fbpx
Integrantes de Capit谩n Gosende diante do petr贸glifo das Abeleiras / Carlos Solla

Descuberto un gran tesouro rupestre en Cerdedo; o conxunto das Abeleiras

Tempo de lectura: 4 min.

Aproveitando unha roza recente, os exploradores de Capit谩n Gosende investimos a xornada do domingo 9 de setembro en percorrer as lombas das Abeleiras, predios estremeiros das aldeas de Lourido e Bidu铆do (parroquia de Cerdedo).

Nas Abeleiras, a matogueira levou un bo desbaste, por茅n, a vexetaci贸n desbravada volveu coller pulo. Botamos en falla as abrairas (Corylus avellana), no entanto, o toxo gate帽o defendeu con pugas e dentes o seu territorio; ben o saben as nosas pernas.

O sol da tardi帽a permitiu que Alicia Garrido e Mar G贸mez, integrantes do colectivo, atopasen unha in茅dita estaci贸n de arte rupestre, incrementando o n煤mero das nosas descubertas en Cerdedo. Feita a suma, o antigo concello conta na actualidade con 43 gravados rupestres. O libro 鈥O legado dos homes pequenos. Gravados rupestres de Cerdedo鈥, editado en 2017, daba conta de 41 petr贸glifos. A parroquia de Cerdedo acada a cifra de 22 insculturas, avantaxando a Pedre (8), Figueiroa (7), Quireza (4) e Tomonde (2). 脕 luz dos datos, xa se inventariaron m谩is gravados na parroquia de Cerdedo ca nas outras sete parroquias xuntas.

O petr贸glifo descuberto, bautizado co nome de 鈥petr贸glifo das Abeleiras鈥 (X: 549.089; Y: 4.707.954 – alt. 462 m), ocupa unha laxa de granito (gran groso) aflorada na lomba sur dun outarelo. Superficie vis铆bel da laxe: 5鈥50 m x 4鈥60 m aprox. (m谩is de 25 m2). A lastra incl铆nase levemente cara ao oeste e, cara ao sur, presenta signos evidentes de extracci贸n. As cu帽as e os pistoletes tam茅n deron boa conta da rocha que coroa o cimeiro (a uns 8 m de distancia). As marcas destas ferramentas son vis铆beis noutras emerxencias da contorna. O lugar foi empregado no antigo como canteira.

“As cagallas”

Ad谩ptandose 谩s irregularidades do panel, un (ou unha) labrante de hai 4.500 anos deixou para a posteridade unha mensaxe cifrada en agrupamentos-ali帽amentos de covi帽as. En ton xocoso, n贸s sempre amentamos o afanoso 鈥渕estre cazoleteiro鈥. Tam茅n en broma, dada a nosa querenza polas 鈥fossettes鈥, conform谩monos co argumento seguinte: 鈥渪a que en Campo Lameiro abundan os cervos e os cabalos, nalgures e non moi lonxe ti帽amos que bater coas cagallas鈥.

Recuperada a compostura, tornemos 谩 descrici贸n do ach谩dego. O conxunto presenta unha concentraci贸n central de covi帽as (22), inclu铆ndose neste grupo as m谩is grandes e fondas. A concavidade meirande acada os 11 cm de di谩metro e os 5 cm de profundidade. A covi帽a m谩is pequena ten 4 cm de di谩metro e 0鈥5 cm de profundidade. Unha parella de covi帽as 煤nese a trav茅s dunha canle.

Arrodeando o grupo central, rexistramos outros tres agrupamentos de covi帽as (5, 5 e 3 elementos) e 3 covi帽as illadas. En total, o numero de concavidades ascende a 38.

Petr贸glifo das Abeleiras / Capit谩n Gosende

O petr贸glifo das Abeleiras local铆zase, en li帽a recta, a uns 160 m cara ao leste do r铆o das Cervas; a uns 550 m cara ao sudoeste da aldea de Lourido; a uns 930 m cara ao norte da aldea de Bidu铆do e a uns 530 m cara ao leste da aldea de Limeres, sita na outra banda do r铆o. As铆 mesmo, o gravado das Abeleiras sit煤ase a uns 300 m, en li帽a recta e cara ao noroeste, do petr贸glifo das Bra帽as; a uns 750 m cara ao noroeste dos petr贸glifos do Outeiro Aciveiro; a uns 750 m cara ao leste dos petr贸glifos I e Ib de Monte de Baixo, a 1 km cara ao norte do petr贸glifo do Outeiro de Riba e a 1鈥5 km cara ao norte do petr贸glifo da Cerqueira.

Contextualizaci贸n

Naquel contexto xeogr谩fico (monte Costoa), o aspecto das covi帽as das Abeleiras (di谩metro, fondura e luimento) lembra a feitura das atopadas en Outeiro Aciveiro (Bidu铆do), Outeiro de Riba (Bidu铆do), A Cerqueira (Bidu铆do) e Monte de Baixo I e Ib (Limeres). F贸ra daquel contexto, te帽en semellanza coas do petr贸glifo do monte de Laxoso (Quireza) e coas do petr贸glifo do Revolt贸n (Pereira-Forcarei). Na zona, os conxuntos de covi帽as presentes na Laxa do Almanaque, Outeiro da Bichoca e As Bra帽as son de menor di谩metro e profundidade. 聽

Co petr贸glifo das Abeleiras, o colectivo Capit谩n Gosende acada a cifra de 52 achados no eido da arte rupestre en Terra de Montes. Tras unha d茅cada de traballo en prol da catalogaci贸n e valorizaci贸n dos petr贸glifos de Cerdedo, as autoridades s贸 se dignaron sinalizar, tarde e mal, os petr贸glifos do monte de Pedre (o panel 鈥渋nformativo鈥 da Romaxe-Filloeiras tirouno o vento ao pouco de ser colocado). Os toxos e as silveiras cobren, ou est谩n a piques de cubrir, as 43 estaci贸ns petrogl铆ficas. Neste tempo non houbo vontade de acondicionarlles acceso ning煤n. De non mudar a actitude desidiosa dos mandatarios locais, en breve, o traballo publicado polo colectivo Capit谩n Gosende ser谩 a 煤nica testemu帽a da existencia dos petr贸glifos cerdedenses. A铆nda as铆, 鈥O legado dos homes pequenos鈥 figura na listaxe de libros prohibidos para a biblioteca p煤blica local. Teimuda sarta de desprop贸sitos. Teimudo labor de silenciamento.

Xa que falamos de ocultaci贸n, no 鈥Diccionario de las ciencias ocultas鈥 de Helmut Oosterhuis, lemos unha aca铆da definici贸n de 鈥渆speranza鈥, virtude da que, a pesar de todo, facemos gala: 鈥淪egura confianza de lograr una cosa y de que la verdad ha de prevalecer contra el error, la justicia contra la iniquidad y el bien contra el mal鈥. Que chova que vente… 聽聽

Escrito por

Profesor, investigador e etn贸logo

Pode que che interese...