fbpx
Paisaxe e贸lica / foto tdahl CC0

Dez grandes lugares patrimoniais ameazados, para entender o impacto da avalancha e贸lica no patrimonio

Tempo de lectura: 8 min.

Na ma帽谩 do d铆a onte, 5 de xu帽o, D铆a Mundial do Medio Ambiente, unha marcha multitudinaria percorreu as r煤as de Santiago de Compostela. A marcha reclamaba un novo modelo e贸lico para Galicia e a paralizaci贸n dos proxectos en tramitaci贸n. Baixo o lema ‘E贸lica As铆 non!’, m谩is de 20 colectivos e plataformas ecoloxistas, veci帽ais, sindicatos, grupos pol铆ticos e asociaci贸ns culturais esix铆ronlle 贸 goberno galego outro modelo e贸lico.

Aeroxerador / foto Steppinstars CC0

Na marcha pediuse un enfoque diferente que non se basee na depredaci贸n do medio. Advertiuse do聽impacto sobre o territorio, con preto de 200 proxectos en tramitaci贸n, en zonas de gran valor ecol贸xico e ambiental e tam茅n do enorme impacto no noso patrimonio.

脫 longo de toda Galicia son incontables os lugares hist贸ricos, etnogr谩ficos e paisax铆sticos afectados polos novos proxectos. Mais tam茅n polas s煤as infraestruturas, como a apertura de pistas, os novos tendidos el茅ctricos e subestaci贸ns. Nunha longu铆sima n贸mina veranse afectados, castros, m谩moas, petr贸glifos, xacementos romanos, restos medievais ou patrimonio etnogr谩fico.

Mais tam茅n a estrutura territorial ligada a cada lugar, na que os proxectos e贸licos fan tabula rasa. Entre eles o patrimonio paisax铆stico e inmaterial, que non se atopa recollido en nos informes de impacto ambiental. Neste artigo recollemos alg煤ns dos bens ameazados, m谩is a n贸mina de afectaci贸ns 贸 patrimonio 茅 tan longa como a os proxectos plantexados.

 

Aeroxeradores / foto RJA1988 CC0

O Castro Valente, o lugar con maior potencial para a nosa historia

No cumio dun monte, entre os concellos de Padr贸n e A Estrada,聽como contamos noutro artigo, poder铆a estar聽unha das claves para entender un dos momentos m谩is desco帽ecidos聽da historia de Galicia, o聽per铆odo entre o final do Imperio Romano e a conformaci贸n da Galicia medieval. Tr谩tase dese excepcionalmomento no que se colocar铆an os alicerces da evoluci贸n social, pol铆tica e econ贸mica da Galicia, da Idade Mediae at茅 os nosos d铆as.

Ese xacemento 茅 o Castro Valente, un recinto escavado por Tempos Arque贸logos SL e que聽apuntou interesantes conclusi贸ns. Por茅n, as claves hist贸ricas que poder铆a revelar este excepcional enclave poder铆an estar en risco, unha vez m谩is, por un novo parque e贸lico.

Tr谩tase聽do Parque de Castro Valente, de Iberdrola Renovables Galicia S.A.聽 O parque estar铆a composto por catro grandes aeroxeradores de 107 metros de buxe e 145 de di谩metro de rotor, Os catro aeroxeradores proxectados para o mesmo monte estar铆an 贸 mesmo p茅 da zona de amortecemento da fortaleza, a tan s贸 59,38 metros de esta. Podes co帽ecer m谩is neste link.

O xacemento de Castro Valente en Padr贸n / foto obaixoullagal

A Paisaxe Protexida dos Penedos de Pasarela e Traba

Chama a atenci贸n que a pesares de ser un espazo protexido, salvado de converterse en canteira tras unha gran mobilizaci贸n veci帽al, dous parques e贸licos o ameacen. Literalmente enriba desta paisaxe monumental prox茅ctanse neste momento dous parques con ata 16 aeroxeradores que acadar铆an ata 127 m de altura, nunha das m谩is impresionantes da Costa da Morte.

Son os proxectos do Monte Chan e o da Pena dos Mouros. O primeiro, na zona sur do val,聽contempla a instalaci贸n de 9 aeroxeneradores que acadar铆an unha potencia global de 46,2MW, mentres o segundo, con 7 turbinas, ter铆a un total de 35 MW de potencia. Situados entre os concellos de Laxe e Vimianzo, xunto co chamado Pena Forcada de Soesto, rodear铆an por completo o excepcional val de Traba. O proxecto deu lugar a unha enorme mobilizaci贸n veci帽al. Podes saber m谩is desta ameaza neste link.

Penedos de Traba / foto turismo.gal

A perda dun bosque centenario en Outeiro de Rei

Denunciado, unha vez m谩is, pola Asociaci贸n Salvemos as Fragas de Catas贸s, un dos bosques m谩is importantes do concello de Outeiro de Rei, poder铆a perderse polo Parque E贸lico Cordal-Ous谩. Non pola instalaci贸n de aeroxeradores, sen贸n pola li帽a de alta tensi贸n聽de 132 kw que o proxecto contempla, xusto onde hoxe est谩 o bosque.

A obra afectar铆a a聽m谩is de 350 hect谩reas de bosque aut贸ctono, no que se atopan ademais 谩rbores de gran antig眉idade, que ser谩n cortados. Tr谩tase dun espazo que forma parte da Rede Natura 2000聽no co帽ecido como 鈥淐omplexo H煤mido da Terra Ch谩鈥. Tam茅n atravesar谩 a 鈥溍ea recreativa Penas de Rodas, invadindo聽fincas con vivendas e bens de especial interese patrimonial聽鈥, afirmaban o pasado setembro dende a asociaci贸n. M谩is no link.

O Castro Lupario

Outra li帽a de alta tensi贸n, asociada a un parque e贸lico, ameaza tam茅n 贸 Castro Lupario. Entre Bri贸n, Rois e Teo, este castro 茅 un dos m谩is enigm谩ticos polas s煤as lendas que contan que nel viviu a m铆tica ra铆帽a Lupa. At贸pase, ademais, moi preto do m铆tico pazo do Faramello, da ponte de Paradela, o cruceiro medieval de Francos, e un tramo de Cami帽o Real, que 茅 tam茅n Cami帽o de Santiago.

Todos eles ser谩n afectados pola li帽a de alta tensi贸n. Tr谩tase dunha obra denunciada por un grupo de veci帽os de Angueira do Castro e O Sisto. A li帽a, que prev茅 constru铆rRed El茅ctrica, ameazar铆a estas aldeas, 谩 ruta portuguesa e os bens culturais dos n煤cleos do Faramello e Francos. Recentemente o PPdG votou en contra de iniciar o procedemento para declarar BIC o enigm谩tico castro.

 

Penaquetanxe, a rocha que esconxura tormentas e nubeiros.

Tal e como relataba o noso colaborador Carlos Solla, odesaforo e贸lico, ademais de p贸r en risco a sa煤de das persoas e atentar contra a integridade da paisaxe natural, vulnera o noso acervo arqueol贸xico e etnogr谩fico. Os proxectos de construci贸n dos parques e贸licos, supo帽en a聽en茅sima ameaza para o patrimonio hist贸rico e cultural, neste caso de Cerdedo e territorios adxacentes.

Aqu铆 ser铆a o Parque E贸lico do Porto Vidros, da empresa Naturgy, entre聽as parroquias da Corredoira en Cotobade, e Pedre e Cerdedo no propio Cerdedo, a que afectar铆a e un ben de excepcional interese dende o punto de vista antropol贸xico. Sobre el pret茅ndese instalar tres aeroxeradores de 138 m de di谩metro de rotor e 81/94 m de altura de buxa. A instalaci贸n dun deles (T4-01) causar谩 un grave dano 谩 peneda de Penaquetanxe.

Pois sobre esta pedra exist铆a a antigatradici贸n de empregala para esconxurar as tormentas, os tronos e as chispas. Os seus art铆fices ser铆an seres m铆ticos co帽ecidos como escoleres, tronantes ou nubeiros. As铆, os pastores que no alto daquel monte alindaban o gando, gorec铆anse baixo o beirado rochoso e, 贸 tempo que bat铆an cos seus caxatos na pedra recitando: 鈥淭ente trono, tente en ti, que Deus pode m谩is ca ti!鈥. M谩is no interesante artigo do noso colaborador.

Penaquetanxe, a rocha que espanta nubeiros e treb贸ns. Nel qu茅rese constru铆r un parque e贸lico en Cerdedo-Cotobade / Capit谩n Gosende

A Torre de Teodomiro

Segundo recolle oCronic贸n de Walfrido, o rei Teodomiro de Suabia mandou constru铆r esta fortaleza militar no Monte Cato, co帽ecida comoCastrum Feacium. 鈥淓stes dous top贸nimos a铆nda perduran localmente en forma de Monte do Gato e Fe谩s鈥. A Torre de Teodomiro est谩 catalogada como ben de interese cultural (BIC)聽e recollida no Plan Xeral de Ordenaci贸n Municipal (PXOM), a铆nda que a s煤a localizaci贸n exacta estaba en serias d煤bidas.

Foi o聽arque贸logo Ant贸n Maldequen o pasado maio afirmou ter xeolocalizado a torre. Mais esta at贸pase xusto nun lugar no que Greenalia e Galenergy queren instalar un total de 40 aeroxeradores con ata 200 mw de potencia, distribu铆dos en seis parques e que afectan a catro concellos. Dende o de Aranga agard谩base que este achado puidera frear en parte estes proxectos, nos que tam茅n se atopan en perigo varias m谩moas. Pode co帽ecerse toda a historia neste link.

Torre de Teodomiro en 3D localizada por Ant贸n Malde

23 petr贸glifos, 1 m谩moa e 1 necr贸pole en Agolada

O parque Monte do Outeiro, proxectado pola empresa Green Capital Developme NT L, S.L., no concello de Agolada, no coraz贸n xeogr谩fico de Galicia e a pouco m谩is de dous quil贸metros da capital do concello, est谩 a ameazar a un total de 26 bens patrimoniais. As铆 o recoll铆a a Asociaci贸n Ambiental e Cultural Pet贸n do Lobo o pasado mes de febreiro. Tratar铆ase dun parque de 33 mw de potencia, 6 aeroxeradores de 121 metros de buxe e 158 de di谩metro de rotor.

O proxecto afecta dun xeito moi directo a varios bens patrimoniais inventariados. Entre eles 23 petr贸glifos, unha m谩moa e unha necr贸pole. Tratar铆ase da M谩moa dos Mu铆帽os, a Necr贸pole da Costa, a Casa de Gallego, os petr贸glifos do Monte das Fontelas, os de Valga da Costa, os da Pedra do Rego da Laxosa, os do Monte da Costa, os do Coto das Fontelas e o conxunto dos do Monte do Xastre. Tres dos aeroxeradores localizar铆anse no borde mesmo da 谩rea de protecci贸n dos bens聽e varios dos cami帽os de acceso os atravesar铆an. Mais nesta nova.

Montaxe sobre unha foto dos h谩bitats protexidos afectados / foto Pet贸n do Lobo

Un dos maiores parques arqueol贸xicos do Xur茅s

O聽鈥榖oom鈥 dos proxectos e贸licos聽acada tam茅n a contorna do Parque Natural do Xur茅s. A asociaci贸n cultural, ecoloxista e de monta帽a Arnau presentou, vai apenas uns d铆as, un estudo informativo sobre o impacto que cualifican como 鈥渂rutal鈥 dun parque e贸lico planificado sobre o聽Monte Grande de Bande, considerado o mellor monte forestal de Galicia, situado moi preto do聽Parque Natural do Xur茅s.

Segundo indican dende a asociaci贸n a trav茅s dun comunicado, o Parque Arqueol贸xico do Monte Grande 鈥渧er铆ase totalmente prexudicado polos polos mastros e贸licos鈥. Estos 鈥 erguer铆anse m谩is de 180 metros do solo e as torres de alta tensi贸n prolongar铆anse sobre a paisaxe鈥.

O Parque e贸lico de Fonsanta crearase na 谩rea de exposici贸n directa do聽Parque Arqueol贸xico do Monte Grande,聽antesala do Gran Parque Natural do Xur茅s, un miradoiro privilexiado del. Un lugar 鈥渃unha聽gran riqueza patrimonial, forestal, paisax铆stica, xeol贸xica e natural鈥. M谩is neste link.

A m谩moa do monte Perrol, promesas incumpridas e culto 谩 divindade solar

O pasado agosto denunci谩base unha vez m谩is outro atropelo e贸lico. Pois na Declaraci贸n de impacto ambiental relativa 贸聽proxecto do parque e贸lico Silvarredonda, no concello de Cabana de Berganti帽os, indicaba expresamente 谩 afectaci贸n dunha m谩moa no monte Perrol. Tr谩tase dun proxecto promovido por Enel Uni贸n Fenosa Renovables, S.A.

Monte Perrol / foto Pet贸n do Lobo

鈥淒eber谩 realizarse un control e seguimento arqueol贸xico durante as fases de replanteo, execuci贸n de obra e restituci贸n dos terreos鈥, afirm谩base na declaraci贸n. Por茅n calquera referencia 谩 m谩moa no Plan de seguimento ambiental realizado pola empresa, limitouse a facer referencia o balizamento. Dende aquela e ata a actualidade, a m谩moa contin煤a esquecida.

O Monte Perrol 茅 unha elevaci贸n de m谩is de 400 metros sobre a r铆a de Laxe, en Cabana. O pico Cabeza Carneiro est谩 situada no punto m谩is alto do monte Perrol, onde est谩n localizados os mu铆帽os e贸licos. Sobre el un dobre gravado e unha lenda sobre os poderosos cornos do carneiro que simbolizaban a abundancia e a vitoria na batalla. Ser铆a un lugar聽culto relixioso entre 贸 deus Ar o Ram, o carneiro solar, que empregaba o s铆mbolo dunha serpe con cabeza de carneiro como s铆mbolo de renovaci贸n. A historia completa neste artigo.

Paisaxe e贸lica / foto distelAPPArath CC0

Toponimia, patrimonio inmaterial, lendas

Conta a lenda聽que o ap贸stolo Santiago trepou 贸s montes de Traba, 贸s Penedos, acompa帽ado por unha humilde anci谩 que tivo por ben ser a 煤nica en darlle teito e comida na vila que exist铆a que no val. No alto do monte ambos os dous mirando cara a antiga vila viron como se 铆a asolagando polas augas da lagoa que hoxe se atopa sobre o lugar. Dende aquelas penas escoit谩base mentres se afund铆a o son das camp谩s.

Esta 茅 unha das lendas que se co帽ecen sobre a lagoa de Traba e que te帽en como protagonista 贸s Penedos. Os mesmos sobre os que hoxe estase a proxectar un parque e贸lico. A asociaci贸n Pet贸n do Lobo p煤帽anos de aviso sobre o feito. A toponimia, os usos, os contos, a tradicional explotaci贸n do monte, os percorridos ou os cami帽os. Todos estes elementos poder铆an perderse para sempre, con cada nova instalaci贸n e贸lica, se non se protexen. Mais tal e como comprobaron, non se recollen en ningunha declaraci贸n ambiental.

Pode que che interese...