galego La Zarpa. Al铆 atopa a familia rematando de xantar, e este motivo 鈥鈥渄e no haberlo esperado para comer鈥濃 propicia unha violenta discusi贸n no matrimonio. O Borb贸n avisa ao servizo para que se recolla cos cativos e, entrementres, vai coa s煤a muller cara ao cuarto de ba帽o. Al铆 contin煤a a discusi贸n, acalorada. Mais esta non 茅 excepcional, pois verbo do que trae o ABC deses d铆as, Mar铆a Luisa padece 鈥済randes y continuos disgustos鈥, raz贸n pola que se atopa 鈥渆nfermiza, delgad铆sima y con 谩nimo muy entristecido鈥. Quizais para buscar unha sa铆da no labirinto de infortunios e dar conta da situaci贸n que vive e padece, visita 鈥渃on frecuencia a sus parientes y a la familia de su marido, escuchando de todos los labios palabras que se traduc铆an en consejos de resignaci贸n y paciencia鈥, pois o tenente coronel mudara a s煤a conduta hab铆a alg煤n tempo, 鈥渕ostr谩ndose violento en sus relaciones familiares鈥.

脕rbore familiar de Mar铆a das Dores Campos Guerra e
Alberto Jos茅 Luis Borb贸n y Rich / H茅itor Picallo

Continuando coa narraci贸n dos feitos, e segundo nos trae o xornal obreirista La Libertad (de Madrid), logo reproducido por Antonio Maestre en 2013, 鈥淢ar铆a Luisa sali贸 al pasillo con el prop贸sito de ganar la puerta que comunica con la escalera鈥. O Borb贸n desenfunda a pistola e un par de proxect铆s (das catro, tres ou d煤as balas que lle dispara polas costas, dependendo do xornal que consultemos) alcanza 谩 asustada muller.

O balbordo que ocasiona, evidentemente, atrae e altera non s贸 aos inquilinos da vivenda, sen贸n tam茅n a diversos veci帽os dos edificios pr贸ximos, ao porteiro e a varios transe煤ntes. Baixo ordes do Borb贸n, unha das mulleres de servizo corre a avisar a un m茅dico e, de a铆 a pouco, entra 鈥渦na pareja de guardias, a la que el agresor entreg贸 la pistola con la que hab铆a disparado鈥. Apresurados acoden os pais da v铆tima e o seu irm谩n, Narciso de Rich y Carbajo, e tam茅n o doutor Alfonso, da Casa de Socorro de Chamber铆, que nada m谩is reco帽ecer a v铆tima comproba que xa falecera 鈥揷omo nos trae El Correo Gallego, de Ferrol鈥 鈥渟in recibir los auxilios de la Religi贸n ni los de la Ciencia鈥.

Xu铆zo e silencio…

O xu铆z militar de garda ordena que Jos茅 Mar铆a de Borb贸n sexa levado 谩 prisi贸n militar e 鈥搒egundo La Zarpa鈥 鈥渜ued贸 incomunicado鈥. Polo ano 1927 l茅vase con certa dilixencia o proceso, e inc贸ase a causa contra o tenente por parricidio. Esta in铆ciase no Xulgado de Instruci贸n da Capitan铆a Xeneral da Primeira Rexi贸n, praza de Madrid; mais o 30 de agosto de 1931 prod煤cese inhibici贸n a favor da xurisdici贸n ordinaria (en base aos Decretos de Lei do 11 de maio e 2 de xu帽o de 1931). Nese instante o sumario deriva cara a Audiencia Provincial madrile帽a para ser resolto, mais debemos facer fincap茅 nun asunto de capital importancia para entender en amplitude o acontecido. Ao expediente 鈥搎ue se conserva no Archivo Hist贸rico Nacional, na documentaci贸n da Sala do Criminal da Audiencia Provincial鈥 煤neselle un informe psiqui谩trico que asina 鈥搒en lle tremelicar o pulso鈥 o doutor Antonio Vallejo-N谩jera Lob贸n, daquela profesor na Academia de Sanidade Militar.

Francisco de Paula de Borb贸n y de la Torre,
consorte da IV Duquesa de Sevilla

C贸mpre informar que este reputado m茅dico, simpatizante do nazismo, foi quen de afirmar (e publicar) sen vergonza e pudor que os republicanos 鈥揺 m谩is concretamente os marxistas鈥 gozaban dunha manifesta inferioridade mental. Sen reprimir a s煤a misoxinia e gab谩ndose da s煤a fobia 谩s concepci贸ns de esquerda, opina que nas mulleres republicanas hai certos indicadores que coinciden cos nenos e os animais… Pois este 茅 o 鈥減ersonaxe鈥 (reputado catedr谩tico e futuro franquista) que emite un informe que favorece en alto grao ao parricida. Que conste que o mesmo d铆a do crime un irm谩n do asasino se pon en contacto coa prensa e, ademais de alardear das virtudes da falecida s煤a cu帽ada, atrib煤e a traxedia a un 鈥渆xtrav铆o mental del teniente coronel Borb贸n, que hace alg煤n tiempo daba muestras, por sus rarezas y genialidades, de hallarse perturbado鈥.

Na Rep煤blica… e despois

As铆 e todo, pasou o tempo, discorre o silencio e ao asasino non lle acontece nada, ren de ren. S贸 lle fixeron compa帽a as reixas durante unha breve estad铆a nos anos da Rep煤blica, detido 鈥搒egundo as nosas pescudas鈥 e trasladado ao c谩rcere de Porlier por ser este militar 鈥減ariente del ex-rey detenido por sospechar fuera enemigo del r茅gimen鈥. Segundo el mesmo fai constar no xu铆zo, celebrado en xu帽o de 1937, fora arrestado 鈥渆n su domicilio el d铆a vientisiete de Agosto 煤ltimo, por unas milicias comunistas de la Calle de San Bernardo, los cuales le juzgaron y le dejaron en libertad, y que en esta c谩rcel de Porlier lo juzg贸 un tribunal el d铆a diez y seis de Noviembre 煤ltimo, y otro el d铆a seis de Enero, y ambos le dijeron que quedaba en libertad鈥. Abertas as cancelas do presido, durante a Rep煤blica o parricida vive coa s煤a cruz (e se cadra tam茅n calvario), na compa帽a dunha muller de servizo no n煤mero 63 da 鈥淐alle de Diego de Le贸n鈥; logo 鈥揳 corpo de rei鈥 estomb谩llase nun palacete do Paseo de Rosales, con porteiro e nove criados. Ah!, e tam茅n convive cos seus fillos, entre eles o inquedo e revolucionario Alberto. Os nenos, axi帽a mozos, orfos de cari帽o materno, pasean polos corredores cunha bandada de interrogantes no max铆n, mentres albiscan entre as sombras as derrotadas admiraci贸ns…

Absolto polos tribunais republicanos verbo das sospeitas pol铆ticas que ti帽an del, Jos茅 Mar铆a de Borb贸n contin煤a a s煤a vida at茅 os 78 anos. E velaqu铆 esta dolorosa historia 鈥搎ue non completa鈥 do sogro daquela nena labrega de Cuntis que un d铆a so帽ou con ser princesa… e quizais 鈥揹ende os ollos dun republicano tam茅n descendente de labregas e canteiros鈥 dalg煤n xeito as铆 o foi.

http://karrapucho2.blogspot.com.es/

Escrito por

Investigador, escritor e ilustrador. Autor do blog https://karrapucho2.blogspot.com.es/

Pode que che interese...