fbpx
Combinaci贸n de p铆as naturais e gravados rupestres no Pousadoiro II / Capit谩n Gosende

Descuberto un santuario rupestre en Cerdedo

Tempo de lectura: 5 min.

A tropa do Capit谩n Gosende atopou聽no monte de Cu铆帽a, en Quireza (Cerdedo) a uns 540 m de altitude con outro sitio arqueol贸xico. Tan s贸 a聽primeira impresi贸n abastou para cualificalo como un dos m谩is importantes do territorio cerdedense.

Os novos achados e a consulta topon铆mica efectuada na aldea aconsellan mudar a denominaci贸n rexistral das descubertas. A partir de agora, empregaremos 鈥O Pousadoiro鈥 para a s煤a identificaci贸n, xa que este 茅 o chamadeiro polo que se聽co帽ece a porci贸n de monte m谩is achegada ao casal e que se estende ao leste dunha valgada seca. Denom铆nanse Os Caveiri帽os, os predios monteses situados a po帽ente聽da dita valgada. Tanto Os Caveiri帽os coma O Pousadoiro, mesmo a propia Cu铆帽a, son colados da vertente sueste da Conla (768 m de altitude).

No Pousadoiro, a monta帽a fai relanzo. Naquela penechaira, cami帽antes, cargadores e xugadas deti帽an o avance e recuperaban o alento. N贸s fixemos o
propio. Hai 4.500 anos, os antigos poboadores de Cu铆帽a escolleron aquel planalto para erixir acaso un santuario, acaso un observatorio astron贸mico, talvez ambas cousas. Insufl谩ndonos novos azos, quixo o destino que f贸semos n贸s os agraciados co seu descubrimento.

Outros achados

Daquela, a escasos 300 m ao noroeste do petr贸glifo do Pousadoiro I (antiga denominaci贸n: Os Caveiri帽os), sit煤ase o santuario rupestre do Pousadoiro II. O sitio arqueol贸xico caracter铆zase pola presenza dun bolouro gran铆tico diminu铆do por extracci贸n (coordenadas.- X: 543.951; Y: 4.711.143). Polo lado noroeste, o pelouro 茅rguese 120 cm do nivel do chan; polo sueste, a altura acada os 4 m. A lonxitude do penedo atinx铆a, orixinalmente, uns 7 metros, acadando tam茅n uns 6 m de largura.

Como dixemos, foi obxecto de corta, apreci谩ndose a desaparici贸n dun fragmento de 4,5 m de largo, 6 m de longo e 2,15 m de alto (茅 dicir, uns 58 m 3 de material p茅treo). No anterior artigo xa sinalabamos que boa parte da pedra empregada nas casas, pendellos, h贸rreos e valados de Cu铆帽a se baixou do Pousadoiro. As marcas de corte nas laxas son abundant铆simas.

Membros de Capit谩n Gosende a car贸n do petr贸glifo do Pousadoiro II

P铆as e c铆rculos

Na parte superior do penedo (na actualidade: 4,5 m x 2,1 m), os axentes erosivos obraron a talla de trece bac铆as de cabida disimilar. Cinco p铆as forman un conxunto independente, en forma de trevo, comunicadas por canles de desaugadoiro. Neste conxunto, d煤as p铆as pos煤en unhas dimensi贸ns superiores ao resto e presentan fondo plano. Outras cinco p铆as forman un conxunto independente e graduado, comunicadas entre si por unha canle de desaugadoiro que verte no chan. O tallado natural compl茅tase con outras d煤as p铆as conectadas por canle de desaugadoiro e unha terceira, illada.
No fondo plano das d煤as p铆as de maior tama帽o o ser humano prehist贸rico tallou senllos agrupamentos de covi帽as. Nunha delas (70 cm de di谩metro),
contamos media ducia de covi帽as. Na outra (50 cm de di谩metro), contamos 3 covi帽as. Nestes agrupamentos, a covi帽a meirande mide 9 cm de di谩metro e a m谩is pequena, 4 cm.

No espazo que bordea as p铆as meirandes, advertimos a existencia de tres gravados moi desgastados. Un deles componse de catro c铆rculos conc茅ntricos,
covi帽a central e raio; combinaci贸n de elementos circulares que acada os 47 cm de di谩metro. O segundo gravado f贸rmano tres covi帽as arrodeadas por trazos curvil铆neos. Un risco curvil铆neo semella por en comunicaci贸n os devanditos elementos. O terceiro gravado componse dun agrupamento de cinco covi帽as.

Outro panel

A uns seis metros cara ao norte do penedo, descubrimos un segundo panel inscult贸rico (coordenadas.- X: 543.954; Y: 4.711.152), tam茅n moi luido. O tallador prehist贸rico empregou a parte superior dunha laxa gran铆tica (4 m x 1,80 m de superficie vis铆bel) para tallar dous c铆rculos conc茅ntricos con covi帽a central e d煤as covi帽as illadas. O di谩metro das combinaci贸ns circulares acada os 20 cm. C铆rculos e covi帽as semellan asociarse a unha greta de trazo sinuoso que atravesa o panel lonxitudinalmente.

A uns seis metros cara ao sudoeste do penedo, descubrimos un terceiro panel (coordenadas.- X: 543.943; Y: 4.711.138). A superficie vis铆bel do soporte gran铆tico supera os 8 m 2 . Neste caso, a inscultura componse de 5 c铆rculos conc茅ntricos con covi帽a central. A figura acada os 84 cm de di谩metro. A covi帽a central ten 9 cm de di谩metro. Apegadas ao gravado e en sentido lonxitudinal, al铆帽anse sete marcas de corte, evidencias dun labor de extracci贸n interrompido. Unha das entallas abriuse a 6 cm da figura. A leve pendente do soporte ori茅ntase cara ao leste. Os seis metros de laxa que afastan o terceiro panel do panel principal desapareceron por extracci贸n.

Terceiro panel do Pousadoiro (Quireza, Cerdedo) / Capit谩n Gosende

Dende o lombeiro do Pousadoiro cont茅mplase unha bel铆sima panor谩mica da derrega oriental da comarca de Montes. Con d铆a claro, a vista dexerga na distancia a inconfund铆bel silueta do monte Coco. M谩is perto, o cordal do Seixo. A铆nda m谩is, tras o val de Quireza, 茅rguense os cumes ben co帽ecidos do Coto Laceiras (petr贸glifos), de Pedrouzos (t煤mulos), do Campo dos Cans-Outeiro do Corvos (t煤mulos), de Castrodiz (castro-petr贸glifos), da Lomba e Daquelcabo, das Corvas-Pernide (petr贸glifos)… Dende aquel punto, cara ao sur, xa en Cotobade, sobrancea a picota do Caveiro.

Visi贸n nocturna

C贸mpre unha visita nocturna aos petr贸glifos do Pousadoiro. Estamos certos de que a luz indirecta das lanternas potenciar谩 ou far谩 reaparecer os elementos m谩is esva铆dos. As铆 e todo, o emprego intensivo do lugar como canteira debeu provocar estragos irrepar谩beis na arte rupestre daquela chaeira. Os frecuentes incendios forestais aceleraron o proceso de lu铆do. Probabelmente, por unhas circunstancias ou por outras, os gravados localizados no sitio arqueol贸xico do Pousadoiro (Cu铆帽a-Quireza) son apenas unha pequena mostra dos que se insculpiron orixinalmente.

O Pousadoiro II 茅 unha das estaci贸ns petrogl铆ficas m谩is salient谩beis de Cerdedo. Os 84 cm de di谩metro das combinaci贸ns circulares do terceiro panel (5 c铆rculos conc茅ntricos e covi帽a central) fan deste petr贸glifo o cuarto en atenci贸n ao tama帽o. Lembremos que as combinaci贸ns circulares de Laxa das Filloeiras I (5 c铆rculos conc茅ntricos e covi帽as centrais) acadan os 164 cm de di谩metro; a figura 1 da Laxa da Romaxe II (8 c铆rculos conc茅ntricos e covi帽as centrais) acada os 112 cm e a figura 2 (7 c铆rculos conc茅ntricos e covi帽as centrais), os 106 cm de di谩metro. Laxa das Filloeiras I e Laxa da Romaxe II son, ambas as d煤as, estaci贸ns petrogl铆ficas localizadas na parroquia de Pedre e foron descubertas polos exploradores de Capit谩n Gosende en 2012 e 2015, respectivamente.

Botemos contas. O n煤mero de gravados rupestres inventariados en Cerdedo ascende a d铆a de hoxe a 54. O n煤mero de petr贸glifos descubertos por Capit谩n Gosende en Cerdedo ascende a 43. O n煤mero de insculturas descubertas na comarca de Montes acada a cifra de 74.

Escrito por

Profesor, investigador e etn贸logo

Pode que che interese...