fbpx
Salinas romanas do Areal musealizadas / xunta.gal

Vigo conserva un tesouro arqueol贸xico 煤nico en todo o mundo

Tempo de lectura: 4 min.

O Centro Arqueol贸xico do Areal, bautizado como Salinae, cont茅n as salinas de evaporaci贸n solar m谩is antigas e, ademais, as 煤nicas musealizadas de todo o mundo. Un patrimonio 煤nico do que pouco se sabe e que suli帽a a importancia que a industria do mar tivo na Galicia romana.

A carne de at煤n en salgadura, o garum, o licuamen ou a muria, produtos perdidos desde a 茅poca medieval, eran moi consumidos por toda a sociedade romana, como subministradores de sal e vitaminas. Hoxe a industria da salaz贸n est谩 en decadencia e case 茅 produto gourmet. Pero en varias partes da costa galega esta industria era unha parte fundamental da econom铆a galego-romana. En Vigo, en Bueu, ou no Grove hai bos exemplos disto.

Pero 茅 a do Areal, de Vigo, a salina mellor conservada do mundo. Catalogada polos expertos como un xacemento arqueol贸xico “煤nico” pola s煤a antig眉idade, xa que est谩 datado entre os s茅culos I e III despois de Cristo, unha das s煤as caracter铆sticas singulares reside en estar incardinado no coraz贸n da cidade ol铆vica e, por tanto, de moi f谩cil acceso para todos os interesados na historia de Galicia.

Convertido en museo, o xacemento deixa en evidencia a estrutura completa dunha salina romana, xa que se distingue perfectamente desde os dep贸sitos da auga mari帽a 谩s cavidades profundas onde se acumulaba, ou as 谩reas de evaporaci贸n que eran de menor altura coa finalidade de que a auga se quentase e as zonas onde se consegu铆a a cristalizaci贸n do sal.

Ach谩dego

Recreaci贸n dunha salina romana / Salinae

Recreaci贸n dunha salina romana / Salinae

Todo comezou en xullo do 2006, cando se realizou o desmonte mec谩nico dos restos contempor谩neos. Na escavaci贸n localizouse a salina do s茅culo I. Esta infraestrutura romana est谩 composta por estanques de decantaci贸n e de cristalizaci贸n, as铆 como estruturas destinadas 谩 almacenaxe do sal. Os estanques de decantaci贸n forman espazos rectangulares de once metros de lonxitude, oito de ancho e 80 cent铆metros de altura. 脡 unha estrutura realizada con grandes pedras cravadas no chan, lixeiramente inclinadas cara ao exterior para axudar 谩 impermeabilizaci贸n das paredes.

Este importante xacemento impediu a realizaci贸n dun aparcadoiro subterr谩neo na zona, as铆 como a paralizaci贸n durante alg煤ns anos de distintas promoci贸ns inmobiliarias, algunhas das cales quedaron definitivamente descartadas a consecuencia da crise.

Este ben arqueol贸xico de Vigo, polo seu excelente estado de conservaci贸n, permite entender o funcionamento dunha instalaci贸n salinera e como os romanos produc铆an sal na superficie das cubetas.

A exposici贸n ofrece, ademais, a posibilidade de descubrir o interesante mundo do sal, a s煤a historia, alg煤ns dos sistemas empregados para a s煤a obtenci贸n e os diferentes usos que os romanos en Vigo deron a este importante produto.

Salinae forma parte, xunto ao xacemento de O Castro, o do Museo do Mar e a Vila Romana de Toralla, dun trazado arqueol贸xico moi completo polas orixes de Vigo.

Salinae from Museo do Mar on Vimeo.

A importancia da industria conserveira e do sal

As R铆as Baixas, en especial as de Vigo e Pontevedra, aglutinan nas 煤ltimas d茅cadas importantes achados de instalaci贸ns industriais romanas dedicadas 谩 obtenci贸n de sal e 谩 produci贸n de conservas de peixe para a exportaci贸n a longa distancia. As factor铆as romanas da r煤a Marqu茅s de Valladares ou da praza de Compostela, as salinas de Rosal铆a Castro, as da vila de Toralla, as铆 como as instalaci贸ns radicadas na praia do Cocho, Sobreira, Nerga ou O Canexol, na illa de Ons, ademais das do Area de Vigo reforzan o papel 鈥渟alineiro鈥 das R铆as Baixas na 茅poca romana e a s煤a vocaci贸n como produtoras de salgaduras de peixe no 谩mbito industrial, o que tam茅n marcar谩 o devir desta rexi贸n nos seguintes s茅culos.

鈥淕allaecia, unha zona afastada da 谩rea do Mare Nostrum, foi, non obstante, segundo confirman os estudos que se est谩n a realizar desde hai 20 e 30 anos, unha provincia important铆sima na explotaci贸n dos recursos do mar nos s茅culos de presenza romana鈥, explicou Dar铆o Bernal, docente e investigador da Universidad de C谩diz e director de Ramppa, Red de Excelencia Atl谩ntico-Mediterr谩nea del Patrimonio Pesquero de la Antig眉edad, que asegura que 鈥渆stes estudos permitir谩n situar Galicia no lugar que lle corresponde na econom铆a do mundo antigo鈥.

Bernal participou hai uns d铆as no workshop internacional Xeograf铆a da produci贸n pesqueiro-conserveira na antig眉idade entre o Atl谩ntico e o Mediterr谩neo, que organiza xunto ao investigador da Universidade de Vigo Adolfo Fern谩ndez e o director de Estudios para las 茅pocas antigua y medieval da Casa Vel谩zquez en Madrid, Laurent Callegarin e que reun铆u a pasada semana en Vigo e Bueu a expertas e expertos de Espa帽a, Francia, Portugal e Marrocos no estudo da econom铆a pesqueiro-conserveira na antig眉idade.

Recreaci贸n dunha salina en 茅poca romana / proyectoloreto.com

Recreaci贸n dunha salina en 茅poca romana / proyectoloreto.com

Proxecto Galtfish

O estudo dunha importante parte do patrimonio antigo nas costas galegas, como 茅 o da produci贸n pesqueiro-conserveira na antig眉idade, verase substancialmente reforzado co desenvolvemento do proxecto Galtfish, Salt and fish saltin in Ancient Gallecia. Looking for the origins of the Galician canned fish industry, liderado por Adolfo Fern谩ndez membro do grupo Geaat da Universidade de Vigo, recentemente incorporado ao Campus do Mar. Fern谩ndez destacou que as s煤a li帽a de traballo aborda un eixo de investigaci贸n ata o de agora ausente dentro do Campus do Mar: o estudo do patrimonio antigo nas costas galegas, con especial atenci贸n 谩 costa das R铆as Baixas.

O proxecto, cuxo proceso de documentaci贸n que xa est谩 finalizado e no que as prospecci贸ns comezar谩n en primavera de 2017, aborda diferentes aspectos do patrimonio arqueol贸xico no 谩mbito costeiro, que non s贸 se limitan ao estudo dos sitios produtivos, como salinas e f谩bricas de salgadura de peixe ou habitacionais, como castros, vilas ou vicus, sen贸n que tam茅n aborda os modelos produtivos antigos, a exportaci贸n dos produtos ou 谩s t茅cnicas da produci贸n de conservas de peixe en 茅poca romana.

鈥淎demais, pr茅stase especial atenci贸n ao estudio e avaliaci贸n dos riscos e ameazas que est谩n a sufrir estes xacementos, ata o punto de que unha boa parte deles at贸pase en perigo de desaparici贸n debido a fen贸menos climatol贸xicos e alg煤ns pola acci贸n humana incontrolada鈥, explicou Adolfo Fern谩ndez.

Esta li帽a de traballo, que xa existe noutros campus internacionais semellantes como CEI.MAR da Universidad de C谩diz, pon especial atenci贸n a todos aqueles xacementos dedicados 谩 explotaci贸n “industrial” dos recursos mari帽os, precedentes da actual industria pesqueira e conserveira galega.

Pode que che interese...