fbpx
Nenos nos anos 20 do s茅culo pasado

Como eran os nenos de hai un s茅culo

Tempo de lectura: 3 min.
Como era 聽infancia, a mocidade e a educaci贸n entre 1915 e 1936?. A esa pregunta tentou responder a investigadora Ux铆a Bola帽o Amigo analizando diversas cabeceiras da prensa galega e madrile帽a desa 茅poca. As铆, mentres a prensa emitida no territorio galego olla cara Madrid no cami帽o cara a modernizaci贸n e o progreso, a de difusi贸n estatal torna a s煤a mirada cara as elites burguesas e aristocr谩ticas de Par铆s e Londres; e a prensa galega da emigraci贸n proxecta a apertura cara unha Galicia con conciencia de si propia.
A partir do estudo desenvolvido concl煤e a doutora Ux铆a Bola帽o que as revistas analizadas pretenden transmitir 鈥渕ediante as representaci贸ns que proxectan, un modelo de infancia, de primeira adolescencia e da s煤a educaci贸n consoante cos ideais dominantes entre a clase hexem贸nica burguesa, tentando cumprir un labor de reproduci贸n social baixo modelos identitarios que trasladan noci贸ns de x茅nero, clase social e de identidade nacional鈥.
O traballo pon en valor o labor dos medios de comunicaci贸n na construci贸n do imaxinario colectivo da sociedade de comezos do s茅culo XX, neste caso tomando en consideraci贸n o contexto xeogr谩fico de emisi贸n e identificando os anhelos e desexos de parte da poboaci贸n para coa s煤a descendencia. Segundo informa a USC, Ux铆a Bola帽o baseou o seu estudo na an谩lise de variados textos e imaxes 鈥渘un conxunto significativo e relevante de revistas culturais e prensa gr谩fica galega, publicada tanto na Galiza territorial como na 鈥榦utra Galiza鈥 presente en Am茅rica debido ao amplo fen贸meno migratorio, as铆 como madrile帽a entre 1915 e 1936鈥.
A investigadora escolle os medios de comunicaci贸n obxecto de estudo conforme criterios de significaci贸n e relevancia. Entre eles, at贸panse C茅ltiga (Bos Aires), Eco de Galicia (A Habana), Marineda (A Coru帽a), Vida Gallega (Vigo), La Esfera (Madrid) e Blanco y Negro (Madrid). Esta mostra permite 鈥渙bservar, co帽ecer, valorar e comparar as representaci贸ns constru铆das e difundidas polos sectores burgueses 鈥揷on diversas manifestaci贸ns ideol贸xicas- que tanto nos contextos galegos como naqueles outros madrile帽os, educaban a s煤a descendencia, achegando un mellor co帽ecemento e comprensi贸n da vida social e dos horizontes desexados por parte deste segmentos sociais鈥.

Nenos xogando a fusilar republicanos durante a Guerra Civil / Agust铆 Centelles

As distintas visi贸ns

Entre os puntos de vista identificados nos medios de comunicaci贸n 鈥減revalecen olladas que, con matices, representan a infancia ou a primeira adolescencia dende unha perspectiva que denominamos 鈥榯radicional e antropol贸xica-relixiosa鈥欌 se ben, como especifica a doutora Bola帽o 鈥渟on m煤ltiples as diferenzas existentes entre as diversas revistas, tam茅n condicionadas polos respectivos contextos socioculturais nos que se desenvolven鈥. Pon como exemplo os casos de La Esfera, publicaci贸n na que sobresaen as miradas con corte naturalista, e C茅ltiga, onde prevalecer铆an as noci贸ns vinculadas ao modelo 鈥榮ociol贸xico-pol铆tico鈥.
Polo que respecta ao papel da prensa galega da emigraci贸n a investigadora consid茅raa 鈥渃have na sedimentaci贸n de tendencias ideol贸xicas, movemento pol铆ticos e culturais considerados hoxe cruciais no proceso de dinamizaci贸n do territorio galego e da lexitimaci贸n da idea de Galiza como proxecto colectivo鈥. Nesta li帽a de argumentaci贸n, 鈥溍 precisamente en C茅ltiga, onde aparece reiteradamente a idea da infancia como 鈥榮emente do porvir galego鈥 sendo, polo tanto, sobre todo nos nenos, nenas e adolescentes en quen se depositan as esperanzas dos cambios socio-pol铆ticos que garantan un futuro mellor鈥.

Ux铆a Bola帽o, investigadora e autora da tese doutoral

Por outra banda, a prensa madrile帽a examinada prox茅ctase tomando como referente os principios da burgues铆a e da aristocracia das capitais europeas e 鈥渘as escasas ocasi贸ns nas que alude a Galiza, exhibe unha representaci贸n que se re-apropia de elementos diferenciais para estereotipalos鈥. Tam茅n alude Ux铆a Bola帽o 谩 posta en escena dunha 鈥渞epresentaci贸n identitaria que conxuga a铆nda os t贸picos de x茅nero e de clase social e que tam茅n pode evidenciarse nos medios da Galiza territorial鈥.

“Distinci贸n social”
En todo caso, as mensaxes ligadas 谩 idea de 鈥渄istinci贸n social鈥, atravesadas 谩 s煤a vez polos 鈥渋deais c铆vico-burgueses de urbanidade e de consumo son com煤ns a todos os medios avaliados, se ben o seu despunte 茅 maior na prensa madrile帽a e na galega territorial鈥, engade a investigadora. 鈥淚gualmente todas as revistas reproducen moi marcadamente os trazos de x茅nero propios da sociedade patriarcal na que se insiren鈥.
Este traballo de doutoramento obtivo a m谩xima cualificaci贸n de sobresaliente cum laude e dirix铆rono o profesor da USC Ant贸n Costa Rico e a profesora da Universidade de Alcal谩, Mar铆a del Mar del Pozo. O tribunal encargado da s煤a avaliaci贸n conform谩rono a profesora da Universidade das Illes Balears Francisca Comas Rub铆, o profesor da Universidade de Macerata (Italia) Juri Meda e o profesor da USC Eugenio Otero Urtaza.

Pode que che interese...