fbpx
Pinturas rupestres de Vilardev贸s / foto Universidade de Vigo

Desentra帽an os segredos das pinturas rupestres no Penedo Gordo de Vilardev贸s

Tempo de lectura: 3 min.

No ano 2017 descubr铆ronse pinturas rupestres de estilo esquem谩tico no xacemento arqueol贸xico do Penedo Gordo en Vilardev贸s, Ourense. Tr谩tase dun importante abrigo rochoso no que xa foi documentada a presenza humana como m铆nimo dende o Neol铆tico final. O lugar 茅 un dos xacementos m谩is importantes a nivel rupestre galego no que ademais das s煤as pinturas atop谩ronse restos materiais.

Agora, un equipo de investigaci贸n multidisciplinar das universidades de Vigo e Coimbra acaba de publicar nun artigo os resultados dun estudo destes vestixios 鈥渆xcepcionais鈥. Unha das s煤as li帽as de traballo principais foi dese帽ar e p贸r en pr谩ctica un protocolo multianal铆tico para caracterizar estas pinturas prehist贸ricas, combinando t茅cnicas anal铆ticas聽in situ聽e de laboratorio.

Na realizaci贸n deste estudo, no que participaron investigadores de Historia, Enxe帽ar铆a de Minas e Enerx铆a e Enxe帽ar铆a Industrial da UVigo, descubriron unha pinga de pigmento vermello preservada nunha capa arqueol贸xica asociada a restos materiais do Neol铆tico final ou da Idade do Cobre. Pinturas esquem谩ticas que poden revelar en boa medida parte da vida nun dos asentamentos m谩is antigos e enigm谩ticos do noso territorio.

Pinturas rupestres de Vilardev贸s / foto Universidade de Vigo

Cinco paneis con antropomorfos e motivos xeom茅tricos

O importante estudo, que recolle a caracterizaci贸n deste lugar, foi publicado recentemente na revista聽Minerals. Tr谩tasedun artigo titulado聽Methodological Approach (In Situ and Laboratory) for the Characterisation of Late Prehistoric Rock Paintings-Penedo Gordo (NW Spain).

Nel participou un excepcional equipo no que, por parte a Universidade de Vigo, estiveron Jos茅 Santiago Pozo, do Grupo Xesti贸n Segura e Sostible dos Recursos Minerais-GESSMin e Escola de Enxe帽ar铆a de Minas e Enerx铆a, Beatriz Comendador, do Grupo de Estudos de Arqueolox铆a, Antig眉idade e Territorio-GEAAT e Facultade de Historia, e Pablo Barreiro do Grupo Novos Materiais e Escola de Enxe帽ar铆a Industrial. Dende a Universidade de Coimbra completaron o equipo Lara Bacelar Alves, do Centro de Estudos em Arqueologia, Artes e Ci锚ncias do Patrim贸nio.

O obxectivo do estudo foi caracterizar a composici贸n das pinturas rupestres de tradici贸n esquem谩tica do Penedo Gordo, vinculadas a restos arqueol贸xicos inseribles nun per铆odo entre o Neol铆tico medio e o Neol铆tico final. Tam茅n identificar os posibles materiais colorantes que fixeron posibles as pinturas.

As 鈥減inturas at贸panse sobre un afloramento cuarc铆tico moi heterox茅neo en composici贸n e cromaticidade. Foron identificados dous paneis con pinturas rupestres no sector oeste e tres no sector norte. En conxunto atop谩ronse puntos dixitados de contorna ovalada, antropomorfos e motivos xeom茅tricos鈥, explican as e os investigadores.

Pigmentos vermellos e laranxas para d煤as fases de execuci贸n

Dous pigmentos de d煤as pedras do lugar. Estes son os resultados聽in situ que recolle o estudo. Nel se identificaron diferentes coloraci贸ns nos motivos, que foron relacionadas coas diferentes composici贸ns identificadas no propio lugar con espectroscop铆a Raman. Tratar铆ase de tonalidades m谩is vermellizas, para os motivos nos cales se identificou hematite como pigmento, e tonalidades m谩is alaranxadas, cando se identificou goetita.

Pinga de pigmento vermello / foto Universidade de Vigo

鈥淚sto corroborou os resultados do estudo arqueol贸xico das t茅cnicas e morfolox铆a das pinturas que suxer铆an a existencia de polo menos d煤as fases ou per铆odos de execuci贸n鈥, indican as e os responsables do traballo. Segundo apuntan, a anal铆tica 鈥渄emostrou que efectivamente as pinturas foron realizadas con diferentes materias primas a铆nda que algunhas delas est谩n no mesmo panel鈥.

No que respecta 贸s resultados obtidos en laboratorio, o equipo destaca que 鈥溍 salientable o feito de que na gota perfectamente preservada foi identificada hematita como material colorante鈥. 鈥淎demais presentou materia org谩nica que estar谩 relacionada coa existencia dun aglutinante que se empregar铆a para darlle 贸 pigmento a consistencia de pintura necesaria para esvarar sobre a parede鈥, afirman.

E 茅 que a presenza deste material, a hematite, nas mostras recollidas como materiais colorantes 鈥減ermite indicar que calquera deles poder铆a ser empregado como colorante da superficie tras un proceso mec谩nico de esmagamento鈥, afirman. Con estes resultados e tras un importante protocolo de avaliaci贸n en tres fases, identific谩ronse os compo帽entes colorantes, pigmentos inorg谩nicos, do xacemento, abrindo a porta a unha mellor comprensi贸n futura dun dos lugares rupestres m谩is destacados de Galicia.

Membros do equipo durante os traballos / foto Universidade de Vigo


Para saber m谩is: Pode consultarse o artigo Methodological Approach (In Situ and Laboratory) for the Characterisation of Late Prehistoric Rock Paintings-Penedo Gordo (NW Spain).na publicaci贸n Minerals. Pode consultarse tam茅n a nova publicada pola Universidade de Vigo.


Pode que che interese...