fbpx
Illas C铆es / campingcies.es

3.000 anos de evoluci贸n das Illas C铆es

Tempo de lectura: 4 min.

3.000 anos de evoluci贸n das Illas C铆es

Hai 4.500 anos, o nivel do mar na r铆a de Vigo era sensiblemente inferior ao actual e nas illas C铆es a铆nda non exist铆a o que hoxe se co帽ece como a Lagoa dos Nenos, un dos ecosistemas m谩is valorados do arquip茅lago, declarado Parque Nacional.

Un estudo multidisciplinar posto en marcha polo grupo An谩lise de Concas Sedimentarias da Universidade de Vigo (grupo Basan), coa colaboraci贸n de cient铆ficos e historiadores doutros equipos da universidade viguesa, de Santiago de Compostela, Le贸n e da canadense Victoria obtiveron resultados que lles permitiron comprender que durante os 煤ltimos 3.000 anos a avaliaci贸n da conca emerxida situada entre as illas de Faro e Monteagudo “foi bastante m谩is complexa do que se cr铆a ata agora鈥, explica Castor Mu帽oz Sobrino, integrante do grupo Basan.

Segundo informa a propia Universidade de Vigo, o estudo, recentemente finalizado e xa publicado en medios cient铆ficos, demostra que, a diferenza do que se pensaba ata agora, a Lagoa dos Nenos 茅 un sistema de orixe relativamente recente, ef茅mero e ameazado de forma case permanente pola combinaci贸n dos cambios clim谩ticos, as variaci贸ns do nivel do mar e a acci贸n humana. 鈥淣o seu lugar hab铆a unha lagoa costeira de auga doce, con abundante vexetaci贸n acu谩tica flotante e unha orla de canaveiras, amieiros, abeleiras e salgueiros鈥, explica o investigador, que fai tam茅n fincap茅 en que unha franxa de dunas costeiras separaba a lagoa da praia e do mar.

Vista das Illas C铆es / Susana Costas

Vista das Illas C铆es / Susana Costas

Os investigadores val茅ronse de estudos previos que explican a din谩mica dos principais ecosistemas das illas durante un per铆odo comprendido entre 7.000 e 3.700 anos, e tam茅n as orixes da actual lagoa. 鈥淒esde hai menos de 3.700 anos a subida progresiva do nivel do mar foi cambiando o tipo de materiais que se foron depositando na conca situada entre as d煤as illas e, ao ir ascendendo o nivel da praia, o sistema de dunas tam茅n se foi retirando cara ao interior鈥, explica Mu帽oz Sobrino.

Cambios na illa

Os antigos sedimentos da lagoa quedaron cubertos nalg煤n momento por areas grosas e fragmentos de cunchas que, co paso dos s茅culos, foron removidos polo vento, a marea e os temporais. 鈥淟oxicamente, as conclusi贸ns que se poden sacar a partir do estudo destes de materiais son m谩is difusas: poden servir para que nos fagamos unha idea da evoluci贸n xeral da lagoa, pero non nos aclaran moitos detalles acerca da s煤a historia m谩is recente鈥, engade o investigadore.
Tendo en conta estes antecedentes, o grupo vigu茅s puxo en marcha un estudo multidisciplinar, cuxos resultados permitiron confirmar que durante s茅culos, e antes de que se acabase de formar a actual lagoa, en ese espazo coexistiron ecosistemas de dunas, marismas costeiras e zonas h煤midas de augas salobres e doces. Durante as fases m谩is fr铆as, co nivel do mar m谩is baixo e con menor intensidade de tormentas, os sistemas de dunas expand铆ronse ata desconectar as lagoas costeiras do mar.

鈥淓n concreto, agora podemos precisar que houbo ecosistemas costeiros de auga doce activos, polo menos, ata a 茅poca en que Col贸n viaxou a Am茅rica, a finais de s茅culo XV鈥, subli帽a Mu帽oz Sobrino.

Segundo demostran tam茅n no estudo, financiado polo Ministerio de Educaci贸n e Ciencia e a Xunta de Galicia, a combinaci贸n de certas condici贸ns (per铆odos m谩is c谩lidos ou tormentosos) provocou a apertura de canais de desaugadoiro e a maior achega de materiais de orixe continental cara ao mar afectou 谩s condici贸ns tr贸ficas das augas que rodean o arquip茅lago.

Os cient铆ficos determinaron que isto ocorreu durante a primeira metade do s茅culo XX, pero tam茅n durante o per铆odo C谩lido Romano, en torno ao cambio de Era. 鈥淐on todo, o m谩is importante destes episodios parece ocorrer durante os s茅culos XIII e XIV鈥, salienta o investigador, que relaciona isto co feito de que este ser铆a o per铆odo hist贸rico de maior produci贸n agr铆cola, actividade gandeira e impacto humano rexistrado nas illas, debido ao apoxeo dos dous mosteiros situados nelas.

Praia de Rodas, nas Illas C铆es / turismo.gal

Praia de Rodas, nas Illas C铆es / turismo.gal

鈥淎 partir dese momento esas comunidades locais foron decaendo, ata que os mosteiros foron abandonados a mediados do s茅culo XVIII鈥, engade o investigador, que afirma tam茅n que en realidade, tanto as illas como a maior铆a da contorna da r铆a de Vigo xa estaban practicamente deforestadas cara ao s茅culo XVI, de modo que o aumento da erosi贸n tam茅n contribu铆u a reactivar os sistemas de areais e dunas costeiras.

Evoluci贸n complexa

鈥淓n definitiva, os novos resultados permitiron comprender que durante os 煤ltimos 3.000 anos, a evoluci贸n deste ecosistema foi bastante m谩is complexa do que se cr铆a鈥, engade Mu帽oz Sobrino, quen insiste que todo este proceso non foi 鈥渘in unidireccional nin continuo鈥 e as novas evidencias indican que ao longo de todo este tempo se sucederon varias modificaci贸ns ambientais relevantes na zona, a maior铆a producida por cambios nas condici贸ns clim谩ticas e oceanogr谩ficas, pero tam茅n influ铆das pola historia da ocupaci贸n humana nas illas e nas marxes da r铆a de Vigo.

O grupo Basan (Basin Analyses, XM-3: Universidade de Vigo) 茅 un equipo multidisciplinar constitu铆do formalmente no ano 2007, coa intenci贸n de crear unha agrupaci贸n de investigaci贸n estable, multidisciplinar, pero con obxectivos e li帽as de traballo com煤ns, capaz de promover a colaboraci贸n con outras li帽as e grupos de investigaci贸n complementarias, tanto da Universidade de Vigo, como do Sistema Universitario de Galicia e outras instituci贸ns nacionais ou estranxeiras.

A investigaci贸n, que se veu desenvolvendo por parte do grupo ao longo dos 煤ltimos anos, abarca desde o estudo integral das concas ata a caracterizaci贸n de alta resoluci贸n do recheo sedimentario das mesmas. Dirixidos pola catedr谩tica Soledad Garc铆a Gil, na actualidade forman parte do grupo unha ducia de investigadores que traballan en varias li帽as de traballo interrelacionadas, xa que no grupo conviven xe贸logos, bot谩nicos, edaf贸logos e bioqu铆micos. 鈥淧ara este traballo en concreto, cuxa IP foi a directora do grupo, empregamos datos recadados en varios proxectos que desenvolvemos dende que nos constituimos como grupo鈥, puntualiza Mu帽oz Sobrino.

Pode que che interese...