fbpx
Palilleira, con pano de bobin茅, dengue e mantela adornada de pedrer铆a e veludo

As palilleiras de Camari帽as e o papel crucial da muller na actividade econ贸mica e social da Costa da Morte

Tempo de lectura: 3 min.

Unha tese doutoral realizada no Consello Superior de Investigaci贸ns Cient铆ficas (CSIC) indaga no proceso de transformaci贸n da Costa da Morte e a patrimonializaci贸n da artesan铆a t茅xtil do encaixe de Camari帽as. Anal铆zanse desde as representaci贸ns hist贸rico-pol铆ticas da Costa da Morte e a s煤a xesti贸n territorial e paisax铆stica 谩s poboaci贸ns e estratexias despregadas nas econom铆as coti谩s, prestando especial atenci贸n 谩 transformaci贸n da industria encaixiera desde o s茅culo XVIII ata a actualidade.

鈥淎 tese c茅ntrase nas transformaci贸ns biopol铆ticas que tiveron lugar na Costa da Morte e que operan sobre mulleres concretas nos procesos de patrimonializaci贸n da natureza, a econom铆a e a tradici贸n que est谩n a ter lugar al铆鈥, apunta a s煤a autora Guadalupe Jim茅nez. O traballo def铆nese, fundamentalmente, por introducir a cr铆tica feminista nos estudos sobre os procesos de patrimonializaci贸n e por expor un xiro no tipo de preguntas de investigaci贸n: como se est谩n representando 谩s mulleres, quen e como est谩 a xestionar o patrimonio, como nos constr煤e como suxeitos e como se distrib煤en as obrigaci贸ns e os beneficios no 谩mbito do patrimonio.

鈥淥 m谩is interesante que se exp贸n desde o feminismo 茅 a reordenaci贸n das prioridades de investigaci贸n, para p贸r os coidados e o mantemento no centro, as铆 como unha repolitizaci贸n da cultura e do patrimonio鈥, explica esta profesora de Antropolox铆a da USC.

Unha palilleira de Camari帽as facendo un encaixe

An谩lise socioecon贸mico da Costa da Morte

Na investigaci贸n pr茅stase atenci贸n tam茅n 谩 xesti贸n da Costa da Morte desde a mercadotecnia territorial, as consecuencias sociais a longo prazo do desastre do Prestige, analiza o despoboamento e a emigraci贸n desde unha perspectiva feminista, as transformaci贸ns que supuxo o franquismo nas mulleres que fac铆an artesan铆as t茅xtiles e termino centr谩ndome nas palilleiras como un exemplo dos efectos das pol铆ticas patrimoniais e a 鈥渃ulturizaci贸n” dunha pr谩ctica que segundo Guadalupe Jim茅nez 茅, fundamentalmente, 鈥渆con贸mica鈥.

鈥淎s mulleres xogaron un papel vital na conservaci贸n, mantemento e coidado da cultura, as tradici贸ns, o popular, a vida social, a econom铆a coti谩, etc. Estes traballos foron considerados como parte das s煤as obrigaci贸ns, son doaz贸ns invisibles鈥, salienta. Con todo, repercutiron no ben doutras persoas ou da sociedade en xeral.

鈥淓stes traballos de coidado est谩n a incrementarse a medida que avanza o despoboamento, se terciariza a econom铆a, se precarizan os traballos e 谩 vez increm茅ntanse os patrimonios: cada vez hai m谩is cousas que se consideran dignas de preservarse e de investir nelas鈥, engade. Para a autora, isto produce unha sobrecarga das mulleres e, a longo prazo, exp贸n unha insostenibilidad do modelo 鈥淣esta tese o que expo帽o 茅 a necesidade de contabilizar todos estes investimentos e reclamar alg煤n tipo de retorno鈥, destaca.

Seis anos de investigaci贸n

A autora, Guadalupe Jim茅nez Esquinas, realizou a investigaci贸n durante o 煤ltimos seis anos baixo a direcci贸n de Cristina S谩nchez Carretero, cient铆fica titular do CSIC no Instituto de Ciencias do Patrimonio (Santiago de Compostela) e Vitoria Quintero Mor贸n, profesora na Universidade Pablo de Olavide (Sevilla).

A investigadora e profesora de Antropolox铆a Guadalupe Jim茅nez

A tese, que se enmarca na li帽a de investigaci贸n que desenvolve o Incipit desde hai unha d茅cada acerca dos procesos de patrimonializaci贸n, presentouse recentemente na Universidade do Pa铆s Vasco baixo o t铆tulo ‘Da paisaxe ao corpo: unha cr铆tica feminista da patrimonializaci贸n do encaixe na Costa da Morte‘ e obtivo a cualificaci贸n de sobresaliente cum laude.

Realizouse a trav茅s dun traballo de campo etnogr谩fico de longa duraci贸n, como m茅todo de investigaci贸n propio da antropolox铆a. Consta de preto de 600 p谩xinas e estrut煤rase en oito cap铆tulos, que producen un efecto zoom: Introduci贸n; Marco te贸rico. Proposta para unha cr铆tica patrimonial feminista; Biopol铆tica dunha paisaxe: a Costa da Morte; A econom铆a pol铆tica na Costa da Morte; O uso das artesan铆as como dispositivos biopol铆ticos: a gran transformaci贸n das encajeras durante o franquismo e o fraguismo; Procesos de patrimonializaci贸n do encaixe de Camari帽as, Regularizaci贸ns, transformaci贸ns e microrresistencias e Conclusi贸ns.

A autora

Guadalupe Jim茅nez Esquinas (C贸rdoba, 1984) 茅 licenciada en Antropolox铆a Social e Cultural pola universidade Complutense de Madrid, M谩ster en Igualdade de X茅nero (CSIC-UIMP) e doutora en Antropolox铆a con menci贸n internacional pola Universidade do Pa铆s Vasco. En 2010 incorporouse ao Incipit para realizar a s煤a tese doutoral cun contrato JAE-PRE do CSIC. Realizou estancias de investigaci贸n na New York University, na Universidade de Buenos Aires e no IAPH.

As s煤as li帽as de investigaci贸n versan sobre unha cr铆tica feminista aplicada ao patrimonio, estudos de x茅nero en Galicia, an谩lise dos procesos de patrimonializaci贸n e sobre a participaci贸n cidad谩 nestes procesos. Na actualidade, 茅 profesora asociada na Universidade de Santiago de Compostela, Departamento de Filosof铆a e Antropolox铆a Social da Facultade de Filosof铆a.

Pode que che interese...