fbpx
Imaxe do calco dixital do Penedo do Muro 1 realizado en 2019 polo Geaat e que permite ver o petr贸glifo sobre o que se traballou nesta colaboraci贸n

Estela de guerreiros: na procura da conexi贸n entre Galicia, Iberia e Escandinavia na Idade do Bronce

Tempo de lectura: 3 min.

O conxunto de gravados rupestres de Penedo do Muro (Sand铆n, Flariz, Monterrei, Ourense) foi recentemente obxecto dunha actuaci贸n para a realizaci贸n dun rexistro dixital de alta resoluci贸n no marco dunha colaboraci贸n internacional entre o Grupo de Estudos de Arqueolox铆a, Antig眉idade e Territorio da Universidade de Vigo (Geaat) e o proxecto de investigaci贸n europeo RAW RockArt, Words and Warriors (Arte Rupestre e Interacci贸n Mar铆tima na Europa Atl谩ntica),

O traballo de documentaci贸n, autorizado pola Direcci贸n Xeral de Patrimonio da Xunta de Galicia, estivo dirixido pola arque贸loga do Geaat Beatriz Comendador Rey. O equipo de intervenci贸n que se desprazou a Ourense por parte do proxecto RAW RockArt, Words and Warriors (H盲llristningar och maritim interaktion i Atlantiska Europa, 2019-2022), financiado pola Fundaci贸n Sueca de Investigaci贸n Vetenskapsr氓det, estivo formado por Johan Ling (University of Gothenburg); Magnus Artursson (Sweedish National Historical Museum/ University of Gothenburg) e Marta D铆az-Guardamino Uribe (Durham University), responsable esta 煤ltima do traballo desenvolvido na pen铆nsula ib茅rica no marco deste proxecto. Esta colaboraci贸n, indican desde o Geaat, 茅 unha mostra do esforzo 鈥渄e internacionalizaci贸n e de amosar o rico patrimonio rupestre da comarca de Monterrei al茅n dos nosos n煤cleos acad茅micos, xa que a arte rupestre do interior transfronteirizo actualmente queda f贸ra dos itinerarios tem谩ticos rupestres europeos, como 茅 o caso do CAARP”.

A actuaci贸n realizada no conxunto arqueol贸xico ourens谩n, explica Beatriz Comendador, centrouse no petr贸glifo de Penedo do Muro 1 e no petr贸glifo de Penedo do Muro 2, a escasos 20 metros ao norte do anterior, separado por un muro tradicional de divisi贸n de fincas. No primeiro caso f铆xose un rexistro parcial e no segundo un rexistro case completo. A nova documentaci贸n realizada emprega t茅cnicas como o escaneado con l谩ser port谩til de gran precisi贸n e Reflectance Transformation Imaging (RTI) para alg煤n dos detalles. 鈥淯nha das cousas que permite estudar esta resoluci贸n tan ampla 茅 por exemplo comparar a tecnolox铆a dos diferentes tipos de sucos con que est谩n feitos os gravados na pedra, para ver se todos os gravados son da mesma 茅poca ou non, que 茅 unha cousa que non sabemos con certeza. O rexistro definitivo permitir谩 facer o estudo microtopogr谩fico da superficie da pedra鈥, comenta Beatriz Comendador.聽 Ata o de agora, as e os investigadores dispo帽铆an dun calco dixital dos gravados obtido no 2019 polo Geaat a partir dunha fotogrametr铆a que fora realizada en 2014.

Marta D铆az-Guardamino, Lara Bacelar Alves (Universidade de Coimbra, Portugal), Beatriz Comendador, Johan Ling e Mario Reis (Museo do C么a) durante a realizaci贸n dos traballos / Uvigo

Estelas de guerreiro

Un dos principais obxectivos do proxecto sueco RAW RockArt, Words and Warriors 茅 realizar un estudo comparativo sistem谩tico e detallado das estelas de guerreiro peninsulares e sitios de arte rupestre relacionados coa arte rupestre da Idade do Bronce final do sur de Escandinavia. 鈥淓xisten unha serie de paralelismos (ademais de diferenzas) relevantes entre as d煤as tradici贸ns que recibiron atenci贸n renovada recentemente, xa que se considerou a hip贸tese de posibles contactos entre a pen铆nsula ib茅rica e Escandinavia neste per铆odo. O que estar铆a por determinar 茅 se estas relaci贸ns foron directas ou indirectas鈥, sinala Beatriz Comendador. Neste contexto, engade, os estilos de manufactura da arte rupestre, ademais da iconograf铆a da arte rupestre, 鈥渢e帽en o potencial de achegar informaci贸n valiosa para explorar estas cuesti贸ns鈥.

Hai moitas estelas de guerreiro por toda a Ruta da Prata, 茅 un fen贸meno fundamentalmente do suroeste peninsular. Estas estelas son pezas que te帽en gravados na parte dianteira, que estaban chantadas e normalmente ti帽an representaci贸ns da panoplia dun guerreiro, 茅 dicir, o escudo, a lanza, a espada e 谩s veces outros elementos鈥, comenta Beatriz Comendador. Na comarca de Monterrei, engade a arque贸loga, 鈥渢emos unha estela, a da Pedralta do Castrelo do Val, que 茅 unha das estelas m谩is setentrionais que se co帽ecen, e logo hai outras polo val do T谩mega, como por exemplo as que est谩n en Castel玫es, en Chaves (Portugal) ou a de Tojais en Montalegre鈥. Estas estelas tam茅n foron de interese por parte dos membros de RAW RockArt, Words and Warriors na s煤a visita ao val do T谩mega.

Antecedentes

O traballo no conxunto arqueol贸xico de Penedo do Muro, sinala Beatriz Comendador, ten os seus antecedente inmediatos no proxecto聽Alto T谩mega: Acci贸ns na Paisaxe Patrimonial (2013)聽e posteriormente no proxecto聽(IDE-OU): Integraci贸n e Publicaci贸n de Informaci贸n Arqueohist贸rica Xeoreferenciada da Provincia de Ourense a trav茅s da Rede (2014), desenvolvidos polo Geaat da Universidade de Vigo, no marco da revisi贸n e estudo territorial dos xacementos da prehistoria recente do val do r铆o T谩mega (concellos de Laza, Castrelo do Val, Monterrei, Ver铆n e O铆mbra), no que foron integrados estes conxuntos localizados xa con anterioridade. No marco destes proxectos foi realizada unha limpeza dos gravados, coa finalidade realizar o rexistro seguindo as metodolox铆as convencionais. Xa posteriormente, no ano 2019, empregando como base o rexistro gr谩fico de 2014, o Geaat levou a cabo un calco dixital de ambos conxuntos, moi afectados polas vagas de incendios de 2013 e 2020.

Pode que che interese...