fbpx
Placa en homenaxe aos mortos de Nebra / Galizeando.com

12 de Outubro de 1916: 5 mortos e 31 feridos na primeira gran revolta agraria de Galicia

Tempo de lectura: 3 min.

Hai 101 anos, o 12 de outubro de 1916, e 71 anos antes de que se declarara ese d铆a como o D铆a de la Hispanidad ou D铆a de la Raza, a Garda Civil matou en Nebra (Porto do Son) a cinco veci帽os, catro mulleres e un home. Na estrada ficaron tam茅n 32 feridos, a maior铆a mulleres,por feridas de bala. Ser铆an co帽ecidos a partir de ent贸n como as 鈥渕谩rtires de Cans鈥 ou de Nebra. Foi a primeira gran represi贸n contra o movemento agrarista galego e as autoridades, logo da traxedia, obriraron aos medios e instituci贸ns a gardar un forzado silencio sobre o acontecido.

鈥溌Un padrenuestri帽o pol-os que morreron en Oseira, Nebra e Sof谩n!鈥, recoll铆a Castelao nunha ilustraci贸n do libro N贸s en 1931. E 茅 que quince anos despois do acontecido, a memoria estaba moi viva e as feridas abertas nos veci帽os segu铆an sendo moi fondas.

Todo comezou pola p茅sima xesti贸n econ贸mica da corporaci贸n sonense, xunto a un desfalco nos orzamentos. Isto provocou un reparto de arbitrios extraordinarios, o que causou unha vaga de protestas. De feito, a gran manifestaci贸n do 12 de outubro foi a 煤ltima doutras protestas e mitins contra o abusivo pago de impostos.

Ese d铆a, os manifestantes estaban dirixidos pola Liga Agraria de Nebra e a Protecci贸n Obrera de Porto do Son. Acord谩rase que foran, sobre todo, mulleres, e mesmo nenos, para que a Garda Civil non executara unha dura represi贸n contra eles, como xa fixera antes cos homes. Pero non serviu de nada. xunt谩ronse m谩is de trescentas persoas na estreita ponte do lugar de Cans para impedirlles aos axentes do fisco.

Sobre a ponte de Cans, os manifestantes comezaron a berrar en contra do tributo: 鈥渘on se paga o defis鈥. Os gardas civ铆s enviados superaban a trintena. O capit谩n xunto co tenente intentan convencer aos veci帽os de que disolvan a manifestaci贸n, pero os veci帽os n茅ganse. Tal e como recolle Xerardo D铆az Fern谩ndez, no seu libro 鈥淣ebra, historia dunha infamia鈥, un grupo de mulleres comeza a avanzar, intentando obrigar aos gardas civ铆s a recuar. Un rapaz que se achega cun pau na man recibe do tenente un golpe co sabre que o deixa tirado no chan, despertando nos manifestantes unha reacci贸n indignada.

Ponte de Cans, en Porto do Son, onde tivo lugar a matanza de Nebra en 1916 / galizeando.com

Disparan contra a xente

O capit谩n ordena unha descarga ao aire para disuadir aos manifestantes, m谩is alg煤n garda civil desacatou a orde e disparou 谩 xente. O capit谩n ordena outra descarga ao aire, e de novo m谩is gardas civ铆s disparan contra os manifestantes. Nun primeiro momento c贸ntanse m谩is de trinta ca铆dos.

Tras a desgraza acontecido, o capit谩n ordena aos seus homes a retirada e marchan cara a Portos铆n a protexer ao alcalde xa que entre os manifestantes comezan a escoitarse berros de morte para o rexedor e a Benem茅rita pola masacre cometida.

Dous m茅dicos do Son acoden 谩 ponte para curar aos feridos. Os de menos gravidade son evacuados ao Son, os m谩is graves l茅vanse 谩 praia da Aguieira para embarcalos para Noia e levalos no coche de li帽a ao hospital de Santiago de Compostela. O mesmo d铆a morreron d煤as persoas: Antonio Sobrado Luaces e Francisca Carou. O d铆a 15 morreron Ramona Su谩rez Pouso e Xenerosa Vidal, e o d铆a 28 no hospital de Santiago, falece Rosa Cad贸rniga Maneiro, que tivo un enterro multitudinario que foi unha nova mostra da indignaci贸n pola brutalidade cometida.

O ocorrido foi silenciado polas administraci贸ns nos d铆as seguintes, e os locais da Liga e de Protecci贸n Obrera foron clausurados. Sen embargo, na memoria do pobo a traxedia nunca se esqueceu. E seguiu viva de pais a fillos.

Xornada de lembranza

Precisamente, e para lembrar o acontecido, todos os anos organ铆zase un acto especial para conmemorar esta traxedia cunha serie de actividades arredor do acontecido, coa idea de que a xente co帽eza ben esta parte da historia do concello de Porto do Son e da aldea que por anos foi silenciada e mesmo deturpada.

O acto central foi este xoves 12 de outubro, cunha misa na igrexa de Santa Mar铆a de Nebra, en lembranza das v铆timas e, as 18.30 horas cunha ofrenda floral na Ponte de Cans, onde aconteceu a traxedia. Previamente, no local veci帽al de Nebra, a partir das 16:00h, tivo lugar a proxecci贸n da curtametraxe “Botellas” de Marisa Otero (gravada en Porto do Son). A seguir, 谩s 16:30h celebrouse unha charla a cargo do investigador da USC Francisco Leira.

Pode que che interese...