fbpx
Xornadas de Literatura Hist贸rica celebradas en Ver铆n en 2018

Queres co帽ecer en vivo e en Galicia aos mellores escritores de novela hist贸rica do estado?

Tempo de lectura: 7 min.

Por Miguel Losada (Secretario SAGA)

No vindeiro mes de marzo de 2019 acontecer谩n as II Xornadas de Novela Hist贸rica da Biblioteca P煤blica Municipal de Ver铆n, Ourense e a Sociedade Antropol贸xica Galega (SAGA) ten a honra de colaborar de novo no desenvolvemento deste gran evento. Todo este ciclo de conferencias en torno 谩 Novela Hist贸rica est谩 organizado pola Biblioteca P煤blica Municipal, a Conceller铆a de Cultura do Concello de Ver铆n, a Sociedade Antropol贸xica Galega e a Asociaci贸n Escritores con la Historia.

Se nas anteriores de 2018 o Santo Graal foi o referente do programa, nesta edici贸n ser谩n os tesouros, os cami帽os cara Galicia e a turbulenta relaci贸n con Roma e o poder central os que fagan a funci贸n de artellar 贸 seu redor o discurso, en clave galega, das plumas convidadas.

Escribir 茅 constru铆r. Erguer unha realidade que xurde a partires dos materiais dispo帽ibles nalgures e do esforzo de reunilos e darlles coherencia. Logo de milleiros de anos de literatura de tradici贸n oral, a escrita permitiu ampliar a escala dos primeiros 鈥渓umes de lareira鈥 que, co tempo, mesmo chegaron a ser radioel茅ctricos, cat贸dicos; e ultimamente de plasma. Outra cousa 茅 a calidade, intenci贸n e oportunidade desta fartura contempor谩nea.

En calquera caso, o substantivo 茅 o feito de que a produci贸n e consumo de discursos 茅 algo inevitable, unha forza moi poderosa dende calquera tempo, como os feitos demostran e o 茅xito da novela certifica. No caso da Historia, non son hoxe en d铆a os manuais e o ensaio os que copan o interese por ler: Son as novelas.

Cartel das xornadas de Literatura Hist贸rica

Boa parte desa realidade creouna o mais que cabaleiro e menos que bar贸n, Sir Walter Scott, cas s煤as novelas, a partires de finais da primeira d茅cada do 1800. Estas tiveron, e te帽en, un enorme 茅xito mundial que acadou tam茅n a Espa帽a e Galicia, onde circularon traduci贸ns dende ese intre, ademais de producirse obras novas e aut贸ctonas. Entre estas Ramiro, Conde de Lucena (1823) que figura como a primeira novela hist贸rica en lingua espa帽ola e El Caballero Verde (1844) do escritor galego Benito Vicetto. Esta 煤ltima ten sido obxecto de edici贸n e comentario por parte do Dr. Fil贸logo e Historiador galego Ricardo Pol铆n.

Tanto as obras do escoc茅s como as outras -贸 x茅nero literario en realidade- xurdiron do conflito entre dous modelos de relaci贸n co poder. O Absolutismo e o Liberalismo, liberais e conservadores, Carlistas e partidarios da Ra铆帽a Isabel, sobri帽a do infante D. Carlos. Detr谩s est谩 tam茅n a tensi贸n entre o novo modelo produtivo e econ贸mico; o industrial e o capitalista, burgu茅s, fronte 贸 sistema anterior baseado no control estamental do sector primario. Romanticismo, nacionalismo e imperialismo son ademais outras perspectivas que fixeron posible, e conveniente para moitos, un novo xeito de relaci贸n social co pasado: A Novela Hist贸rica.

Esta non estivo soa naquela galerna pol铆tica entre o Antigo e o 鈥渘ovo鈥 R茅xime. Os periodistas e os dramaturgos contribu铆ron tam茅n 贸 derrube dos vellos postulados de tradici贸n feudal, autoritaria e despois absolutista. Para iso cumpr铆an outros novos, e un dese帽o did谩ctico dos mesmos que dese cobertura 贸 novo sistema econ贸mico fundamentado na autonom铆a dos grandes emprendedores e na creaci贸n 鈥攓ue resultou moi literaria鈥 dunha personaxe fundamental dende aquela: O Estado nacional. Este, como toda personaxe precisaba unha biograf铆a que deu en chamarse a Historia das naci贸ns, dos pa铆ses…

Aquela transici贸n do XVIII 贸 XIX foi tam茅n o tempo de G.W.F. Hegel, o fil贸sofo historicista que instalou a idea de que as sociedades son o resultado da s煤a Historia e, xa que logo, a fixaci贸n desta 鈥攐 discurso hist贸rico鈥 茅 a ferramenta que permitir铆a crear estados poboados por persoas libres, sempre e cando a vontade destas e a do estado coincidan, claro. O 鈥減roceso鈥 hist贸rico, ser铆a unha manifestaci贸n transcendente orientada 贸 obxectivo superior da liberdade, entendida como un produto polo que, resulta “natural” pagar un prezo.

Dende aquela, e con todo este contexto apenas trazado aqu铆, heroes, m谩rtires e malvados; v铆timas oportunistas e verdugos, entre outros moitos, poboan incontables p谩xinas dun fen贸meno de grande importancia para comprender a natureza e x茅nese do mundo no que vivimos. E por iso tam茅n, dende aquela, tivo raz贸n J.L. Borges cando explicou que a Historia 茅 unha entre as ficci贸ns. Nun mundo coma este que santifica a novidade constante, que non cesa, proteica, aquilo que achega a seguridade do inmutable, do que 鈥渟empre foi as铆鈥 茅 un valor en alza directamente proporcional 谩 densidade de discursos entrecruzados. Historias ficticias e ficci贸ns hist贸ricas. Historia con forma de ficci贸n hist贸rica e ficci贸n travestida de Historia.

Escritores e expertos en literatura hist贸rica. De esquerda a dereita; Alejandro Corral, Pi帽eiro Rodriguez, Noa Gonz谩lez, Jos茅 luis Corral, Aurora Preito e Calvo Poyato

Por iso, reflexionar sobre a Novela Hist贸rica e sobre o porqu茅 do grande interese que suscita no p煤blico, son cuesti贸ns que atinxen e interpelan directamente a calquera sociedade contempor谩nea. Este mes de marzo, na Biblioteca P煤blica Municipal de Ver铆n, darase a oportunidade de ser part铆cipes e en primeira li帽a, desa importante parte do proceso colectivo de construci贸n social da realidade.

Igual que na edici贸n anterior, segue a ser certo que como afirmamos daquela: 鈥淥s e as novelistas da Historia son grandes creadores de visibilidade cultural. Existir en simbiose con seu traballo resulta de grande interese colectivo polas raz贸ns expostas; e no caso de Galicia, unha 茅 interacci贸n que inda pode facerse moito mais din谩mica e produtiva.鈥

Na SAGA entendemos que Galicia e a s煤a cultura deben seguir presentes no miolo dos grandes debates e discursos contempor谩neos. Entendemos que propiciar esta participaci贸n 茅 un deber e unha oportunidade para que a Historia de Galicia sexa, tam茅n, un factor de impulso en t贸dolos sentidos. A relaci贸n tantas veces simbi贸tica tam茅n entre o cinema maila literatura 茅 un tema que xurde moitas veces. Tantas, por exemplo, como cando se formula a pregunta de que acontecer铆a se as grandes produci贸ns internacionais realizasen gui贸ns e proxectos baseados nos contidos propios da cultura galega.

Sobre cartel deste ano p贸dese comentar o seguinte:

Santiago Posteguillo (Valencia, 1967) 茅 profesor de Lengua e Literatura na Universidade Jaume I de Castell贸n. 鈥淵o, Julia鈥, a s煤a 煤ltima novela, rescata do esquecemento a vida e maila memoria da emperatriz mais poderosa da antiga Roma; unha muller que transformou o seu contexto e mudou o decurso da Historia para sempre.

Margarita Torres Sevilla(La Ba帽eza, 1969), 脡 doutora en Historia Medieval e exerce como profesora titular desta materia na Universidade de Le贸n. 脡 Autora de m谩s de medio cento de artigos e relatorios; entre os seus libros podemos destacar: Linajes nobiliarios en Le贸n y Castilla (siglos IX-XIII); El Cid y otros se帽ores de la guerra; Batallas legendarias; y el oficio de la Guerra; Enrique de Castilla. Desde hai uns anos 茅 a Cronista Oficial de Le贸n, ademais de membro de tres Academias, entre elas a Hispano-Belga da Historia.

Jos茅 Luis Corral Lafuente (Daroca, 1957). Premio das Letras Aragonesas 2017 e medalla de Plata no XXXIV Festival Internacional de Cine e TV de Nova York, dirixiu programas de radio e TV e exerceu como asesor hist贸rico do cineasta Ridley Scott durante a realizaci贸n do premiado filme: 1492. La conquista del para铆so. Catedr谩tico de Historia Medieval, 茅 autor de 35 ensaios. Como escritor, actualmente est谩 considerado como o mestre da novela hist贸rica espa帽ola contempor谩nea, por obras como El sal贸n dorado (1996); El amuleto de bronce (1998); El invierno de la corona (1999); El Cid (2000); Numancia (2003); El n煤mero de Dios (2004); El caballero del templo (2006); El amor y la muerte (2010); La prisionera de Roma (2011); El c贸dice del peregrino (2012); El m茅dico hereje (2013), El trono maldito (con Antonio Pi帽ero, Planeta 2014), la serie Los Austrias (2016 y 2017); ou Batallador (con Alejandro Corral, 2018).

Alejandro Corral Orea. Nado en Zaragoza, 1989, 茅 licenciado en Administraci贸n e Direcci贸n de Empresas. Estudiou nas universidades de Zaragoza e Gdansk, Polonia, e prepara o seu doutorado en torno 谩 inversi贸n social responsable.

Francisco Narla . (Lugo, 1978), Escritor e comandante de l铆nea a茅rea. Publicou novela, relatos, poes铆a, ensaios t茅cnicos e artigos. Como conferenciante, ten participado en diferentes foros, como centros universitarios ou programas de radio e televisi贸n. En 2009 publica a s煤a primeira novela, Los lobos del centeno. En novembro de 2010 ve a luz a segunda obra de ficci贸n, Caja negra, reeditada en 2015 e traducida a varios idiomas. En 2012 sorprendeu con Assur, coa que recibe el aplauso do p煤blico e acada un posto nas listas dos mais vendidos. 脫 ano seguinte presentou Ronin, pola que foi considerado como un dos mais vers谩tiles e talentosos escritores de novela hist贸rica do momento, x茅nero que 贸 que deu continuidade co seu traballo mais persoal: Donde a煤llan las colinas.

Jos茅 Calvo Poyato. Catedr谩tico de Historia e doutor pola Universidade de Granada en Historia Moderna. A fin da Casa de Austria e maila chegada dos Borb贸ns 谩 Espa帽a te帽en constitu铆do a parte fundamental das s煤as investigaci贸ns. Por茅n, outros contextos hist贸ricos te帽en ocupado tam茅n os seu esforzos literarios e de divulgaci贸n. En 1995 publicou a s煤a primeira novela: 鈥淓l hechizo del rey鈥 谩 que seguiron 鈥淐onjura en Madrid鈥 e 鈥淟a Biblia Negra鈥. Varias das s煤as obras est谩n traducidas a diferentes idiomas. Como novelista interesado nas 茅pocas que constit煤en a s煤a especialidade profesional, desenvolve ademais unha especial sensibilidade cara 谩s mulleres que, pola s煤a personalidade, chamaron a a atenci贸n dos seus contempor谩neos, como pode ser o caso de Catarina Sforza, protagonista de 鈥淟a dama del drag贸n鈥 e Hipatia de Alexandr铆a, figura principal de 鈥淓l Sue帽o de Hipatia鈥. Con 鈥淟a Orden Negra鈥 foi finalista do premio Torrevieja, en 2005.

Emilio Arias. Trobador, luthier e investigador de instrumentos medievais, naceu o 1 de decembro de 1969 en Astorga (Le贸n), a铆nda que actualmente reside en Pamplona (Navarra). Actualmente ten un disco titulado CANTO DE ULTREYA onde recompila m煤sica relacionada co Cami帽o de Santiago, fundamentalmente, romances medievais tradicionais e coplas de cego. Est谩 gravado en directo na Igrexa do Crucifixo de Puente la Reina(Navarra). Tam茅n forma parte do Emsemble de m煤sica antiga do grupo ELFENTHAL (Maite Itoiz e mais Jonh Kelly).

Como moderadores e presentadores das II Xornadas van contar tam茅n con autores e grandes especialistas como son Antonio Pi帽ero S谩enz. Catedr谩tico de Filolox铆a Grega da Universidade Complutense de Madrid, especializado en lingua e literatura do Cristianismo Primitivo e Manuel Mandianes Castro. Misioneiro en Colombia durante 5 a帽os, estudou e doutorouse en Antropolox铆a e en Teolox铆a, en Francia, e en Ciencias Pol铆ticas, en Espa帽a.

Na p谩xina web das xornadas creada especialmente para o caso calquera pode consultar todo o relacionado co tema e ver o v铆deos das presentaci贸ns. http://www.novhis.bibliotecadeverin.es/

 

Tam茅n nos sitios

http://www.antoniopinero.com/inicio.html

http://leyendoenmirincon.blogspot.com/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2018/10/26/ii-xornadas-de-novela-historica-de-verin-29-e-30-de-marzo-de-2019/

 

Pode que che interese...