fbpx
Santa Mar铆a de Xunqueira de Espadanedo / foto Wamba Wambez CC-By Wikimedia

P铆lulas hist贸ricas: os tesouros do mosteiro de Xunqueira de Espadanedo

Tempo de lectura: 4 min.

Santa Mar铆a de Xunqueira de Espadanedo 茅 un impresionante mosteiro que lle d谩 nome tam茅n a un concello de Ourense. Seguramente un dos menos citados nas gu铆as tur铆sticas, o certo 茅 que Xunqueira 茅 un dos grandes mosteiros bieitos da Ribeira Sacra. Ten tam茅n unha especial singularidade pois, ademais do nome, toma do antigo mosteiro a s煤a casa do concello e m谩is a extensi贸n da s煤a antiga xurisdici贸n. 脡 ademais unha das grandes xoias arquitect贸nicas da Ribeira Sacra.

Xunqueira de Espadanedo / foto xunta.gal

O 煤nico capitel rom谩nico do mundo que representa a Xerusal茅n celeste

Igual que moitos outros tivo a s煤a orixe nun cenobio, ou pequena comunidade illada, para converterse despois nun gran centro mon谩stico. A铆nda que non se co帽ece a data exacta da s煤a fundaci贸n si est谩 documentada a s煤a existencia dende o ano 1174. Foi nese ano no que pasou a formar parte da popular orde do C铆ster, m谩is tarde de San Bieito, coa advocaci贸n de San Xi谩n.

Foi tam茅n o momento no que se levantou unha das s煤as grandes xoias arquitect贸nicas, a s煤a excepcional igrexa rom谩nica, composta de tres grandes naves de 30 m de longo. De estilo sobrio, como era habitual nas igrexas cistercienses, Espadanedo non se inspirou na tradici贸n de cruz latina e cabeceiras cadradas t铆pica da orde, sen贸n que seguiu a tradici贸n do rom谩nico local con tres excepcionais 谩bsidas semicirculares.

Interior da Igrexa co seu excepcional retablo da Asunci贸n / foto turismo.gal

Mais, na f谩brica rom谩nica esc贸ndense alg煤ns dos seus tesouros como as s煤as portadas con decoraci贸n vexetal ou os seus excepcionais capiteis historiados que representan o mellor da iconograf铆a rom谩nica. Entre eles destaca un excepcional capitel, para moitos o 煤nico no mundo que ten a singularidade de representar as murallas da Xerusal茅n celeste.

Artesonado con rostros, retablo renacentista e excepcional claustro

Coa chegada do renacemento e a Reforma, Xunqueira adh铆rese no s茅culo XVI 谩 orde castel谩. Nese momento renovaranse as infraestruturas do xa avellentado mosteiro medieval. Daquela engadir谩selle 谩 igrexa o seu retablo maior, un dos exemplos m谩is singulares do renacemento galego creado por Juan de Ang茅s 鈥淥 Mozo鈥 e na que se historia a Asunci贸n da Virxe e varias escenas da vida de Xes煤s. Tam茅n 茅 o momento no que se engade o coro alto, que destaca polas singulares policrom铆as a xeito de cabezas caricaturescas.

Claustro de Xunqueira de Espadanedo / foto xunta.gal

Mais 茅 tam茅n o momento no que se engade outra das s煤as xoias construtivas como 茅 o seu claustro regular. Probablemente obra de Sim贸n de Monasterio, 茅 unha xoia pola s煤a sinxeleza e elegancia, composto de arcos de medio punto e carpaneis compostos de doelas pulidas, inspirado no renacemento toscano. Destacan tam茅n os seus antepeitos nos que se representaba un sistema solar con catro reloxos que apelan 贸s sete rezos da orde de San Bieito.

Claustro da porter铆a e fachada neocl谩sica

Mais a s煤a f谩brica non remata neste momento, xa que a 茅poca barroca, como en todos os grandes mosteiros galegos, seguir谩 a engadirlle obras. Ser谩 o caso do claustro da Hospeder铆a. Tam茅n da Porter铆a, do s茅culo XVII, destacando pola s煤a b贸veda de caset贸ns con similitudes 贸 mosteiro de Montederramo. Tam茅n desta 茅poca destaca o excepcional escudo da congregaci贸n de Castela que preside o mosteiro.

Fachada neocl谩sica, constru铆da en 1801 / foto turismo.gal

A 煤ltima das s煤as xoias data dos primeiros anos do s茅culo XIX. Pois en marzo de 1800, previsiblemente a consecuencia do famoso terremoto de Lisboa, cae a fachada da s煤a igrexa e o seu campanario. Un ano despois com茅zase a construci贸n da s煤a nova fachada neocl谩sica a que se lle engadir铆a a torre das camp谩s inspirada en modelos barrocos.

Mais en 1836 foi desamortizado. Foi adicado a parroquial e tam茅n a casa do concello, funci贸ns que o seguen a ocupar ata hoxe. Singularmente o seu termo municipal corresp贸ndese en boa medida 谩 xurisdici贸n que no seu d铆a tivo o mosteiro. En 1980 foi declarado BIC. A铆nda que hoxe se atopa en moi bo estado a vila de Xunqueira de Espadanedo que o circunda at贸pase nun estado de alarmante degradaci贸n.

Pode que che interese...