fbpx
Imaxe de Afonso IX, na que se pode ver que 茅 "Rei de Galicia e de Le贸n"

Por que os Reis de Galicia son nomeados como Reyes de Le贸n e non de Galicia?

Tempo de lectura: 4 min.

Galicia conta co seu particular Pante贸n Real como reino independente que foi. Pero nel hai reis e ra铆帽as que gobernaron tam茅n en Le贸n. Un patrimonio que moi poucos galegos co帽ecen e que se atopa nunha situaci贸n de clara invisibilidade, ademais de conter referencias hist贸ricas que determinados historiadores e partidos pol铆ticos te帽en denunciado. 鈥淧or que son denominados como reis de Le贸n e non de Galiza?鈥, preg煤ntanse.

Este pante贸n est谩 na actualidade no Museo da Catedral de Santiago de Compostela. Un lugar que, a pesar de ser dos m谩is visitados de Galicia — en 2016 visit谩rono 187.000 persoas — non conta coa debida difusi贸n e co帽ecemento. No Pante贸n Real actual est谩n os sartegos de reis e persoeiros do Reino de Galicia que foron trasladados en 1535 desde a s煤a anterior localizaci贸n na capela de Santa Catarina, a car贸n da Porta da Acibecher铆a.

En concreto, at贸panse soterrados os restos de Fernando II e Alfonso VIII, que ostentaron o t铆tulo de 鈥淩eis de Galicia e Le贸n鈥 e que reinaron entre 1157 e 1230, asi como Raimundo de Borgo帽a, Berenguela de Barcelona, Xoana de Castro, e Pedro Froilaz.

D茅cadas de abandono

As portas do Pante贸n Real abr铆ronse ao p煤blico en 2003, logo de sete d茅cadas pechado, grazas a unha campa帽a social emprendida pola Agrupaci贸n Cultural 鈥淥 Galo鈥 e que rematar铆a en 2007 coa distribuci贸n de publicaci贸ns para fomentar o seu co帽ecemento, ademais de reclamar que se inclu铆se no roteiro de visitas e se velase polo seu estado de conservaci贸n.

Por iso, e logo de que o Pante贸n Real volvera caer no esquecemento, o portavoz do grupo municipal do BNG en Santiago, Rub茅n Cela, v茅n de anunciar unha moci贸n para o seu debate no vindeiro pleno ordinario do mes de setembro para mellorar o co帽ecemento e difusi贸n deste lugar, as铆 como para corrixir erros historogr谩ficos e a ausencia da lingua galega nos paneis explicativos.

Sinalizaci贸n do Pante贸n Real na Catedral de Santiago / BNG

Reis de Le贸n…. E por que non de Galicia?

Os nacionalistas denuncian que a informaci贸n que actualmente se d谩 nos paneis informativos non se axusta 谩 realidade. 鈥淚nf贸rmase de que nese Pante贸n est谩n os sarc贸fagos dos ‘reis de Le贸n’ 鈥揷omo os define a historiograf铆a espa帽ola- a铆nda que realmente se coroaron como ‘Reis da Galiza’- segundo figura en documentaci贸n e mapas da 茅poca. Ademais ao rei Alfonso VIII num茅rano como ‘Alfonso IX’ con intenci贸n de inclu铆lo nunha ficticia n贸mina conxunta de Reis de Castela e Le贸n鈥, denuncian desde o BNG.

Por iso, critica que isto 茅 鈥渦nha mostra m谩is de como o Reino de Galiza desaparece da historiograf铆a espa帽ola por unha cuesti贸n pol铆tica鈥, a trav茅s, di, 鈥渄unha ocultaci贸n deliberada, no empe帽o por eliminar a s煤a existencia da nosa memoria colectiva鈥. E, neste punto, compara a situaci贸n do Pante贸n Real de Santiago co Pante贸n Real de San Isidoro de Le贸n, 鈥渘o que subli帽an o seu importante valor simb贸lico por estaren al铆 soterrados tantos reis de Le贸n, con apropiaci贸n exclusiva indebida, pois son tam茅n reis de Galiza鈥.

Por ese motivo, o Bloque pide que 鈥渟e recupere a dignidade deste s铆mbolo nacional galego, onde est谩n os reis aos que se debe o esplendor patrimonial de Santiago鈥 e demanda ao Concello de Santiago de Compostela, a trav茅s da Concellar铆a de Turismo e/ou da empresa municipal INCOLSA, que elabore un d铆ptico explicativo do significado hist贸rico do Pante贸n Real e que sexa posto a disposici贸n de todas os turistas.

Tam茅n reclama que se organicen visitas guiadas para os veci帽os de Santiago ao Pante贸n Real, explicativas da importancia hist贸rica do mesmo, que se realice unha publicicaci贸n cient铆fica-divulgativa sobre o lugar e que se repo帽an os nomes de 鈥淧ante贸n Real鈥 e 鈥Reis da Galiza鈥 ou “Reis de Galiza e Le贸n”en vez de 鈥淩eyes de Le贸n鈥.

Tumba de Fernando II de Galicia e Le贸n no Pante贸n Real da Catedral de Santiago / BNG

Quen est谩 soterrado no Pante贸n Real

Fernando II (1157-1188): foi rei de Galicia e Le贸n. Casou inicialmente con Urraca, filla de Afonso Enr铆quez, primeiro rei de Portugal, mais esta alianza non se consumou totalmente. Separado da princesa portuguesa por presi贸n papal, pretextando raz贸ns de consanguenidade, desatouse unha forte conflitividade nas terras de Toro帽o (Tui) e da Limia, especialmente arelantes da antiga unidade galego-portuguesa. Ativo impulsor dos centros urb谩ns, outorgou Cartas Forais que os dotaban de ampla autonom铆a frente aos se帽ores feudais. Cabe afirmar que 茅 a partir de ent贸n cando nacen todas as cidades galegas. O seu reinado est谩 no centro dunha 茅poca de grande vitalidade cultural de Galiza: contin煤a a construci贸n da Catedral (foi el quen nomeu ao Mestre Mateo a direcci贸n da finalizaci贸n das obras , en 1168) e axi帽a vai florecer a l铆rica dos Cancioneiros.

  • Afonso VIII de Galicia e Le贸n (1188-1230): Fillo de Fernando II. Ao igual que o pai casar铆a cunha princesa portuguesa, Tereixa, filla do Rei Sancho I, seguindo coa estratexia de lograr a unidade perdida pola Gallaecia hist贸rica. Novamente o Papa interveu para desfacer este matrimonio tam茅n por raz贸ns de consanguenidade. Do seu posterior casamento con Berenguela de Castela nacer铆a o futuro Fernando III, O Santo. Do matrimonio coa portuguesa fic谩banlle d煤as fillas, Sancha e Dulce, que se prev铆an como herdeiras, con apoio dun bo sector aristocr谩tico propicio 谩 aproximaci贸n a Portugal. Por茅n, acabar铆anse impo帽endo os favor谩beis a Fernando III, especialmente pola presi贸n eclesi谩stica, que nesa altura era xa rei de Castela. Afonso VIII morreu en Sarria cando 铆a cami帽o de Santiago, a cidade que m谩is amaba, a verdadeira capital dos seus reinos, ap贸s unha longa campa帽a na Transerra.

Ademais destes dous reis, repousan nese Pante贸n Real tam茅n:
Raimundo de Borgo帽a (finado en 1107), casado con Dona Urraca, conde de Galicia e pai de Alfonso Raim煤ndez, coroado por Xelm铆rez rei de Galiza na catedral de Santiago, tal e como describe a Historia Compostel谩, en 1111 e logo rei de Le贸n e Castela co nome de Afonso VII.
Berenguela de Barcelona (finada en 1149), casada con Afonso VII
Xoana de Castro (finada en 1374), irm谩 de In茅s de Castro e esposa de Pedro I
Pedro Froilaz, conde de Traba (finado en 1126)

Pode que che interese...